Tạo “đường băng” cho các dự án trọng điểm - Bài cuối: Khơi thông nguồn lực đất đai, tạo đà tăng trưởng

Năm 2026, thành phố Đà Nẵng đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, từ 11% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế. Do đó, thành phố đang tập trung các giải pháp quyết liệt “khơi thông” các nguồn lực; trong đó có vướng mắc về giải phóng mặt bằng để các dự án triển khai theo kế hoạch, đưa nguồn vốn vào nền kinh tế góp phần vào mục tiêu tăng trưởng, trong bối cảnh môi trường quốc tế đang có nhiều biến động, thách thức.

Đổi mới cách thức phối hợp

Với việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, việc đền bù, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư trên địa bàn thành phố Đà Nẵng liên quan đến nhiều sở, ngành đơn vị; trong đó, trực tiếp tại cơ sở là sự phối hợp của chính quyền địa phương cấp xã, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp thành phố.

Những nút thắt thực tế về thủ tục liên quan đến đền bù giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư ở một số dự án thời gian qua đòi hỏi việc củng cố lực lượng, đổi mới cách thức phối hợp trong lĩnh vực quan trọng và phức tạp này.

Đối với giải phóng mặt bằng, chính quyền địa phương cấp xã hiện nay được giao nhiệm vụ xác nhận nguồn gốc đất đai, vật kiến trúc, cây trồng trên đất, phê duyệt giá đất tái định cư, xử lý khi tổ chức, công dân không chấp hành quyết định thu hồi đất của nhà nước... Trong khi nhân sự phụ trách lĩnh vực này hiện nay ở các xã của thành phố không đồng đều.

Từ thực tiễn tại địa phương, ông Nguyễn Văn Hồng, Quyền Trưởng phòng Kinh tế xã Điện Bàn Tây chia sẻ: Khó khăn nhất trong giải phóng mặt bằng là vấn đề hoán đổi đất của các địa phương xã cũ trước đây. Cụ thể, một số hộ dân trước đó hoán đổi đất để xây dựng các công trình công cộng như cơ quan, trường học nhưng đất nông nghiệp đó chưa được chỉnh lý trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nơi cũ và nơi mới chưa cập nhật thông tin kịp thời. Do đó, việc xác định nguồn gốc đất để xây dựng phương án đền bù cho người dân gặp rất nhiều khó khăn

“Đối với những trường hợp phức tạp, địa phương có công văn xin ý kiến hướng dẫn, mong muốn cơ quan chức năng thành phố sớm có văn bản phản hồi để nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở”, ông Nguyễn Văn Hồng nói.

Theo lãnh đạo Ban quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai, việc giải phóng mặt bằng hiện nay vẫn là một khâu khó nhất, ảnh hưởng đến việc bàn giao quỹ đất sạch cho nhà đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ. Nguyên nhân do những vướng mắc về chính sách đất đai liên quan, về những tồn tại trong quản lý đất đai qua các thời kỳ.

Khu kinh tế mở Chu Lai có 14 khu công nghiệp đã được thành lập; trong đó có 7 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động. Tỷ lệ bình quân lấp đầy các khu công nghiệp đã đưa vào hoạt động đạt gần 60%. Diện tích đất đã bồi thường, giải phóng mặt bằng các khu công nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế mở Chu Lai hiện đạt khoảng 2.410 ha.

Ông Lê Văn Triều, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu Kinh tế mở Chu Lai cho biết, đơn vị được giao quản lý thống nhất các khu chức năng trong khu kinh tế, chính vì vậy trong quyền hạn và nhiệm vụ được Chính phủ và thành phố phân cấp rất mạnh, yêu cầu thời gian giải quyết thủ tục hồ sơ cho nhà đầu tư rất nhanh theo một cửa tại chỗ. Tuy nhiên, áp lực lớn nhất hiện nay là tiến độ triển khai các dự án có quy mô lớn, nhất là các khu công nghiệp, đòi hỏi mặt bằng rộng, sạch, để triển khai kêu gọi, xúc tiến đầu tư. Hiện nay, các dự án thuộc phạm vi trong khu kinh tế đều có vướng ít, hoặc nhiều liên quan công tác giải phóng mặt bằng, tập trung chủ yếu ở các khu công nghiệp.

