Thêm kênh phân phối, mở cơ hội tiêu thụ cho sản phẩm nông sản

Với lợi thế về vùng sản xuất cây ăn quả tập trung, sản lượng lớn, thành phố Bắc Ninh đang đẩy mạnh đa dạng hóa kênh tiêu thụ nông sản, từ chợ truyền thống, hệ thống phân phối hiện đại đến thương mại điện tử và xuất khẩu. Cùng với mở rộng thị trường, việc tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, từng bước hình thành chuỗi tiêu thụ ổn định, bền vững.

* Đưa nông sản đến gần người tiêu dùng

Cùng với nâng cao chất lượng sản xuất, nông dân Bắc Ninh từng bước thay đổi phương thức tiêu thụ nông sản. Thay vì chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, các hộ sản xuất, hợp tác xã đã chủ động tìm kiếm đối tác, kết nối với doanh nghiệp, hệ thống siêu thị và nền tảng bán hàng trực tuyến, mở rộng cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh, toàn thành phố có khoảng 53,74 nghìn ha cây ăn quả; trong đó, cam, bưởi, táo, ổi có tổng diện tích khoảng 11,65 nghìn ha, sản lượng năm 2026 ước đạt hơn 118,5 nghìn tấn, tăng 18,7% so với năm 2025. Cụ thể, bưởi có diện tích khoảng 5,2 nghìn ha, sản lượng ước 47 nghìn tấn; cam khoảng 2,5 nghìn ha, sản lượng 27,6 nghìn tấn; táo khoảng 2,9 nghìn ha, sản lượng hơn 35 nghìn tấn; ổi khoảng 1,05 nghìn ha, sản lượng hơn 8,83 nghìn tấn.

Với nguồn cung lớn, thời gian thu hoạch kéo dài, các loại trái cây này hiện được tiêu thụ qua nhiều kênh như chợ đầu mối, thương nhân, đại lý, cửa hàng nông sản; siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích; doanh nghiệp thu mua, sơ chế, chế biến; sàn thương mại điện tử và doanh nghiệp xuất khẩu. Đa dạng hóa kênh phân phối giúp người sản xuất có thêm lựa chọn đầu ra, giảm phụ thuộc vào một nhóm khách hàng, nhất là trong thời điểm thu hoạch tập trung.

Thực tế từ vụ vải thiều năm 2026 cho thấy hiệu quả của việc kết hợp phương thức tiêu thụ truyền thống với xúc tiến thương mại số. Sở Công Thương phối hợp với TikTok Shop Việt Nam và Viettel Post tổ chức các phiên livestream quảng bá, giới thiệu và bán vải thiều cùng sản phẩm OCOP ngay tại vùng trồng. Các phiên livestream thu hút hàng triệu lượt tiếp cận, tạo ra hàng nghìn đơn hàng giao dịch thành công, đưa hàng trăm tấn vải thiều tươi cùng nhiều sản phẩm OCOP đến người tiêu dùng thông qua hệ thống logistics.

Bà Nguyễn Thị Kim Dung, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Phúc Hòa, cho biết địa phương chú trọng kết hợp quảng bá nông sản qua hội chợ, trưng bày với ứng dụng chuyển đổi số trong bán hàng. Thông qua các phiên livestream có sự tham gia của những nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng số, vải thiều, hoa sâm nam núi Dành, ổi và các sản phẩm OCOP được giới thiệu rộng rãi hơn. Qua đó, nhiều đối tác, doanh nghiệp đã tìm đến địa phương tìm hiểu, kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Không chỉ quảng bá sản phẩm, việc mở rộng kênh bán hàng trực tuyến còn giúp nông dân thay đổi cách tiếp cận thị trường. Gia đình ông Nguyễn Văn Sơn ở thôn Đồng Quýt, xã Nam Dương, thành viên Hợp tác xã Dịch vụ tiêu thụ nông sản Tân Mộc, có gần 7,5 ha cây ăn quả gồm quýt Thái, cam, bưởi, ổi, táo và vải thiều. Sản lượng bình quân đạt khoảng 60 tấn quả/năm, doanh thu hơn 1 tỷ đồng.

