Thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt cú sốc nghiêm trọng nhất

Hệ thống phòng không Israel đánh chặn tên lửa của Iran trên bầu trời Tel Aviv ngày 28/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Giới phân tích cảnh báo thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với một trong những cú sốc nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và các cuộc tấn công tên lửa trả đũa của Tehran trên khắp vùng Vịnh làm gián đoạn xuất khẩu dầu từ khu vực sản xuất quan trọng nhất thế giới.

Theo giới phân tích, mức độ gián đoạn có thể sẽ được xác định bởi thời gian kéo dài của cuộc xung đột, nhưng hiện tại, mối đe dọa và sự bất ổn đã đủ để ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng chảy từ khu vực chiếm 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu không có một giải pháp nhanh chóng, giá dầu có thể sẽ tăng mạnh khi giao dịch mở cửa vào sáng 2/3. Giá dầu thô Brent đã tăng trong những tuần gần đây lên khoảng 70 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 8/2025. Hiện tại, chưa có thiệt hại nào được xác nhận đối với cơ sở hạ tầng dầu khí do các cuộc tấn công gây ra.

Thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt một trong những cú sốc nghiêm trọng nhất. Ảnh: TTXVN phát

Tuy nhiên,  nguy cơ các tàu chở dầu có thể bị mắc kẹt bên trong Vịnh Persian, phía Bắc Eo biển Hormuz, hoặc các tàu có thể bị nhắm mục tiêu, đã buộc các nhà sản xuất, thương nhân và chủ tàu phải xem xét lại việc vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Một số tập đoàn dầu khí lớn và các công ty thương mại đã thông báo tạm ngừng vận chuyển qua eo biển trong vài ngày.

Trong khi đó, phóng viên TTXVN tại Buenos Aires dẫn lời các chuyên gia năng lượng Argentina cho biết nếu Eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng, kéo theo hệ lụy sâu rộng đối với lạm phát và tăng trưởng toàn cầu.

Cựu Thứ trưởng Năng lượng Argentina Emilio Apud cho rằng tác động hiện nay diễn ra trên hai cấp độ. Thứ nhất là “hiệu ứng đầu cơ”, khi giá tăng do thị trường phòng ngừa rủi ro trước bất ổn địa chính trị. Thứ hai là tác động thực tế nếu xảy ra phong tỏa vật lý.

Theo ông, chỉ cần một tàu chở dầu cỡ lớn bị đánh chìm tại một trong hai luồng lưu thông hẹp của eo biển cũng đủ gây tắc nghẽn nghiêm trọng. Hạ tầng đường ống thay thế trong khu vực không đủ khả năng bù đắp khối lượng vận chuyển bị đình trệ. Trong trường hợp phải chuyển hướng qua phía Bắc và vòng xuống Kênh đào Suez, hành trình có thể kéo dài thêm ít nhất hai tuần, làm tăng đáng kể chi phí logistics và bảo hiểm. Tuy nhiên, ông Apud nhận định khả năng phong tỏa kéo dài là không cao do lợi ích của nhiều cường quốc, đặc biệt là Mỹ. Theo ông, Washington không mong muốn giá dầu tăng vọt gây áp lực lạm phát trong nước, còn Tehran cũng khó duy trì hành động cắt đứt tuyến vận tải trong thời gian dài. 

Ở góc độ khác, cựu Giám đốc Tập đoàn dầu khí quốc gia Argentina (YPF) Daniel Montamat cho rằng xung đột hiện nay có thể dẫn tới những hệ lụy dây chuyền khiến thị trường tạm thời không còn vận hành thuần túy theo cung – cầu mà chịu chi phối bởi yếu tố địa chính trị.

Ông lưu ý rằng 83% sản lượng LNG khu vực vùng Vịnh đi qua eo biển này, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể tác động dây chuyền tới châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ. Dù vậy, một số dự báo trước xung đột cho thấy thị trường dầu toàn cầu đang trong tình trạng dư cung khoảng 2–3 triệu thùng/ngày. Nếu căng thẳng hạ nhiệt nhanh chóng, giá có thể điều chỉnh giảm trở lại theo các yếu tố cơ bản.