Thành phố Hồ Chí Minh tìm lời giải cho quy hoạch tầm nhìn 100 năm

Sáng 2/6, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh, tầm nhìn 100 năm”. Đây là diễn đàn khoa học đầu tiên của Thành phố trong quá trình triển khai lập quy hoạch tổng thể theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh, việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thành phố mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, nhằm định hình mô hình phát triển tích hợp, đồng bộ về không gian, hạ tầng, kinh tế - xã hội; tối ưu hóa nguồn lực phát triển; nâng cao chất lượng sống của người dân và khẳng định vị thế của thành phố trong vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.

Ông Võ Văn Minh nhấn mạnh yêu cầu xây dựng quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, tập trung vào các nhóm vấn đề trọng tâm như khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, xác định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu với các trụ cột gồm công nghiệp công nghệ cao, logistics gắn với cảng biển - hàng không và khu mậu dịch tự do, trung tâm tài chính quốc tế, du lịch - công nghiệp văn hóa, giáo dục - y tế - khoa học công nghệ. Cùng với đó là định hướng phát triển không gian đô thị theo mô hình siêu đô thị đa cực, tích hợp và bền vững; tái cấu trúc không gian phát triển sau hợp nhất; phát huy lợi thế từng khu vực gắn với bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử và sinh thái. Thành phố cũng chú trọng phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, tăng cường kết nối vùng, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hiện nay, Thành phố tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp trên 23% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu; trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo của cả nước. Cùng với mở rộng địa giới hành chính, Thành phố đề xuất các cơ chế, chính sách phát triển đô thị phù hợp để tăng trưởng bứt phá.

Ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị (Viện Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia - Bộ Xây dựng) cho rằng, bối cảnh mới đặt thành phố vào vị trí hạt nhân của vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế phía Nam. Quy hoạch Thành phố phải được thiết kế như một quy hoạch có tính vùng, không chỉ giới hạn trong ranh giới hành chính. Theo ông Sầm Minh Tuấn, mục tiêu phát triển không gian là chuyển từ tăng trưởng mở rộng sang tăng trưởng giá trị cao, trong đó nguồn lực tập trung tại các cực động lực, được liên thông bằng các hành lang hạ tầng, hành lang kinh tế và hành lang sinh thái. Tầm nhìn 100 năm định vị Thành phố là siêu đô thị toàn cầu có năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng sống cao và khả năng thích ứng dài hạn.

Trong khi đó, chuyên gia Trần Du Lịch đề nghị làm rõ và cụ thể chủ trương phát triển mô hình đa cực, đa trung tâm. Ông Lịch cho rằng, quy hoạch cần lấy giao thông công cộng làm xương sống phát triển đô thị, gắn kết với mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao công cộng). Cùng với đó, Thành phố cần hướng ra biển và bám sông; xây dựng đô thị số và quản trị bằng dữ liệu. Thích ứng với biến đổi khí hậu phải là trụ cột của quy hoạch; tư duy phát triển vùng thay cho tư duy địa giới hành chính.

Theo ông Trần Du Lịch, Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị định hướng rất rõ về vị trí, vai trò của thành phố trong 50 năm tới nên rất thuận lợi trong việc cụ thể hóa thành Đồ án quy hoạch tổng thể. Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi “thành phố sẽ xây thêm những gì”, mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là “trong 25, 50, 100 năm tới thành phố sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới”.