Tây Ninh kịp thời tháo gỡ khó khăn thủ tục nhập hàng nông sản tại cửa khẩu

Những ngày cuối tháng 1 năm 2026, khu vực biên giới tỉnh Tây Ninh chứng kiến một đợt ùn tắc hàng hóa nông sản nghiêm trọng chưa từng có do những thay đổi đột ngột trong quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt, thần tốc của UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan, nút thắt này đã được tháo gỡ kịp thời, bảo vệ quyền lợi cho hàng nghìn hộ nông dân và doanh nghiệp.

*Hàng nghìn tấn nông sản đứng trước nguy cơ "đổ bỏ"

Ngày 26/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm. Nghị định này có hiệu lực ngay tại thời điểm ký, mang theo những thay đổi lớn về phương thức kiểm tra nhà nước đối với hàng nông sản nhập khẩu.

Cụ thể, theo Điều 21 của Nghị định, các mặt hàng nông sản nhập khẩu dùng làm thực phẩm phải thực hiện phương thức kiểm tra thông thường, bao gồm việc lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm tại các cơ sở được chỉ định.

Đối với các mặt hàng đặc thù như củ mì (sắn) tươi, đây là một yêu cầu "bất khả thi" vì đặc tính sinh học của sản phẩm này chỉ cho phép bảo quản và chế biến trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi thu hoạch (trong khi đó thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm có thể kéo dài từ 7 đến 15 ngày). Nếu quá thời gian này, hàm lượng tinh bột sẽ giảm nhanh, củ bị thối rữa, biến chất và phát sinh vi sinh vật vượt mức cho phép, dẫn đến việc bị cấm xuất khẩu hoặc không thể đưa vào sản xuất.

Ông Nguyễn Nam Hồng Sơn, Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu quốc tế Xa Mát, cho biết, do thời gian hiệu lực của Nghị định quá gấp, các doanh nghiệp hoàn toàn không có sự chuẩn bị. Theo quy định mới, phải có kết quả kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm mới được thông quan, trong khi sắn tươi bắt buộc phải thông quan trong ngày hoặc tối đa là ngày thứ hai.

Tình trạng ùn ứ bắt đầu căng thẳng từ chiều ngày 29/01/2026 tại các cửa khẩu trọng yếu như Xa Mát và Chàng Riệc. Theo thống kê từ Trạm Kiểm dịch thực vật Tây Ninh, trung bình mỗi ngày có khoảng 27.863 tấn sắn tươi và 9.454 tấn sắn lát nhập khẩu từ Campuchia vào Việt Nam qua địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Văn Phương, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất – thương mại Liên Phương, lo lắng chia sẻ: Từ chiều ngày 29/1, công ty chúng tôi đã bị ùn ứ khoảng 32 xe container tại cửa khẩu Chàng Riệc. Thiệt hại ước tính đã trên 40%. Nếu không tháo gỡ kịp thời, tỷ lệ hư hỏng sẽ lên đến 90%”.

Không chỉ doanh nghiệp, những người trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng cũng đứng ngồi không yên. Ông Nguyễn Văn Long (sinh năm 1973), một người dân tham gia vận chuyển cho biết: “Sắn để trên xe gặp thời tiết nắng nóng, bị hầm hơi, khói bốc lên và thối rất nhanh. Có những xe đã hư hỏng tới 40-50%. Thương nhất là những người dân Campuchia đi đường xá xa xôi, ngủ lại hai ba đêm nhìn hàng hóa hư hỏng mà xót xa”.

Theo ông Lê Hữu Hùng Trưởng Ban vận động Hiệp hội Sản xuất tinh bột mì Tây Ninh, toàn tỉnh hiện có hơn 60 nhà máy chế biến tinh bột mì đang hoạt động với nhu cầu nguyên liệu cực lớn, tạo việc làm cho hơn 30.000 công nhân. Việc dừng sản xuất không chỉ gây thiệt hại kinh tế lên đến hàng tỷ đồng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập, thưởng Tết và an sinh xã hội của hàng vạn lao động trong giai đoạn cận Tết Nguyên đán.

