Tạo lực kéo chiến lược vực dậy hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ

Trước nhu cầu nguồn vốn của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), một cách tiếp cận mới: Chuyển trọng tâm dòng chảy tín dụng sang các "doanh nghiệp tiên phong" để mượn lực kéo của những đầu tàu này, từ đó kiến tạo không gian sống khỏe cho cả một hệ sinh thái DNNVV đi theo sau đã hình thành.

Phóng viên Thông  tấn xã Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) để thảo luận về vấn đề này.

Phóng viên:Thưa ông, Chính phủ chủ trương thúc đẩy Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong để tạo hiệu ứng lan tỏa về vốn, đơn hàng và cơ hội phát triển. Song song đó, nhiều DNNVV lại bày tỏ lo ngại liệu chương trình tín dụng cho 1.000 doanh nghiệp tiên phong có vô tình thu hẹp cơ hội tiếp cận vốn của DNNVV hay không?

Ông Mạc Quốc Anh: Thực tế thị trường cho thấy, các DNNVV thường rất yếu về tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính thiếu đồng bộ và khả năng chống chịu rủi ro thấp. Đây là những rào cản kỹ thuật khiến họ luôn bị xếp vào nhóm "dưới chuẩn" trong mắt các tổ chức tín dụng. Thay vì cố gắng nới lỏng các rào cản rủi ro một cách khiên cưỡng, việc tập trung tín dụng vào các doanh nghiệp tiên phong – những tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI, những "sếu đầu đàn" có quy mô, uy tín và định mức tín nhiệm cao – là một nước cờ khôn ngoan và an toàn hơn rất nhiều. Khi những "đầu tàu" này được tiếp máu đầy đủ, họ sẽ có năng lực mở rộng sản xuất, gia tăng quy mô hoạt động. Hệ quả tất yếu là họ sẽ tạo ra vô số đơn hàng, hợp đồng gia công và nhu cầu cung ứng dịch vụ cho các DNNVV vệ tinh xung quanh.

Đây chính là hiệu ứng nhỏ giọt trong kinh tế học. Doanh nghiệp lớn khỏe mạnh sẽ kéo theo cả một chuỗi cung ứng phía sau vận hành trơn tru. Dòng vốn lúc này không chỉ phục vụ một thực thể, mà đã lan tỏa sự sống đến hàng ngàn DNNVV khác.

Phóng viên:Vậy chìa khóa kiến tạo cơ hội lúc này chính là dòng vốn, thưa ông?

Ông Mạc Quốc Anh: Không dừng lại ở việc tạo ra đơn hàng, sự vững mạnh của các doanh nghiệp tiên phong còn mở ra một cơ hội tiếp cận vốn trực tiếp cho DNNVV thông qua cơ chế Tín dụng chuỗi cung ứng. Khi tham gia vào chuỗi liên kết của các doanh nghiệp lớn, các DNNVV hoàn toàn có thể sử dụng chính các hợp đồng kinh tế, khoản phải thu, hay lịch sử giao dịch với "sếu đầu đàn" để làm tài sản bảo đảm tại ngân hàng. Lúc này, tổ chức tín dụng sẽ không còn nhìn vào năng lực tài chính hạn hẹp của DNNVV nữa, mà họ cấp vốn dựa trên uy tín và năng lực thanh toán của doanh nghiệp tiên phong.

Cơ chế này mang lại một "mũi tên trúng ba đích": Với DNNVV: Được tiếp cận nguồn vốn rẻ, kịp thời, không cần tài sản thế chấp truyền thống (bất động sản) để duy trì sản xuất. Với Doanh nghiệp tiên phong: Đảm bảo được sự ổn định của chuỗi cung ứng, không lo đối tác vệ tinh bị đứt gãy do thiếu vốn. Với Ngân hàng: Quản trị được rủi ro nợ xấu một cách hiệu quả nhờ nắm được dòng tiền thực tế và uy tín của doanh nghiệp đầu chuỗi.

Để mô hình "từ dẫn dắt đến kiến tạo cơ hội" này thực sự bám rễ vào nền kinh tế, chúng ta cần một sự đồng bộ mạnh mẽ từ phía các cơ quan hoạch định chính sách và sự thay đổi tư duy từ chính các chủ thể tham gia:

Thứ nhất, đối với cơ quan quản lý (Ngân hàng Nhà nước): Xem xét cơ chế khuyến khích, ưu tiên hạn mức tín dụng (room tín dụng) hoặc chính sách lãi suất ưu đãi cho các ngân hàng thương mại phát triển mạnh các gói sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng. Cần chính thức hóa và nới lỏng cơ chế chấp nhận "tài sản bảo đảm là khoản phải thu" từ các tập đoàn lớn để tạo hành lang pháp lý an toàn cho ngân hàng.

Thứ hai, đối với các tổ chức tín dụng: Mạnh dạn số hóa hệ thống, xây dựng các nền tảng công nghệ liên thông dữ liệu trực tiếp với phần mềm ERP của doanh nghiệp lớn. Chỉ khi minh bạch được luồng thông tin giao dịch, dòng vốn mới có thể chảy đến DNNVV một cách tự động, nhanh chóng và an toàn.

Thứ ba, đối với các doanh nghiệp tiên phong: Cần thể hiện rõ vai trò "anh cả" của mình. Không chỉ tạo đơn hàng, các tập đoàn lớn cần hỗ trợ DNNVV chuẩn hóa quy trình sản xuất, minh bạch thông tin và sẵn sàng đứng ra xác nhận các khoản công nợ để giúp đối tác của mình vay vốn dễ dàng hơn.

Cuối cùng, đối với chính các DNNVV: Phải tự ý thức được việc tham gia vào chuỗi cung ứng không chỉ để có việc làm, mà là để "nâng cấp" chính mình. Việc minh bạch báo cáo tài chính, giữ chữ tín trong giao hàng và tuân thủ các tiêu chuẩn của doanh nghiệp đầu chuỗi là điều kiện tiên quyết để được dòng vốn tín dụng "gọi tên". Dành sự ưu tiên tín dụng cho doanh nghiệp tiên phong là một chiến lược "đi đường vòng nhưng đến đích nhanh nhất" để nuôi dưỡng cộng đồng DNNVV. Chỉ khi các "đầu tàu" được nạp đầy năng lượng, con tàu kinh tế mang theo hàng vạn DNNVV mới có thể băng băng tiến về phía trước một cách bền vững và mạnh mẽ.

Việc thay đổi một thói quen cấp vốn đã bắt rễ hàng thập kỷ dựa trên tài sản thế chấp là điều không hề dễ dàng, đòi hỏi sự dũng cảm, linh hoạt và quyết liệt từ tất cả các bên tham gia. Thế nhưng, nếu không dứt khoát chuyển đổi tư duy ngay từ bây giờ, điểm nghẽn về vốn sẽ mãi là chiếc "vòng kim cô" kìm hãm khát vọng vươn lên của khối kinh tế tư nhân. Dành sự ưu tiên tín dụng và tạo cơ chế đột phá cho doanh nghiệp tiên phong tuyệt đối không phải là sự thiên vị kẻ mạnh. Thực chất, đó là một chiến lược "đi đường vòng nhưng đến đích nhanh nhất" và an toàn nhất để nuôi dưỡng toàn bộ thị trường. Chỉ khi các "sếu đầu đàn" được nạp đầy năng lượng và sải cánh, con tàu kinh tế mang theo khát vọng của hàng vạn DNNVV mới thực sự có đủ lực kéo để băng băng tiến về phía trước, cùng nhau kiến tạo nên một chuỗi cung ứng mang đậm dấu ấn và bản lĩnh Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!