Thanh Hóa kích hoạt phương án ứng phó, di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn

Do ảnh hưởng của bão số 4, những ngày qua trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có mưa to, rất to, nguy cơ cao xảy ra lũ quét, lũ ống, sạt lở đất và ngập lụt tại nhiều khu vực miền núi. Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, các địa phương đã chủ động rà soát khu vực nguy hiểm, kích hoạt phương án ứng phó, tổ chức di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn, ưu tiên bảo đảm tính mạng, hạn chế thiệt hại về tài sản.

Theo tổng hợp của Văn phòng Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh, đến sáng 22/8, các địa phương trong tỉnh đã chủ động sơ tán 121 hộ/469 khẩu ra khỏi khu vực có nguy cơ bị ngập lụt, sạt lở. Trong đó, xã Trung Hạ sơ tán 22 hộ/96 khẩu; Nam Xuân 12 hộ/48 khẩu; Tân Thành 3 hộ/15 khẩu; Ngọc Lặc 2 hộ/10 khẩu; Pù Luông 20 hộ/87 khẩu; Yên Khương 4 hộ/17 khẩu; Linh Sơn 10 hộ/30 khẩu tại khu vực đồi Vực Chếnh; Trung Thành 48 hộ/166 khẩu.

Việc di dời được triển khai trên cơ sở theo dõi diễn biến mưa lũ và rà soát thực địa, qua đó, đưa người dân ra khỏi khu vực có nguy cơ trước khi xảy ra tình huống nguy hiểm.

Chủ động đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm

Theo thống kê, tại xã miền núi Trung Thành hiện còn 248 hộ với 1.056 nhân khẩu sinh sống tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Trong đó, bản Chiến Thắng có 56 hộ, bản Cá 36 hộ, bản Tân Lập 16 hộ, bản Tang 36 hộ và các khu vực khác. Từ thực tế địa hình và diễn biến thiên tai những năm trước, xã đã xây dựng phương án di dời theo từng khu vực, xác định các điểm đến an toàn, chuẩn bị lực lượng, phương tiện và các điều kiện cần thiết để tổ chức sơ tán.

Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, sáng 22/8, xã Trung Thành đã di dời 47 hộ ở bản Sạy 2 đến ở tạm tại các hộ thuộc khu tái định cư bản Sạy 1 đã hoàn thiện; đồng thời, di dời 1 hộ ở bản Bai đến ở nhờ một hộ gia đình khác.

Bản Sạy 2 là khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Trong các đợt bão số 5 và số 10 năm 2025, khu vực này xuất hiện vết nứt trên quả đồi phía sau bản; nhiều hộ dân sinh sống gần sông, suối cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa lớn, nước dâng. Tháng 4/2026, được UBND tỉnh quan tâm khu tái định cư bản Sạy 2 được đầu tư xây dựng nhằm đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Hiện công trình đang hoàn thiện, dự kiến đến 15/9/2026 bàn giao để các hộ chuyển đến nơi ở mới.

Trong thời gian chờ khu tái định cư hoàn thành, chính quyền xã vận động các hộ tạm thời chuyển đến ở nhờ tại những hộ thuộc khu tái định cư Sạy 1 đã hoàn thiện. Người dân cơ bản đồng thuận, chấp hành sơ tán.

Ông Hà Văn Giới, dân tộc Thái, bản Sạy 2, xã Trung Thành, cho biết gia đình ông nhận thức rõ nguy cơ sạt lở tại nơi ở. Sau khi được cán bộ tuyên truyền, vận động, gia đình đồng thuận sơ tán để bảo đảm an toàn.

“Nhà có nguy cơ sạt, nguy hiểm đến tính mạng nên được cán bộ tuyên truyền, gia đình chúng tôi đồng thuận sơ tán. Khi mưa ngớt, thời tiết ổn định, chúng tôi sẽ trở về. Mong khu tái định cư bản Sạy 2 được bàn giao đúng kế hoạch để người dân sớm chuyển đến nơi ở mới an toàn hơn”, ông Giới cho biết.

Không chỉ xử lý tình huống trước mắt, xã Trung Thành đã chuẩn bị phương án ứng phó cho mùa mưa bão năm 2026. UBND xã ban hành Phương án số 10/PA-UBND về di dời, sơ tán dân sinh sống tại các khu vực có nguy cơ ảnh hưởng bởi các loại hình thiên tai trên địa bàn xã Trung Thành năm 2026.

Theo phương án, địa phương duy trì nghiêm chế độ trực ban, thường xuyên cập nhật diễn biến thiên tai, phân công lãnh đạo chủ chốt thường trực xử lý tình huống. Lương thực, thực phẩm, thuốc men và nhu yếu phẩm được chủ động dự trữ, nhất là tại những bản có nguy cơ bị chia cắt.

Xã bố trí biển cảnh báo, lực lượng chốt chặn tại các tuyến đường ngập sâu, ngầm tràn, nơi có dòng nước chảy xiết; kiên quyết không để người và phương tiện qua lại khi chưa bảo đảm an toàn; đồng thời, bảo đảm an ninh, trật tự tại các khu vực trọng điểm, nơi sơ tán và nơi tiếp nhận người dân.

Bà Ngân Thị Đại, Trưởng phòng Kinh tế xã Trung Thành, cho biết địa phương đang ứng trực, thường xuyên kiểm tra các điểm có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các bản Chiềng, Tang, Sại, Tiến Thắng, Tân Lập, Thành Yên; bố trí các điểm di dân tập trung, sẵn sàng sơ tán người dân khi tình hình diễn biến xấu. Cùng với đó, xã tăng cường tuyên truyền, cảnh báo người dân hạn chế đi lại tại khu vực nguy hiểm; chuẩn bị lực lượng, phương tiện tham gia sơ tán, bảo đảm an ninh, trật tự, phân luồng giao thông, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố.

