Thái Lan được hưởng lợi như thế nào sau 6 tháng RCEP có hiệu lực?

Theo trang Asia Briefing, Thái Lan đã nhận thấy những lợi ích của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), nửa năm sau khi thỏa thuận này có hiệu lực. Trái cây, rau quả, hàng dệt may, ô tô và phụ tùng ô tô - nằm trong những mặt hàng của Thái Lan được hưởng lợi ban đầu theo RCEP - đã chứng kiến sự tăng đột biến vào đầu năm nay.

Các nhà quan sát thường gọi RCEP là “thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới” vì 15 quốc gia tham gia chiếm gần 30% GDP của thế giới. Thái Lan là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn RCEP vào tháng 10/2021 và thỏa thuận này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2022.

Chính phủ Thái Lan hy vọng rằng RCEP sẽ đóng góp vào sự phục hồi kinh tế của đất nước trong bối cảnh áp lực của đại dịch COVID-19 và lạm phát tăng cao, đồng thời giúp nước này trở thành một đối tác thương mại tinh vi hơn trong dài hạn.

Những cắt giảm thuế quan đối với Thái Lan theo RCEP

Bộ Thương mại Thái Lan ước tính rằng 39.366 mặt hàng sẽ được cắt giảm thuế quan theo RCEP, trong đó 29.891 mặt hàng sẽ được giảm thuế trong giai đoạn đầu của thỏa thuận. Trong khi đó, Hàn Quốc chỉ có 11.104 mặt hàng, Nhật Bản 8.216, Trung Quốc 7.491, New Zealand 6.866 và Australia 5.689 mặt hàng. Ngoài ra, RCEP thiết lập các khuôn khổ hợp tác về thương mại và đầu tư, bao gồm cả liên quan đến sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử.

RCEP giúp tăng cường thương mại và đầu tư với nhiều đối tác kinh tế quan trọng của Thái Lan ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nhìn chung, RCEP sẽ cắt giảm 91% thuế quan giữa các nước tham gia, trong đó nhiều khoản thuế quan sẽ được cắt giảm ngay lập tức trong giai đoạn đầu của hiệp định, trong khi các đợt cắt giảm khác sẽ được áp dụng dần dần trong khoảng thời gian lên đến 20 năm.

Thái Lan có cần tham gia RCEP?

RCEP sẽ đưa ra các biện pháp cắt giảm thuế quan bổ sung và một khuôn khổ thương mại tiêu chuẩn hóa trên toàn khu vực nhằm kích thích thương mại và đầu tư hơn nữa. Thương mại của Thái Lan với các nước tham gia RCEP đạt khoảng 269 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn từ 2016-2019, chiếm khoảng 60% tổng thương mại của nước này.

RCEP có thể sẽ làm tăng cả tổng thương mại và tỷ trọng thương mại của Thái Lan với các nước RCEP. Điều này sẽ được hỗ trợ bởi quy tắc hài hòa về điều khoản xuất xứ của RCEP, cho phép các nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ RCEP được tính là địa phương khi sản xuất thành phẩm.

Các điều khoản này sẽ khuyến khích tìm nguồn cung ứng từ bên trong các quốc gia RCEP, cho phép các doanh nghiệp yêu cầu các ưu đãi và thuế quan tốt hơn trong khi giảm chi phí tuân thủ và quản lý chuỗi cung ứng.

Là một phần của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Thái Lan đã tham gia Khu vực Thương mại Tự do ASEAN và các hiệp định thương mại tự do với Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Do những thỏa thuận đã có từ trước này, tác động của RCEP đối với Thái Lan có thể sẽ ít kịch tính hơn so với khi được xem xét một cách riêng biệt. Ví dụ, khoảng 85-90% sản phẩm nông nghiệp nhập khẩu từ Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc đã được miễn thuế ở Thái Lan.

Tuy nhiên, việc cắt giảm thuế theo RCEP sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho nhiều loại sản phẩm của Thái Lan ở khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Thái Lan hiện có thặng dư thương mại với hầu hết các nước ASEAN, cũng như Australia và New Zealand, nhưng lại thâm hụt thương mại với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vào năm 2022, trong số các nước thành viên RCEP, thặng dư thương mại lớn nhất của Thái Lan là với Việt Nam (khoảng 7,2 tỷ USD) và thâm hụt thương mại lớn nhất của nước này là với Trung Quốc (26,8 tỷ USD). Nhìn chung, Thái Lan đã bị thâm hụt thương mại khoảng 15 tỷ USD với các nước thành viên RCEP trong năm 2022, phần lớn là do Trung Quốc.

