Thị trường sầu riêng miền Tây lo ngại thời điểm chính vụ

Chỉ vài ngày trước, giá còn 90.000 – 100.000 đồng/kg thì nay sầu riêng giống Thái Lan rớt mạnh xuống 75.000 – 80.000 đồng, riêng sầu riêng Ri6 mua xô tại vườn chỉ còn 22.000 -25.000 đồng/kg, trong khi 3 ngày trước còn trong kỳ nghỉ Lễ 30/4-1/5 giá vẫn dao động 35.000 – 40.000 đồng/kg.

Sầu riêng xuống đường

“Mới đầu vụ mà giá đã rớt thảm như vậy thì vài ngày nữa vào chính vụ không biết giá sẽ xuống tới cỡ nào!” anh Nguyễn Thế Hùng, một người bán sầu riêng di động bằng xe tải nhỏ trên đường Võ Nguyên Giáp, thành phố Cần Thơ cảm thán.

Thời điểm đầu tháng 5/2026 này, khắp các vỉa hè và chợ lớn nhỏ tại Cần Thơ sầu riêng tràn ngập. Dân chuyên kinh doanh thì dùng xe tải bán di động hoặc đổ đống lớn cố định bán cho dòng người qua lại, trong khi hàng trăm điểm bán nhỏ lẻ phần lớn là nhà vườn hái trái mang ra tự bán để đỡ xót của. Hầu hết sầu riêng đổ bán là Ri6 loại 2 hoặc hàng dạt giá 35.000 – 45.000 đồng/kg. Cá biệt, vài điểm bán Ri6 loại nhất giá 70.000 đồng/kg hoặc sầu riêng giống Thái Lan giá 80.000 – 90.000 đồng/kg.

“Tôi thường mua sầu riêng qua các phiên live tream trên TikTok với giá 270.000 đồng/kg (không vỏ). Họ bán cũng rất uy tín, giao hàng mới nhận tiền mà mình còn được chọn múi khi bổ trong phiên live tream” bà Trần Thị Thu Hồng, ngụ ở phường Hưng Phú, thành phố Cần Thơ nói và cho biết thêm: “Mấy hôm nay tôi thấy sầu riêng bán ở chợ và vỉa hè rất nhiều, giá rẻ nhưng đã mua trên TikTok quen nên tiếp tục mua. Bên ngoài giá giảm, trên phiên live tream giá cũng giảm theo”.

Điều dễ thấy là dù trong chợ, ngoài vỉa hè hay trên phiên live tream giá sầu riêng bán rẻ cũng là các loại hàng loại hai hoặc hàng lỗi. Giá sầu riêng thượng hạng như sầu riêng Thái (Monthong, Dona), Musang King đều biến động rất nhẹ. Anh Lê Hoàng Trọng, một thương lái chuyên cắt sầu riêng tại vườn cho biết, các vựa sầu riêng vẫn “bắt” giá 38.000 - 40.000 đồng/kg đối với Ri6 loại tốt, 80.000 – 90.000 đồng/kg cho sầu riêng Thái. Tuy vậy, theo anh trong vài ngày tới khi vào chính vụ giá sẽ biến động mạnh hơn, có khả năng sẽ tràn ra chợ chờ giải cứu!

Thành phố Cần Thơ những năm gần đây quy hoạch lại cơ cấu nông nghiệp khiến diện tích cây ăn trái tăng mạnh, đặc biệt là sầu riêng. Từ diện tích 2.500 ha vào năm 2022 nhưng đến năm 2025 diện tích trồng sầu riêng đã tăng lên 13.000 ha và tính đến tháng 4 năm 2026, diện tích sầu riêng vọt lên 14.515 ha. Giống sầu riêng trồng ở Cần Thơ chủ yếu gồm Ri6, Khổ qua, Cơm vàng (Monthong), tập trung tại các xã Nhơn Ái, Trường Long.

Đường xuất ngoại còn gian nan

Hiện nay, giá sầu riêng tại vườn ở Cần Thơ nói riêng và miền Tây nói chung đang lao dốc mạnh, có loại chỉ còn 25.000 - 30.000 đồng/kg. Theo các chuyên gia kinh tế, tình trạng này có nguyên nhân từ áp lực hàng Thái Lan đang vào chính vụ, cung vượt cầu trên thị trường xuất khẩu khiến cạnh tranh rất khốc liệt, giá giảm.

