Tạo lập thị trường tài sản mã hóa minh bạch

Việt Nam ghi nhận dòng vốn tài sản mã hóa vượt 220 tỷ USD trong năm 2025, tăng 55% so với năm trước đó, phản ánh rõ nhu cầu lớn trong chuyển tiền, tiết kiệm và ứng dụng trong các dịch vụ số. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động giao dịch tài sản mã hóa diễn ra trên các sàn quốc tế, gây tổn hại về thuế và ảnh hưởng đến công tác phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố (AML/CFT), phòng chống tội phạm công nghệ cao. Từ đó, đặt ra yêu cầu xây dựng thị trường trong nước minh bạch, có kiểm soát và bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.

* Hành lang pháp lý dần hoàn thiện

Ngày 2/10, trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia tại Hà Nội, Diễn đàn “Thị trường tài sản số: Từ xu hướng tới bứt phá” được Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng nhiều đơn vị liên quan tổ chức.

Theo ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, kinh tế số toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ, trong đó tài sản mã hóa nổi lên với tốc độ tăng trưởng nhanh chưa từng có. “Số liệu từ Chainalysis (Công ty phân tích blockchain của Mỹ có trụ sở tại New York) cho thấy giá trị giao dịch trên chuỗi tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương tăng từ khoảng 81 tỷ USD vào tháng 7/2022, lên mức kỷ lục 244 tỷ USD vào tháng 12/2024, gấp 3 lần chỉ trong 30 tháng và xác lập vị thế là một khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới”, ông Vũ Quốc Huy cho biết.

Trong bối cảnh thách thức và cơ hội song hành, Đảng và Nhà nước đã có những bước đi chiến lược. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi quốc gia trở thành động lực chính để đất nước phát triển nhanh. Cùng với đó, sự ra đời của Luật Công nghiệp Công nghệ số và đặc biệt là Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam là những cột mốc pháp lý vô cùng quan trọng, mở ra cơ hội cho Việt Nam phát triển hệ sinh thái tài sản số, từ cấp phép sàn giao dịch, thành lập quỹ đầu tư, đến triển khai hạ tầng blockchain quốc gia.

Đồng quan điểm, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường Chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa là nền tảng quan trọng cho việc hình thành thị trường tài sản mã hóa trong nước. Nghị quyết quy định rõ điều kiện phát hành, yêu cầu doanh nghiệp phát hành phải là pháp nhân tại Việt Nam và dựa trên tài sản thực; đồng thời thiết lập các chuẩn mực chặt chẽ đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP).

Cụ thể, các VASP phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 49%, và hạ tầng công nghệ đáp ứng chuẩn an toàn cấp độ 4 trên thang 5 cấp độ. Ngoài việc cung cấp dịch vụ giao dịch và lưu ký, doanh nghiệp buộc phải công bố thông tin minh bạch, tách bạch tài sản khách hàng, có cơ chế giải quyết tranh chấp và bồi thường khi có sự cố. Cơ chế thí điểm này không chỉ mở đường cho đổi mới sáng tạo, mà còn đóng vai trò “bộ lọc”, loại bỏ những mô hình tiềm ẩn rủi ro. Nhờ đó thị trường có thể vận hành minh bạch, tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời giúp Việt Nam hội nhập với tiêu chuẩn quốc tế trong quản lý tài sản mã hóa.

* Động lực tăng trưởng kinh tế hai chữ số

Tại Diễn đàn, các chuyên gia, nhà quản lý đã trao đổi thẳng thắn, trực tiếp về thách thức khi triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa và cơ hội để tài sản mã hóa trở thành động lực tăng trưởng kinh tế hai con số theo chủ trương Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Chia sẻ về bức tranh tài sản mã hóa toàn cầu, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Chủ tịch Công ty 1Matrix cho biết token hóa tài sản thực (RWA - Real World Assets) đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược với quy mô lên tới 19.000 tỷ USD vào năm 2033, tương đương hơn 10% GDP toàn cầu.

Đánh giá chung về thị trường tài sản mã hóa, ông Phan Đức Trung nhận định, việc sớm triển khai thí điểm với những loại tài sản có tính an toàn và minh bạch như trái phiếu Chính phủ, quỹ thị trường tiền tệ hay tín phiếu kho bạc phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 05 sẽ giúp thị trường khởi động theo chuẩn mực quốc tế và tạo nền tảng phát triển bền vững. Ông Phan Đức Trung cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế, đẩy mạnh kết nối với các định chế tài chính hàng đầu là bước đi then chốt để tham khảo chuẩn mực, áp dụng thông lệ toàn cầu và thu hút dòng vốn dài hạn.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, quy định pháp luật hiện hành mới dừng ở mức nguyên tắc, cần sớm ban hành các thiết chế quản lý chuyên trách để biến tài sản mã hóa từ tiềm năng thành động lực tăng trưởng hai con số. Các cơ quan quản lý cần cụ thể hóa khung pháp lý cho tài sản số và blockchain, làm rõ các định nghĩa liên quan đến tài sản số, quyền sở hữu, xử lý tranh chấp, nghĩa vụ thuế, bảo vệ người tiêu dùng và tiêu chuẩn an ninh mạng để vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, vừa chủ động quản trị rủi ro và ngăn ngừa các hành vi tiêu cực.