Thị trường xe máy điện bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt

Cuộc cạnh tranh không chỉ xoay quanh giá bán hay mẫu mã, mà còn là bài toán công nghệ pin, hệ sinh thái sạc và định vị phân khúc khách hàng. 

* Sân chơi nhiều đối thủ, sản phẩm ngày càng phong phú

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí, việc chuyển từ phương tiện chạy xăng sang điện trở thành xu thế tất yếu. Việt Nam hiện là thị trường tiêu thụ xe máy lớn thứ 4 trên thế giới, sau Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia, với khoảng 50 triệu xe đang lưu hành, đang đối mặt sức ép lớn về môi trường.

Thị trường xe máy điện Việt Nam hiện có sự góp mặt của nhiều thương hiệu, từ “ông lớn” quốc tế đến các doanh nghiệp nội địa: VinFast, Honda, Yadea, Yamaha, Pega, Dat Bike, Selex Motor…. Mỗi hãng chọn một hướng đi khác nhau, nhằm chiếm lĩnh phân khúc riêng.

VinFast tiên phong tại Việt Nam liên tục mở rộng danh mục từ phổ thông, trung cấp, đến cao cấp. Ngoài các mẫu Feliz, Klara, Evo, hãng xe này vừa bổ sung 2 phiên bản Evo Grand và Evo Grand Lite hỗ trợ 2 pin có thể tháo rời. Đặc biệt, hãng sẽ ra mắt dòng xe máy điện đổi pin đầu tiên Evo Max với giá dự kiến 20 triệu đồng vào tháng 10 tới. Đây là bước khởi đầu cho loạt sản phẩm xe điện đổi pin của hãng, gồm Feliz Max (24,9 triệu đồng), Verox Max (33,9 triệu đồng) và Drift Max (39,9 triệu đồng) sẽ lần lượt ra mắt ngay trong năm nay, nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.

Trong khi đó, thương hiệu Yadea đến từ Trung Quốc tập trung nhóm học sinh – sinh viên, mới đây bổ sung các mẫu xe Velax, Vekoo và Oris vào danh mục sản phẩm vốn đã khá dày. Ông Liu Jia, Tổng giám đốc Yadea Việt Nam chia sẻ: "Quyết sách “xanh hóa” giao thông của Chính phủ Việt Nam đánh dấu cột mốc quan trọng trong lộ trình đưa Việt Nam trở thành một quốc gia tiêu biểu về giảm phát thải Carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Là thương hiệu dẫn đầu trong lĩnh vực xe máy điện với 100 triệu sản phẩm được bán ra trên toàn cầu, Yadea cam kết đồng hành cùng Chính phủ và mong muốn mở ra cho người tiêu dùng trong nước cơ hội để tiếp cận những giải pháp di chuyển xanh thông minh, an toàn và hiệu quả. Đó cũng là những tiêu chí hàng đầu trong hoạt động kinh doanh cốt lõi của Yadea tại Việt Nam và trên toàn thế giới”.

Với hãng xe máy xăng truyền thống chiếm hơn 83% thị phần Việt Nam, nhưng  khi đứng trước áp lực điện hóa, Honda đã nhập cuộc và ra mắt 2 xe máy điện ICON e: và CUV e:;  Trong đó, Honda ICON e: là xe máy điện dành cho học sinh, còn và CUV e: là xe máy cho thuê được trang bị pin tháo rời, mở ra mô hình kinh doanh mới. Bà Sayaka Arai, Tổng Giám đốc Honda Việt Nam cho biết, để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường, bên cạnh hai mẫu xe trên, giai đoạn 2026–2030 hãng sẽ ra mắt thêm 5 mẫu xe điện hoàn toàn mới.

Trong khi đó, từ tháng 4/2022, Yamaha Việt Nam đã trở thành công ty nước ngoài đầu tiên của hãng sản xuất xe máy điện NEO’S cho thị trường châu Âu và các nước trên thế giới ra mắt sản phẩm tại Việt Nam, nhưng đến nay vẫn chỉ duy trì sự hiện diện sản phẩm điện duy nhất này tại Việt Nam.