Sơ tán dân gắn với phương án ổn định dân cư lâu dài

Trung Hạ là xã vùng núi cao, địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, 91% diện tích là đồi núi, thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ quét, sạt lở đất, nhất là trong những đợt mưa lớn kéo dài. Những ngày qua, mưa lớn đã ảnh hưởng đến 29 hộ dân tại khu vực núi Đươi, bản Chiềng Xầy, nơi có nguy cơ sạt lở cao. Trước tình hình đó, sáng 22/8 UBND xã đã chủ động sơ tán 22 hộ/96 khẩu đến nhà văn hóa bản Chiềng Xầy để tránh trú, không chờ đến khi xảy ra sạt lở mới di chuyển.

Tại điểm sơ tán, địa phương bố trí lương thực, thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm cần thiết, bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người dân trong thời gian tránh trú.

Ông Hà Văn Thẻ, dân tộc Thái, ở bản Chiềng Xầy, là một trong 29 hộ dân được bố trí tái định cư. Tuy nhiên, do khu tái định cư chưa được bàn giao, hiện gia đình ông vẫn sinh sống tại nơi ở cũ.

“Những ngày này, mưa lớn kéo dài, nguy cơ sạt lở cao, đe dọa an toàn tính mạng. Được xã tuyên truyền, vận động và xây dựng phương án di dời, gia đình tôi cùng 21 hộ dân trong bản đã đồng thuận sơ tán đến địa điểm tập trung do xã bố trí. Ở đây, chúng tôi yên tâm vì được bảo đảm lương thực, thuốc men và các nhu yếu phẩm cần thiết. Khi tình hình ổn định, chúng tôi sẽ trở về. Mong khu tái định cư bản Chiềng Xầy sớm hoàn thiện để người dân có nơi ở mới an toàn, không còn thấp thỏm mỗi khi mưa bão”, ông Thẻ chia sẻ.

Việc sơ tán tại Chiềng Xầy cũng gắn với phương án ổn định dân cư lâu dài. Tháng 7/2026, xã Trung Hạ được đầu tư Khu tái định cư bản Chiềng Xầy nhằm bố trí nơi ở mới cho 29 hộ dân bị ảnh hưởng bởi sạt lở tại khu vực núi Đươi. Khu tái định cư có tổng diện tích hơn 4 ha, gồm các hạng mục san nền, đường giao thông nội khu và hệ thống điện. Theo kế hoạch, dự án được triển khai từ tháng 7/2026, hoàn thành và bàn giao mặt bằng cho người dân trước ngày 31/12/2026.

Đây là giải pháp nhằm đưa các hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở; đồng thời, tạo điều kiện ổn định đời sống, sản xuất sau khi di chuyển. Trong thời gian công trình chưa hoàn thành, chính quyền xã tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ chủ động sơ tán khi mưa lớn, không ở lại nơi có nguy cơ mất an toàn.

Ông Lữ Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Trung Hạ, cho biết theo phương án sơ tán dân năm 2026, khi có dự báo mưa, lũ lớn, căn cứ tình hình thực tế, xã sẽ tổ chức sơ tán khẩn cấp các hộ dân sống tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất đến nơi an toàn theo phương án đã phê duyệt.

Cán bộ được phân công ứng trực, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ để kịp thời thông tin, cảnh báo người dân. Địa phương chuẩn bị lương thực, thuốc chữa bệnh, nước uống và nhu yếu phẩm tại khu vực bị chia cắt, ngập lụt nghiêm trọng và các điểm sơ tán.

Xã cũng nghiêm cấm người dân ra sông, suối vớt củi, tài sản, hoa màu trôi lũ hoặc đánh bắt cá; tổ chức canh gác tại các ngầm tràn, điểm sạt lở, cắm biển cảnh báo và kiên quyết không cho người dân qua lại khi chưa bảo đảm an toàn.

Cùng với bảo vệ tính mạng, địa phương chủ động bảo vệ nhà cửa, tài sản, công trình hạ tầng; tập trung thu hoạch lúa đã chín, hoa màu, di chuyển vật nuôi; bảo đảm giao thông, thông tin liên lạc, an ninh, trật tự và sẵn sàng huy động nhân lực, vật tư, phương tiện khi có yêu cầu.

Từ thực tế tại Trung Thành và Trung Hạ cho thấy, công tác phòng, chống thiên tai đang được các địa phương triển khai theo hướng chủ động phòng ngừa, bám sát từng khu vực, từng nhóm hộ có nguy cơ. Việc sơ tán được thực hiện trước khi xảy ra sự cố, kết hợp giữa nơi tránh trú tạm thời và các giải pháp tái định cư lâu dài.

Trong những ngày tới, khi mưa lớn còn diễn biến phức tạp, các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang chủ động rà soát các điểm có nguy cơ lũ quét, lũ ống, sạt lở, ngập lụt; vận động người dân di dời khi cần thiết; duy trì lực lượng trực, chốt chặn tại khu vực nguy hiểm và bảo đảm các điều kiện thiết yếu tại nơi sơ tán.

Với phương châm “4 tại chỗ”, chủ động di dời dân ngay từ cơ sở là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro do thiên tai, qua đó, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, bảo đảm an toàn cho người dân trước diễn biến của bão số 4 và mưa lũ sau bão.