Theo dấu chân bác sĩ A. Yersin

Nằm ở độ cao 1.578m so với mực nước biển, đỉnh Hòn Bà (xã Suối Dầu, tỉnh Khánh Hòa) không chỉ là khu bảo tồn thiên nhiên với hệ sinh thái phong phú, mà còn là địa chỉ lưu giữ những giá trị lịch sử gắn liền với cuộc đời bác sĩ Alexandre Emile John Yersin (A.Yersin). Đến với Hòn Bà vào những ngày này, du khách có thể cảm nhận được khí hậu mát mẻ, cảnh quan nguyên sơ và cùng trải nghiệm, tìm hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp của A.Yersin.

Ông A. Yersin (1863 - 1943) là nhà khoa học lừng danh thế giới người Pháp, gốc Thụy Sĩ. Ông theo tàu viễn dương đến Đông Dương năm 1890, đến Nha Trang năm 1891. Sau này, tại vùng đất xóm chài Nha Trang, A.Yersin đã yêu mến, gắn bó với mảnh đất này cho đến cuối đời.

Trong lĩnh vực y khoa, A.Yersin là người đầu tiên phát hiện ra trực khuẩn gây ra bệnh dịch hạch; cùng bác sĩ Roux điều chế huyết thanh chữa trị bệnh dịch hạch vào cuối năm 1894. Ông cũng là người sáng lập Viện Pasteur Nha Trang; người sáng lập Trường Y khoa ở Hà Nội (nay là Trường Đại học Y Hà Nội) và trở thành hiệu trưởng đầu tiên của trường. A.Yersin còn là một nhà nông học xuất sắc khi là người đầu tiên nhập giống cây cao su về trồng tại Việt Nam, trồng thử nghiệm cây canh-ki-na để sản xuất thuốc ký ninh chữa bệnh sốt rét. Ông cũng là người phát hiện ra cao nguyên Lang Biang (Lâm Đồng), Hòn Bà (Khánh Hòa), vạch ra con đường bộ từ Trung kỳ sang Campuchia…

Theo chân của đoàn các thành viên Hội Ái mộ bác sĩ Yersin và các em học sinh tham quan trải nghiệm “Hành trình theo bước chân bác sĩ A.Yersin”, điểm đến đầu tiên của chúng tôi là mộ bác sĩ A.Yersin. Sau khi dâng hương, nghe thuyết minh về cuộc đời của bác sĩ Yersin và các loài thực vật được trồng trên đồi, nhiều du khách đã rất xúc động khi được thắp nén nhang lên mộ A.Yersin, bày tỏ lòng kính ngưỡng công ơn với người đã đóng góp biết bao công sức cho Việt Nam và nhân loại.

Tìm hiểu về cây canh – ki – na, ông Nguyễn Văn Xáng, thành viên Hội Ái mộ bác sĩ A.Yersin, hướng dẫn học sinh trong đoàn cách sử dụng điện thoại để hệ thống A.I nhận diện lá cây, trả kết quả khoa học phù hợp. Ông Xáng cho biết, giống cây cây canh – ki – na đang được trồng ở khu vực mộ bác sĩ A. Yersin được Hội Ái mộ A.Yersin và Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Khánh Hòa đưa giống từ Lâm Đồng về trồng ở Hòn Bà. Vỏ cây này được người châu Âu dùng điều chế thuốc trị bệnh sốt rét. Thời gian đầu, cây canh – ki – na được trồng ở Hòn Bà nhưng kết quả không cao, A.Yersin chuyển sang trồng ở Lâm Đồng và có hiệu quả. “Việc các hội đưa cây canh ki na về trồng lại ở Hòn Bà mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử và cũng là sự tri ân đối với bác sĩ A. Yersin - Công dân danh dự Việt Nam, người đã gắn bó với mảnh đất Nha Trang - Khánh Hòa bằng cả trái tim hiền hậu”, ông Nguyễn Văn Xáng cho hay.