RCEP sẽ giúp tăng cường sự tiếp cận thị trường của Thái Lan với Đông Á như nào?

Do Thái Lan đã có các hiệp định thương mại tự do hiện có với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nên các nước này đã đồng ý giảm thuế quan bổ sung cho Thái Lan trong các cuộc đàm phán RCEP. Theo đó, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc nằm trong số các quốc gia có khả năng sẽ tăng nhập khẩu các sản phẩm của Thái Lan do thỏa thuận này.

Cụ thể, Trung Quốc sẽ mở cửa thị trường cho 653 mặt hàng Thái Lan, tăng từ 33 mặt hàng trong các cuộc đàm phán trước đó. Các mặt hàng bao gồm hạt tiêu, các sản phẩm dứa đã qua chế biến, nước dừa, tivi, phụ tùng ô tô và giấy.

Trung Quốc sẽ cắt giảm thuế đối với dứa ướp hương liệu, nước ép dứa, nước dừa và cao su tổng hợp từ 7,5-15% xuống 0% trong vòng 20 năm, và các phụ tùng ô tô (bao gồm thiết bị điện chiếu sáng hoặc tín hiệu và bộ điều chỉnh kính chắn gió)… từ 10% xuống 0% trong vòng 10 năm.

Nhật Bản sẽ cắt giảm thuế đối với nhiều loại nông sản và thực phẩm của Thái Lan. Nhật Bản sẽ giảm thuế đối với các loại rau (như cà chua, đậu, măng tây và bột tỏi) từ 9-17% xuống 0% trong vòng 16 năm, dứa đông lạnh từ 23,8% xuống 0% trong vòng 16 năm và cà phê rang từ 12% xuống 0% trong vòng 16 năm.

Trong khi đó, Hàn Quốc sẽ cắt giảm thuế đối với nhiều loại nông sản và thực phẩm của Thái Lan. Hàn Quốc sẽ giảm thuế đối với trái cây tươi, khô và đông lạnh từ 45% xuống 0% trong vòng 10-15 năm, nước ép dứa từ 50% xuống 0% trong vòng 10 năm và các sản phẩm thủy sản từ 10-35% xuống 0% trong vòng 15 nhiều năm.

Đối với nhiều nước tham gia, các mặt hàng không được cắt giảm thuế quan theo RCEP là nông sản và các sản phẩm xe hơi do tầm quan trọng chiến lược của chúng. Tuy nhiên, do các cam kết từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, đây là một số ngành mà Thái Lan có thể nhận được nhiều lợi ích nhất.

Ngoài ra, việc cắt giảm thuế quan cùng với các thỏa thuận về sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử có khả năng thúc đẩy hoạt động thương mại thương mại điện tử quốc tế của Thái Lan trong khu vực. Các ngành có thể hưởng lợi từ thương mại điện tử bao gồm các sản phẩm thực phẩm, dệt may và điện tử.

Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại điện tử của Thái Lan tương đối kém phát triển so với nhiều quốc gia châu Á khác, tạo ra những thách thức về hậu cần cho các doanh nghiệp bán hàng qua các kênh như vậy.

Tác động của RCEP đến vị trí của Thái Lan trong thương mại khu vực

Mặc dù Thái Lan sẽ nhận được nhiều lợi ích từ việc gia tăng thương mại theo RCEP, nhưng nước này cũng sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các nước tham gia khác. Đặc biệt, Thái Lan sẽ phải đối mặt với những thách thức khi cạnh tranh với Trung Quốc về các sản phẩm chế tạo có giá cả phải chăng. 

Việc cắt giảm thuế quan đối với các sản phẩm tiên tiến từ Nhật Bản và Hàn Quốc có nguy cơ tạo ra những trở ngại trong nỗ lực của Thái Lan để tăng chuỗi giá trị. Theo đó, trong khi xuất khẩu của Thái Lan sang Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc có thể tăng theo RCEP, nhưng thâm hụt thương mại với các nước này - đặc biệt là Trung Quốc - cũng có thể tăng lên.

Không kể tác động của RCEP đối với các nền kinh tế riêng lẻ, việc thành lập khu vực thương mại tự do sẽ cho phép các doanh nghiệp hoạt động trên khắp châu Á-Thái Bình Dương tối ưu hóa chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận thị trường trong toàn khu vực./.