Ông Sơn cho biết, trước đây gia đình chủ yếu bán quả cho thương nhân thu mua tại vườn. Do sản lượng lớn, không thể tự vận chuyển ra chợ hoặc điểm cân, người trồng thường phụ thuộc vào thương lái và gặp bất lợi về giá. Từ năm 2024, khi tham gia hợp tác xã, gia đình ông có thêm kênh tiêu thụ thông qua liên kết với Hợp tác xã Lục Ngạn Xanh. Theo đơn đặt hàng, ông đóng gói trái cây, sau đó đơn vị vận chuyển đến nhận và giao cho khách tại nhiều tỉnh, thành phố. Nhờ vậy, sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, giảm áp lực tiêu thụ tại chỗ.

*Mở rộng thị trường xuất khẩu

Bên cạnh thị trường trong nước, Bắc Ninh đang từng bước mở rộng đầu ra cho nông sản thông qua kết nối doanh nghiệp, khảo sát nhu cầu thị trường nước ngoài và hỗ trợ đáp ứng các điều kiện xuất khẩu.

Mặc dù sản lượng vải năm 2026 giảm, giá bán lại đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Giá vải chín sớm bình quân dao động từ 35.000 - 70.000 đồng/kg, vải chính vụ từ 45.000 - 110.000 đồng/kg tùy thời điểm. Đặc biệt, giá vải u trứng có thời điểm đạt mức cao kỷ lục, từ 200.000 - 300.000 đồng/kg. Giá bán bình quân cả vụ ước đạt khoảng 55.200 đồng/kg.

Với vải thiều, sản phẩm đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Canada, Australia, một số nước thuộc Liên minh châu Âu và khu vực Trung Đông. Giá bán tại các thị trường này dao động khoảng 320.000-550.000 đồng/kg tùy thị trường; sản phẩm được người tiêu dùng đón nhận, đánh giá cao về chất lượng.

Đối với các loại trái cây khác, bưởi Đào đường được xuất khẩu sang Nga thông qua liên kết của Hợp tác xã chế biến nông nghiệp Phượng Sơn; ổi giống Thái sần tại phường Phượng Sơn được Công ty cổ phần R.Y.B trực tiếp thu mua để xuất khẩu sang Anh. Đây là những kết quả bước đầu tạo cơ sở để tiếp tục tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường cho trái cây địa phương.

Tuy nhiên, việc xuất khẩu cam, táo và ổi vẫn gặp khó khăn do chưa mở được thị trường nhập khẩu chính thức cho các sản phẩm này. Vì vậy, việc rà soát, cấp mã số vùng trồng hiện chủ yếu phục vụ tiêu thụ trong nước, đồng thời từng bước chuẩn bị điều kiện đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu tiềm năng.

Theo ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Bắc Ninh, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng khảo sát nhu cầu thị trường, kết nối doanh nghiệp, nhà nhập khẩu và các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng đầu ra cho trái cây địa phương. Các vùng trồng ổi, táo, cam, bưởi tại Tân Yên, Phúc Hòa, Phượng Sơn, Lục Ngạn sẽ được khảo sát, kết nối với doanh nghiệp đang tìm hiểu thị trường Canada, Mỹ và Trung Quốc.

Đáng chú ý, chương trình thí điểm phát triển thương mại điện tử gắn với logistics giữa Sở Công Thương, Amazon Việt Nam và Trung tâm Logistics Quốc tế Bắc Giang được kỳ vọng hỗ trợ người dân, doanh nghiệp mở gian hàng, tiếp cận khách hàng tại Hoa Kỳ.

Cùng với mở rộng thị trường, thành phố chú trọng kết nối vùng nguyên liệu với các cơ sở sơ chế, phân loại, đóng gói, bảo quản và chế biến. Đây là giải pháp cần thiết trong bối cảnh tiêu thụ quả tươi vẫn là chủ yếu, năng lực bảo quản, chế biến chưa tương xứng với nguồn cung.

Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường sẽ tạo điều kiện để nông sản Bắc Ninh mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh. Đa dạng hóa kênh tiêu thụ, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sẽ giúp nông sản Bắc Ninh giảm phụ thuộc vào thương lái, chủ động đầu ra và nâng cao giá trị trên thị trường trong nước, quốc tế.