Anh Phạm Vũ Thanh An (Trưởng nhóm STEAM Nha Trang, Khánh Hòa, cùng đi với đoàn) và các bạn học sinh rất thích thú với chuyến đi bởi ở đây, anh và các bạn nhỏ không chỉ tìm hiểu được văn hóa, mà còn lan tỏa được giá trị khoa học ông A.Yersin dày công nghiên cứu, để lại. Khu bảo tồn thiên nhiên thiên nhiên Hòn Bà có hệ sinh thái thực vật đa dạng, phong phú, đã được đưa vào trong chương trình dạy học. Việc sử dụng điện thoại, hướng dẫn cho các em truy tìm nguồn gốc thực vật qua ứng dụng A.I cũng là một cách giáo dục, nâng cao trải nghiệm cho các em trong cuộc sống.

Rời khu mộ, du khách ngược lên Hòn Bà, chứng kiến khu đất rộng hàng trăm ha trên đường đi. Mảnh đất này, lúc sinh thời được bác sĩ A.Yersin lập trại nuôi ngựa, điều chế huyết thanh để chữa bệnh dịch hạch; làm trang trại để trồng trọt, chăn nuôi lấy kinh phí phục vụ nghiên cứu khoa học và giúp đỡ người nghèo. Đến nay, trại Chăn nuôi Suối Dầu vẫn tiếp tục sứ mệnh nuôi giống các động vật phục vụ nghiên cứu y học.

Để di chuyển được lên đỉnh Hòn Bà, đoàn du khách phải đi ô tô gần 1 giờ trên con đường đèo ngoằn nghèo. Dọc hai bên đường là hồ nước Suối Dầu, cánh rừng nguyên sinh còn tương đối nguyên vẹn, với đa dạng hệ động, thực vật. Trên đỉnh Hòn Bà cao 1.578m, cảnh vật hiện ra mờ ảo rất đẹp. Nơi đây có căn nhà gỗ 2 tầng, nằm yên trên đỉnh đồi, mây phủ mờ mịt. Bên trong ngôi nhà là cảnh vật được phục chế trưng bày lại các tranh ảnh, khung cảnh làm việc, nghỉ ngơi của bác sĩ A.Yersin. Bên ngoài còn có dấu tích những bồn đá xung quanh nhà để ươm những hạt giống cây canh-ki-na, máng ngựa bằng xi măng trong chuồng ngựa cách ngôi nhà gỗ không xa…

Chị Đặng Thị Minh Hòa, người dân phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa cho biết, ở đây, chị có thể cảm nhận được không khí yên tĩnh, ngắm được cảnh vật mà ngày xưa bác sĩ A.Yersin từng làm việc, để tạo nên nhiều giá trị khoa học cho nhân loại. “Trong tận đáy lòng, tôi vô cùng biết ơn, trân trọng những đóng góp, thành tựu to lớn của bác sĩ A. Yersin đã cống hiến cho nhân loại”, chị Hòa cho hay.

Cảm giác ngưỡng mộ luôn hiện hữu trên khuôn mặt của anh Nguyễn Cao Nguyên, phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Anh Nguyên cho biết, bác sĩ A.Yersin đã để lại nhiều giá trị nghiên cứu khoa học cho đời. Chính vì vậy, qua chuyến đi cùng con gái, anh mong con của mình vừa được trải nghiệm cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, vừa học tập theo những điều tốt đẹp mà bác sĩ A.Yersin đã để lại, đặc biệt là về công tác nghiên cứu khoa học, khám phá để bảo tồn thiên nhiên.

Đã hơn một thế kỷ, tên tuổi nhà bác học Alexandre Yersin vẫn gắn liền với Nha Trang, Khánh Hòa, nơi người dân vẫn gọi ông với cái tên thân thương – “ông Năm Yersin”. Bác sĩ A.Yersin đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ người dân ở Nha Trang nói riêng và trên thế giới nói chung. Ông nói: "Đời mà không đi thì còn gì là đời".

Ông Nguyễn Văn Xáng thông tin thêm, “Hành trình theo dấu chân bác sĩ A.Yersin” là hành trình để ông và những thành viên trong hội, cộng đồng cùng lan tỏa tinh thần của di nguyện của A.Yersin lúc sinh thời - chung tay vì cộng đồng. Hành trình này dành cho bất cứ ai yêu thiên nhiên và muốn biết thêm về một câu chuyện đẹp đẽ kỳ diệu trong đời. Ngoài ra, qua chuyến đi thực tế, ông cũng mong muốn, di tích nhà làm việc A.Yersin được khai thác tốt hơn, là điểm tham quan phục vụ đông đảo du khách.