Pega, thương hiệu Việt chuyên phân khúc phổ thông, cạnh tranh với Yadea nhờ giá hợp lý; Dat Bike - startup Việt nổi bật với dòng xe có tầm hoạt động trên 200 km/lần sạc, nhắm đến phân khúc trung – cao cấp; Selex Motor chọn ngách riêng, phát triển xe máy điện dành cho shipper, tối ưu hóa pin tháo rời và dịch vụ hậu cần…

CEO Dat Bike Nguyễn Bá Cảnh Sơn đánh giá, Việt Nam với dân số khoảng 100 triệu dân và xe điện chưa phát triển. Xe điện trên thế giới đang tăng trưởng mỗi năm 10% và thị trường đến năm 2025 sẽ là khoảng 60 tỷ USD. Dat Bike đặt tham vọng trở thành nhà sản xuất xe máy điện Việt Nam dẫn đầu trong khát vọng “xanh hóa” thị trường xe 2 bánh có giá trị 8 tỷ USD tại Việt Nam và 25 tỷ USD tại khu vực Đông Nam Á.

Có thể thấy, thị trường xe máy điện Việt Nam đang ngày càng phong phú. Bên cạnh những hãng thuần điện, việc các thương hiệu lâu đời như Honda, Yamaha nhập cuộc cũng giúp người Việt có thêm lựa chọn khi muốn chuyển đổi từ xăng sang điện.

* Cuộc đua hạ tầng, công nghệ pin và chính sách hỗ trợ

Nếu như giai đoạn đầu cạnh tranh xoay quanh sản phẩm, thì hiện nay, trọng tâm chuyển dần sang hệ sinh thái pin và hạ tầng sạc bởi hạ tầng trạm sạc là nỗi lo lớn của người tiêu dùng khi chuyển đổi xe xăng sang xe điện. Đây mới là yếu tố quyết định ai giữ vững được thị phần lâu dài.

Trong cuộc đua này, VinFast vừa công bố kế hoạch thiết lập 150.000 trạm đổi pin trên toàn quốc trong 3 năm tới. Trong đó, 1.000 trạm sẽ được lắp ngay trong tháng 10, tiến đến 50.000 trạm vào cuối năm 2025. Hệ sinh thái đổi pin này, nếu thành công, sẽ là lợi thế chiến lược lớn giúp hãng dẫn đầu thị trường.

Không chỉ VinFast, TMT Motors – đơn vị phân phối ô tô điện Wuling tại Việt Nam cũng hé lộ kế hoạch tham gia thị trường xe máy điện, đồng thời tuyên bố sẽ phát triển mô hình trạm đổi pin tự động. Tuy chưa công bố chi tiết mẫu xe, nhưng động thái này cho thấy sức hút của mảng thị trường đầy tiềm năng.

Honda theo đuổi mô hình pin tháo rời và đổi pin ngay tại hệ thống HEAD, trong khi Selex Motor xây dựng mạng lưới đổi pin chuyên cho đội ngũ giao hàng. Điều đó cho thấy hạ tầng pin đang trở thành “mặt trận” quan trọng, nơi ai có giải pháp tiện lợi hơn sẽ chiếm ưu thế cạnh tranh.

Theo khảo sát, nhóm người trẻ – học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng – chính là lực lượng tiên phong chọn xe máy điện. Họ ưu tiên thiết kế hiện đại, tính năng thông minh (kết nối điện thoại, GPS, khóa chống trộm), đồng thời quan tâm đến yếu tố môi trường và chi phí sử dụng. Ngược lại, người trung niên vẫn còn thói quen gắn bó với xe xăng, lo ngại tuổi thọ pin và khả năng di chuyển đường dài. Đây là rào cản cần thời gian và chính sách để thay đổi.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng, trong mục tiêu điện hóa phương tiện giao thông, Việt Nam cần một khung chính sách đồng bộ, loại bỏ xe xăng cần có lộ trình dài hơn để người dân có thời gian chuẩn bị. Bên cạnh đó, nhà nước, doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc công cộng, trạm đổi pin phủ rộng hơn. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất pin, linh kiện trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu và tuyên truyền thay đổi hành vi tiêu dùng, khuyến khích sử dụng xe điện.

Giới chuyên gia nhận định, trong vài năm tới, xe máy điện sẽ dần thay thế phần lớn xe máy xăng, nhất là ở đô thị lớn. Cuộc đua hiện nay không chỉ để giành thị phần trước mắt, mà còn quyết định vị thế của doanh nghiệp trong một ngành công nghiệp trị giá hàng chục tỷ USD trong tương lai gần.

Thị trường xe máy điện Việt Nam đang ở giai đoạn bản lề, cạnh tranh gay gắt, tiềm năng lớn nhưng cũng đầy thách thức. Sự góp mặt của các thương hiệu lớn như VinFast, Yadea, Honda, Yamaha, Pega.. cùng sự nhập cuộc của các doanh nghiệp mới như Dat Bike, Selex Motor hay TMT Motors, khiến bức tranh thị trường ngày càng sôi động.