Ngoài ra, nghịch lý lớn hơn còn nằm ở quy trình lấy mẫu kiểm nghiệm, khiến trái sầu riêng miền Tây rơi vào thế “khó chồng khó” trên đường xuất khẩu.

Hợp tác xã Tân Thành với 19 thành viên, diện tích trồng sầu riêng trên 14 ha. Hàng năm hợp tác xã này cung ứng ra thị trường từ 250 – 300 tấn sầu riêng, thu nhập của các xã viên tương đối ổn định. Mặc dù sầu riêng của Hợp tác xã Tân Thành được chứng nhận VietGAP, được người tiêu dùng đón nhận nhưng nhà vườn phải bán qua thương lái, dù hợp tác xã đã xây dựng thương hiệu và tuân thủ quy trình sản xuất an toàn.

“Có nhiều nguyên khiến giá sầu riêng mới đầu năm nay rớt giá. Điển hình như đối với trái sầu riêng Ri6 một phần là do người trồng thu hoạch không đạt về chất lượng sản phẩm nên phía Trung Quốc quay lưng lại không ăn nhiều. Một mặt khác là do số lượng hàng hóa cùng một lúc các tỉnh miền Tây thu hoạch quá nhiều. Lại thêm các phòng test ngưng hoạt động để bảo trì nên không có test mẫu xuất khẩu dẫn đến cũng bị ảnh hưởng”. Ông Huỳnh Thanh Lâm, Giám đốc hợp tác xã sầu riêng Tân Thành, xã Nhơn Ái, thành phố Cần Thơ chia sẻ.

Hiện, các phòng kiểm nghiệm chỉ ưu tiên nhận mẫu từ khu vực miền Đông Nam bộ và Tây Nguyên, nơi điều kiện chặt chẽ về vùng trồng, cơ sở đóng gói và mã số. Điều này vô hình trung đẩy sầu riêng miền Tây ra khỏi quy trình kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu, gây thiệt hại lớn cho chuỗi cung ứng tại địa phương.

Ở một khía cạnh khác, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, diễn biến giá sầu riêng hiện nay cần được nhìn nhận một cách đầy đủ, thay vì chỉ nhìn vào những mức giá thấp xuất hiện cục bộ trên thị trường. Theo ông Mười, giá sầu riêng không hề “rẻ” nếu xét ở phân khúc đạt tiêu chuẩn chất lượng, đặc biệt là tiêu chuẩn xuất khẩu. “Những lô hàng đáp ứng yêu cầu vẫn đang được thu mua với giá cao, thậm chí dao động từ 80.000 - 90.000 đồng/kg đối với giống Monthong, còn giống Ri6 nếu đạt chuẩn cũng ở mức 55.000 - 65.000 đồng/kg tại vườn”, ông Mười nói.

Tuy nhiên, trên thị trường hiện tồn tại song song hai mặt bằng giá. Một là giá của các sản phẩm đạt chuẩn, có thể truy xuất nguồn gốc và đảm bảo các tiêu chí kỹ thuật, đây mới là mức giá phản ánh đúng giá trị thị trường. Hai là giá của sầu riêng không đạt chất lượng, bị thu mua "xô" hoặc bán trôi nổi ngoài đường với giá thấp, thậm chí chỉ vài chục nghìn đồng/kg.

Những mức giá này không thể đại diện cho giá thị trường. Bởi, khi sản phẩm không đảm bảo chất lượng, người bán buộc phải chấp nhận mức giá do người mua quyết định đi kèm với rủi ro rất lớn.

Ông Mười cũng cho rằng, khó khăn hiện nay không nằm ở thị trường hay cạnh tranh quốc tế, mà chủ yếu xuất phát từ vấn đề chất lượng. Đặc biệt, tại khu vực miền Tây Nam bộ, tỷ lệ sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu đang ở mức thấp. Tình trạng này đã xuất hiện từ năm trước và tiếp tục lặp lại trong năm nay. Nguyên nhân là do nhiều yếu tố kỹ thuật trong quá trình canh tác khiến chất lượng trái không đạt yêu cầu kéo theo giá bán giảm mạnh.

“Dù các hiệp hội và chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo, phân tích nguyên nhân, nhưng việc triển khai giải pháp cụ thể vẫn phụ thuộc vào vai trò của ngành nông nghiệp, từ Bộ đến các sở, ban ngành địa phương. Nếu không được giải quyết kịp thời, tình trạng giá sầu riêng bấp bênh sẽ tiếp tục lặp lại qua các mùa vụ. Người nông dân sẽ là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất” ông Mười nhận định.