Thị trường ô tô Mỹ đứng trước nguy cơ thu hẹp hơn nữa

Mười năm trước, thị trường Mỹ đã ghi nhận mức doanh số kỷ lục với 17,6 triệu xe ô tô, xe bán tải và xe thể thao đa dụng (SUV) được bán ra. Tuy nhiên, theo CNBC, một số dự báo cho rằng nước này có thể sẽ không bao giờ tiến gần trở lại mức doanh số đó.

Các nhà phân tích của công ty tư vấn Bain & Company cho biết nhiều dấu hiệu cho thấy thị trường sắp thu hẹp hơn nữa. Theo phân tích của họ, tỷ lệ sinh giảm, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, giá xe ở mức cao và ngày càng có nhiều lựa chọn thay thế có thể khiến doanh số bán xe giảm hơn 2 triệu chiếc vào năm 2040.

Ông Mark Gottfredson, đối tác của Bain & Company, cho rằng những dấu hiệu này cho thấy một tương lai mà các hãng sản xuất ô tô sẽ phải cạnh tranh quyết liệt để giành giật một lượng khách hàng ngày càng thu hẹp.

Theo ông Gottfredson, ngành công nghiệp ô tô từ trước đến nay luôn dựa vào tốc độ tăng trưởng khoảng 1% mỗi năm, tương ứng với mức tăng của tổng dân số. Tuy nhiên, các số liệu thống kê của chính phủ trên khắp thế giới cho thấy tốc độ tăng dân số đã chậm lại và một số quốc gia thậm chí đã bắt đầu suy giảm dân số. Ô tô không còn là một ngành tăng trưởng nữa, mà đang trở thành một ngành suy giảm và lại đang suy giảm đúng vào thời điểm công nghệ làm thay đổi mọi thứ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tỷ suất sinh của Mỹ năm 2025 ở mức khoảng 1,6 con trên mỗi phụ nữ. Mặc dù chưa thấp bằng một số quốc gia ở châu Âu hay châu Á, con số này vẫn thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ.

Bain & Company cho biết tác động này trước đây được bù đắp nhờ mức nhập cư tương đối cao. Theo mức trung bình lịch sử mà công ty dẫn chứng, mỗi năm có khoảng 1 triệu người nhập cư vào Mỹ. Tuy nhiên, công ty dự báo các chính sách hạn chế nhập cư sẽ kéo dài trong 15 năm tới, khiến lượng nhập cư ròng giảm xuống chỉ còn một nửa so với mức trung bình của 20 năm qua, đồng nghĩa với việc có thể quay trở lại mức thấp từng ghi nhận vào năm 2019.

Bain & Company cho rằng hành vi của nhóm dân số còn lại cũng đã thay đổi, một phần do giá xe cao và sự xuất hiện của các lựa chọn thay thế với chi phí phải chăng hơn. Mark Gottfredson cho biết hiện nay một nửa số thanh thiếu niên 16 tuổi không có bằng lái xe, trong khi tỷ lệ thanh thiếu niên 16 tuổi có bằng lái trong giai đoạn từ năm 1966 đến năm 1984 là gần 70%. Tuy nhiên, con số này có thể chỉ phản ánh việc trì hoãn lấy bằng lái chứ không phải từ bỏ hoàn toàn, bởi nghiên cứu của Bain & Company cho thấy phần lớn mọi người vẫn lấy bằng lái trước khi bước sang tuổi 25.

Tuy vậy, theo S&P Global Mobility, tỷ lệ đăng ký xe mới của nhóm người từ 18 đến 34 tuổi đã giảm từ 12% trong quý I/2021 xuống dưới 10% vào giữa năm 2025. Trong khi đó, người mua từ 55 tuổi trở lên hiện chiếm gần một nửa tổng số đăng ký xe mới và đã giữ vị trí là nhóm khách hàng lớn nhất trong 8 quý liên tiếp.

Ông Craig Daitch, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch công ty chuyên nghiên cứu thị trường cho ngành ô tô Telemetry, cho biết “động lực cốt lõi phía sau xu hướng này là khả năng chi trả”. Ông nói thêm rằng khoản thanh toán hàng tháng khi mua xe mới đã tăng 30% trong vòng 4 năm, và hiện gần một trong năm chiếc xe mới có mức trả góp hàng tháng trên 1.000 USD. Công ty dự báo AutoForecast Solutions  kỳ vọng doanh số xe mới tại Mỹ sẽ duy trì tương đối ổn định ở mức khoảng 16 triệu xe cho đến năm 2033, là năm xa nhất mà công ty này đưa ra dự báo.

Theo nghiên cứu của Bain & Company, Nếu dịch vụ robotaxi trở nên phổ biến và có giá phải chăng trong vòng 15 năm tới, tỷ lệ người có bằng lái trong dân số có thể giảm khoảng 2 đến 3 điểm phần trăm, xuống còn 85%,. Số lượng xe trên mỗi người lái có thể giảm từ 1,2 xuống 1,1, tương đương với việc 10% đến 20% hộ gia đình Mỹ sẽ loại bỏ một chiếc xe.

Các dự báo mà ông Gottfredson chia sẻ với CNBC là các phiên bản đã được điều chỉnh. Trước đó, ông từng đặt mục tiêu năm 2030 là thời điểm doanh số giảm xuống dưới 14 triệu xe, nhưng cho biết ông đã thay đổi giả định vì xe tự hành đang mất nhiều thời gian hơn dự kiến để xuất hiện. Tuy nhiên, các yếu tố về dân số thì gần như đã được “đóng đinh”. Ông Gottfredson cho rằng chỉ báo trực tiếp nhất cho xu hướng suy giảm trong tương lai là tỷ lệ xe bị “xóa đăng ký lưu hành”, tức là xe bị loại khỏi đường phố để tháo dỡ hoặc xuất khẩu sang thị trường khác như xe đã qua sử dụng.

Theo báo cáo của Bain& Company, năm 2000, tỷ lệ này vào khoảng 6%. Đến năm 2025, con số này khoảng 5%. Ông Gottfredson cho rằng tỷ lệ này có thể giảm xuống 4,4% vào năm 2040. S&P Global Mobility cho biết nguyên nhân chủ yếu là xe ngày càng có tuổi thọ cao hơn — đạt mức kỷ lục 12,8 năm lưu hành trên đường vào năm 2025.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng có thể đảo ngược. Độ bền của pin xe điện vẫn còn chưa chắc chắn. Ngoài ra, cũng chưa rõ các hãng xe sẽ sẵn sàng hoặc có khả năng cập nhật phần mềm — yếu tố ngày càng quan trọng đối với xe hiện đại — trong bao lâu.

Dù vậy, các nhà dự báo ngành ô tô cho rằng với mức giá xe hiện nay, ngành công nghiệp sẽ phải tìm cách giữ cho xe tiếp tục được sử dụng lâu hơn. Nếu những xu hướng này tiếp tục, ngành ô tô Mỹ có thể sẽ trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết. Người tiêu dùng hiện đã có khoảng 450 mẫu xe để lựa chọn.

Ông Gottfredson nhận định cạnh tranh ở Mỹ sẽ vô cùng khốc liệt. Có quá nhiều hãng xe và quá nhiều thương hiệu đang tranh giành người tiêu dùng và thị trường sẽ buộc phải tiến tới sự hợp nhất.