*Kịp thời tháo gỡ khó khăn

Trước tình hình cấp bách, chiều ngày 30/01/2026, UBND tỉnh Tây Ninh đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp với các Sở: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Hải quan và kết nối trực tuyến với Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng II.

Bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, cho biết: Chúng tôi đã quan sát thấy những xe chở sắn tươi hư hỏng 50-60%, thậm chí có xe phải đổ bỏ. Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã có báo cáo hỏa tốc gửi Thủ tướng Chính phủ và các Bộ ngành để xin cơ chế tháo gỡ khó khăn.

Cũng trong chiều ngày 30/01/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, Nguyễn Hồng Thanh đã ban hành công văn số 1678/UBND-KTTC về việc thực hiện thông quan mặt hàng nông sản tại các cửa khẩu. Công văn nêu rõ: Nhằm tháo gỡ khó khăn, tránh tình trạng ùn ứ hàng hóa và đảm bảo an ninh trật tự biên giới, UBND tỉnh thống nhất chủ trương thực hiện thông quan mặt hàng nông sản trong thời gian chờ hướng dẫn từ Chính phủ.

Đồng thời, trong văn bản gửi các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Y tế và Cục Hải quan, UBND tỉnh Tây Ninh kiến nghị chấp thuận cho địa phương thực hiện phương thức kiểm tra giảm đối với mặt hàng mía và mì tươi để tạo điều kiện thông quan ngay, giảm thất thoát cho doanh nghiệp.

Ngay sau khi có sự chỉ đạo từ UBND tỉnh và sự đồng ý về mặt chủ trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đã triển khai làm việc với tinh thần cao nhất.

Bà Đinh Thị Phương Khanh nhấn mạnh: “Chúng tôi đã thống nhất với các lực lượng biên phòng, hải quan và kiểm dịch thực vật làm việc xuyên đêm, không tính giờ hành chính để giải quyết dứt điểm lượng hàng hóa tồn đọng phía Campuchia”. Phương thức kiểm tra được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, thay vì lấy mẫu chờ 7 ngày, các cơ quan chuyên môn tập trung kiểm tra hồ sơ và thực trạng để giải phóng hàng nhanh nhất có thể.

Đến chiều ngày 31/01/2026, những đoàn xe chở nông sản đầu tiên đã chính thức được thông quan sau 3 ngày chờ đợi. Anh Lê Hữu Chạy (Tổ 1, ấp 2, xã Tân Thành, Tây Ninh), một lao động tại doanh nghiệp sản xuất, phấn khởi: “Trong 3 ngày chờ đợi, những người lao động như chúng tôi rất khó khăn. Hôm nay được thông quan, doanh nghiệp và riêng tôi rất mừng. Nhờ sự chỉ đạo của cấp trên mà hàng hóa đã lưu thông liên tục, chúng tôi rất phấn khởi”.

Vụ việc ùn tắc nông sản tại Tây Ninh là một bài học đắt giá trong việc ban hành và thực thi chính sách. Bà Đinh Thị Phương Khanh nhìn nhận: Qua bài học này, chúng tôi thấy rằng khi ban hành một cơ chế chính sách, đặc biệt là các quy định chuyên ngành, cần phải nghiên cứu kỹ và lường trước những khó khăn của người dân và doanh nghiệp để tránh các tác động tiêu cực đột ngột.

Hiện tại, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh đang tiếp tục phối hợp với các ngành để kiến nghị các Bộ điều chỉnh, bổ sung hướng dẫn Nghị định 46/2026/NĐ-CP sao cho phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt là đối với các mặt hàng nguyên liệu nhập khẩu phục vụ chế biến công nghiệp không tiêu thụ trực tiếp.

Việc kịp thời tháo gỡ "nút thắt" thủ tục tại các cửa khẩu Tây Ninh không chỉ cứu vãn hàng chục nghìn tấn nông sản mà còn khẳng định sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương đối với cộng đồng doanh nghiệp và người lao động trong những thời điểm khó khăn nhất.