Tây Ninh có 600.000 ha đất nông nghiệp, làm gì để tăng giá trị?

Ngày 23/9, tại chương trình Tọa đàm “Giải pháp góp phần phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Tây Ninh”, nhiều giải pháp thiết thực đã được chia sẻ nhằm tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, vốn, vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, khoa học công nghệ và thị trường, hướng đến nâng cao giá trị nông sản và phát triển bền vững.

Mở rộng không gian, nâng giá trị nông nghiệp

Chương trình tọa đàm có nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lê Minh Hoan và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm đồng chủ trì.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và đưa vào vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Tây Ninh có không gian phát triển mới. Trong đó, nông nghiệp có nền tảng lớn với khoảng 600.000 ha đất nông nghiệp, nhiều vùng sản xuất tương đối tập trung và cơ cấu sản phẩm đa dạng như lúa gạo, sắn, cao su, mía, lạc, thanh long, mãng cầu, chanh, sầu riêng, cùng chăn nuôi và thủy sản.

Theo định hướng nhiệm kỳ 2026-2030, nông nghiệp tiếp tục được xác định là một ngành kinh tế quan trọng của tỉnh, đóng góp khoảng 13-14% GRDP; khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản phấn đấu tăng trưởng bình quân 3-3,5% mỗi năm, phấn đấu đạt 4%.

Tỉnh đặt mục tiêu sản lượng lúa hơn 4,1 triệu tấn, trong đó lúa chất lượng cao khoảng 75%; sắn hơn 2 triệu tấn; cao su khoảng 178.000 tấn; thanh long khoảng 235.000 tấn; chanh khoảng 225.000 tấn; mãng cầu khoảng 80.000 tấn và sầu riêng hơn 46.000 tấn. Đối với chăn nuôi, mục tiêu sản lượng thịt hơi xuất chuồng hơn 303.000 tấn, trứng gia cầm khoảng 1,9 tỷ quả; sản lượng thủy sản khoảng 188.000 tấn.

Với quy mô sản xuất lớn, đa dạng, đây là điều kiện để Tây Ninh phát triển nền nông nghiệp hàng hóa theo hướng quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ, gắn sản xuất với chế biến, thị trường và xuất khẩu. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị, tỉnh vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Tại tọa đàm, lãnh đạo tỉnh, các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất tập trung trao đổi những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn.

Trong đó, các đại biểu quan tâm đến cơ sở pháp lý, cách thức cấp mã số vùng trồng đối với những cây trồng chủ lực như lúa, nếp, chanh; chính sách ưu đãi, hỗ trợ hợp tác xã mới thành lập; danh mục quỹ đất công quy mô lớn để bố trí cho nhà đầu tư nông nghiệp; định hướng hình thành vùng sản xuất tập trung và chính sách hỗ trợ về đất đai, liên kết sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu, áp dụng tiêu chuẩn GAP, đầu tư hạ tầng và khoa học công nghệ.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Võ Minh Thành, giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, từng bước hình thành các mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân.

Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ thực hiện 65 dự án, kế hoạch liên kết, với tổng kinh phí phân bổ khoảng 73,06 tỷ đồng; trong đó đã giải ngân khoảng 62,56 tỷ đồng, đạt 85,62%. Ước đến cuối năm 2026, toàn tỉnh thực hiện hỗ trợ thêm 31 dự án, kế hoạch, với tổng kinh phí khoảng 11 tỷ đồng.

Thời gian tới, Tây Ninh tiếp tục củng cố, nâng cao năng lực hợp tác xã trong tổ chức sản xuất, phát huy vai trò hợp tác xã là hạt nhân liên kết nông dân với doanh nghiệp; tạo điều kiện để các chủ thể tiếp cận chính sách hỗ trợ, tín dụng và các nguồn lực hợp pháp; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vùng nguyên liệu, ký kết hợp đồng liên kết ổn định.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa, chuyển đổi số, sản xuất giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, góp phần xây dựng các chuỗi liên kết bền vững, hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro giữa các bên.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước Khu vực 13 cho biết, nông nghiệp, nông thôn là một trong 5 lĩnh vực ưu tiên đầu tư vốn tín dụng. Các chính sách hiện hành gồm lãi suất ưu đãi đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, cho vay không tài sản bảo đảm và các chương trình tín dụng đặc thù đối với lâm sản, thủy sản và nông sản.

Từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Theo nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan, muốn nâng giá trị nông sản, trước hết phải tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm thông qua câu chuyện gắn với vùng đất, con người và quá trình sản xuất.

Ông Lê Minh Hoan cho rằng để phát triển nông nghiệp bền vững cần chuyển từ tư duy sản xuất đơn thuần sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp không chỉ quan tâm trồng cây gì, nuôi con gì mà cần nhìn thấy những tầng giá trị có thể tạo thêm từ sản phẩm như sinh thái, cảnh quan, giáo dục, văn hóa, du lịch, chế biến, thương mại và logistics.

Ông Lê Minh Hoan dẫn chứng, với các hợp tác xã trồng mãng cầu tại Tây Ninh, ngoài sản xuất, có thể mở cửa vườn để đón du khách tham quan, trải nghiệm; xây dựng bao bì kể câu chuyện về vùng đất gắn với núi Bà Đen; phát triển các sản phẩm chế biến từ mãng cầu; đồng thời kết nối dịch vụ vận chuyển, logistics để du khách có thể đặt hàng và nhận sản phẩm tại nhà.

Theo ông Lê Minh Hoan, khi sản phẩm mang trong mình câu chuyện về vùng đất và con người, giá trị của nông sản sẽ được nâng lên. “Chỉ cần biết cách bán, biết cách kể câu chuyện thì giá đã tăng lên”, ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh.

Từ góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm cho rằng, nông nghiệp tỉnh có rất nhiều tiềm năng nhưng để biến tiềm năng thành giá trị còn nhiều việc phải làm. Doanh nghiệp còn vướng về đất đai, thủ tục, vùng nguyên liệu, hạ tầng, vốn, chế biến và thị trường; hợp tác xã khó về tổ chức sản xuất, liên kết và đầu ra; trong khi người nông dân còn lo về giá cả, chi phí sản xuất và sự ổn định của thị trường.

Những vấn đề này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Không có vùng nguyên liệu ổn định, doanh nghiệp khó đầu tư chế biến; sản xuất không theo tiêu chuẩn thì khó tiếp cận thị trường lớn; liên kết không chặt chẽ thì người nông dân khó yên tâm đầu tư lâu dài. Vì vậy, cần nhìn nông nghiệp như một chuỗi liên kết thay vì từng khâu riêng lẻ.

Trước mắt, tỉnh tập trung tổ chức lại sản xuất, hình thành những vùng nguyên liệu phù hợp với lợi thế và nhu cầu thị trường; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân. Doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu, hợp tác xã cần thị trường, người nông dân cần đầu ra ổn định; ba bên cùng có lợi thì liên kết mới bền vững.

Cùng với đó, khoa học công nghệ và chuyển đổi số cần được thúc đẩy theo hướng thiết thực, giúp người nông dân giảm chi phí, doanh nghiệp quản lý tốt hơn và nâng khả năng tiêu thụ sản phẩm. Tỉnh cũng cần quan tâm hơn đến chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, mục tiêu cuối cùng không phải là sản xuất thật nhiều mà là tạo ra sản phẩm tốt hơn, giá trị cao hơn và nâng thu nhập cho người làm ra sản phẩm. Đó chính là quá trình chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối tổng hợp đầy đủ các kiến nghị; phân loại rõ vấn đề nào giải quyết ngay, vấn đề nào cần phối hợp, vấn đề nào cần xin cơ chế và vấn đề nào phải kiến nghị Trung ương.

Ông Nguyễn Minh Lâm nêu rõ, các sở, ngành và địa phương cùng vào cuộc với tinh thần “rõ việc, rõ người, rõ thời gian và rõ kết quả”, tạo môi trường thuận lợi để chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân cùng tham gia, thúc đẩy nông nghiệp Tây Ninh phát triển hiệu quả, bền vững.