Nhìn nhận thẳng thắn về mặt hạn chế hiện nay, theo ông Lê Văn Triều, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu Kinh tế mở Chu Lai cho biết, cách thức phối hợp hiện nay của các đơn vị, địa phương, có thời điểm chưa chặt chẽ nên có những vị trí nhiều năm qua chưa thể giải phóng mặt bằng được. Do vậy, cần củng cố lại bộ máy làm công tác giải phóng đền bù, đi kèm bố trí nguồn lực đủ mạnh để tạo bước chuyển biến rõ rệt, quyết liệt hơn.

Kỳ vọng vào sự chuyển biến

Năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Đà Nẵng lần thứ I, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của thành phố Đà Nẵng là hơn 16.106 tỷ đồng. Tính đến tháng 3/2026, kết quả giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công của thành phố ước đạt 1.301 tỷ đồng, bằng 8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố xác định việc giải ngân nguồn nguồn vốn này là nhiệm vụ trọng tâm trong điều hành phát triển kinh tế xã hội và liên quan mật thiết đến tiến độ đền bù, giải phóng mặt bằng.

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng, với khối lượng hồ sơ công việc lớn, trong khi cơ cấu của Trung tâm hiện có là 478 người, trải dài 15 Chi nhánh khu vực. Để tập trung giải quyết hồ sơ giải phóng mặt bằng đối với các dự án trọng điểm, những tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã điều động 237 lượt viên chức người lao động từ các chi nhánh khu vực trung tâm thành phố trực tiếp vào hỗ trợ các chi nhánh phía Nam Đà Nẵng để tập trung khẩn trương giải quyết các hồ sơ.

Ngoài ra, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng phối hợp với các chủ đầu tư, lập dự toán trình Hội đồng nhân dân thành phố phê duyệt kinh phí thực hiện và tổ chức trước việc điều tra khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất và tài sản gắn liền với đất thu hồi đối với 12 dự án theo Nghị quyết số 10/2026/NQ-HĐND ngày 27/2/2026 và danh mục đã được Hội đồng nhân dân dân thành phố phê duyệt. Đây là cách làm chủ động, đổi mới trong việc đẩy nhanh công tác giải phóng đền bù, bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư.

Trong quý I/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng đã ban hành Chương trình hành động số 42-CTr/TU ngày 10/2/2026 triển khai thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, thành lập Ban Chỉ đạo triển khai các chương trình trọng điểm phát triển kinh tế - xã hội thành phố.

Tại Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Đà Nẵng khóa I mới đây, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đề nghị cả hệ thống chính trị thành phố tập trung thực hiện 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Cụ thể, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư, đất đai, dự án, khơi thông nguồn lực phát triển; tạo bứt phá tăng trưởng từ các động lực mới và làm mới các động lực cũ, quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, nhất là vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng nhấn mạnh đến các nhóm giải pháp trọng tâm cần thực hiện trong thời gian tới; trong đó, thành phố sẽ tập trung giải phóng mặt bằng, giải quyết các “điểm nghẽn” trong thực hiện thủ tục đầu tư, đất đai, quy hoạch; quyết tâm giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 đạt kế hoạch đề ra. Thành phố sẽ gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện và giải ngân từng dự án; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp trì trệ, né tránh trách nhiệm, làm ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Khi nguồn lực về mặt bằng đất đai được khơi thông sẽ tạo “đường băng” cho các dự án lớn của Đà Nẵng được khởi công, hoặc về đích theo đúng tiến độ ngay trong năm 2026. Đây là tiền đề quyết định đóng góp vào tốc độ tăng trưởng kinh tế của thành phố, cũng như tạo nền tảng để thành phố bứt phá trong giai đoạn tới.