Thời đại robot thay thế con người hiện hữu

Việc ra mắt robot Atlas được kỳ vọng sẽ thúc đẩy năng suất công nghiệp, dẫn đến làn sóng tăng vọt của giá cổ phiếu  Hyundai Motor những ngày qua.

*Khi robot hình người linh hoạt hơn xuất hiện

Atlas có thể xoay hầu hết các khớp, tạo nên khả năng di chuyển linh hoạt hơn so với những robot hình người trước đây. Robot Atlas có thể xử lý hầu hết các nhiệm vụ. Việc học robot chỉ mất chưa đến một ngày và khi hết pin, nó sẽ tự động di chuyển đến trạm sạc, thay pin và quay trở lại nơi làm việc. Điều này có nghĩa là dây chuyền sản xuất từ nay có thể hoạt động 24/7.

 

Tập đoàn Hyundai Motor ban đầu dự định sẽ triển khai robot Atlas trong các hoạt động phân loại linh kiện tại nhà máy Hyundai Motor tại Metaplant bang Georgia (Mỹ) vào năm 2028, trước khi mở rộng việc sử dụng sang lắp ráp và các hoạt động sản xuất khác bắt đầu từ năm 2030.

Tập đoàn Hyundai Motor cho biết với việc Atlas đảm nhận các nhiệm vụ đơn giản, lặp đi lặp lại, nặng nhọc và rủi ro cao, công nhân có thể thực hiện công việc có giá trị gia tăng cao trong môi trường thoải mái hơn.

Tuy nhiên, nhận thức của công nhân lao động dường như hoàn toàn khác. Một lãnh đạo công đoàn thuộc Tập đoàn Hyundai Motor cho biết gần đây tổ chức này nhận được khá nhiều cuộc gọi hỏi về việc liệu có nên phản đối việc đưa robot vào sử dụng rộng rãi trong dây chuyền sản xuất hay không?

Một công nhân sản xuất của Hyundai Motor cho biết anh cảm thấy cảm xúc lẫn lộn sau khi nhìn thấy robot hình người “Atlas”. Lâu nay, các cánh tay robot và máy móc tự động đã được sử dụng để kiểm soát chất lượng (QC) và di chuyển các bộ phận trong nhà máy nhưng giờ đây robot có thể làm thay cả những việc vốn đòi hỏi bàn tay khéo léo của con người thì có nhiều lo ngại đang gia tăng. Công nhân này cho rằng anh đã lớn tuổi và may mắn sẽ nghỉ hưu trong ít năm nữa nhưng những người trẻ tuổi chắc sẽ gặp áp lực lớn.

Khi việc sử dụng robot hình người và trí tuệ nhân tạo (AI) vật lý ngày càng trở nên hiện hữu, tâm lý của người lao động dường như trở nên nặng nề hơn. Trái ngược với kỳ vọng của ngành công nghiệp rằng đổi mới công nghệ sẽ làm tăng năng suất và lợi nhuận, nỗi lo sợ về việc mất việc làm trong tương lai đang ngày càng gia tăng trong giới công nhân trực tiếp sản xuất.

*Áp lực gia tăng khi robot có khả năng thay thế con người

Tập đoàn Hyundai Motor không chính thức công bố số liệu năng suất của từng nhà máy, nhưng dựa trên các báo cáo kinh doanh và báo cáo phát triển bền vững, việc tính toán sản lượng xe và số lượng nhân viên cho thấy các nhà máy tại Hàn Quốc sản xuất 44 xe/nhân viên mỗi năm, chỉ bằng một nửa so với 84 xe/nhân viên tại các nhà máy ở Mỹ.

Ông Kim Gwi-yeon, nghiên cứu viên tại công ty chứng khoán Daishin Securities, cho biết chi phí nhân công của các công ty con niêm yết chính thuộc Tập đoàn Hyundai Motor ước tính khoảng 130 triệu won/nhân viên/năm, trong khi chi phí bảo trì hàng năm cho robot hình người ước tính khoảng 14 triệu won/robot. Vì thế ngay cả khi robot hình người chỉ thay thế 10% công nhân sản xuất, lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp cũng sẽ được cải thiện. Thêm vào đó, con người chỉ làm việc 8 tiếng, trong khi robot có thể làm việc tới 18 tiếng mỗi ngày. Ngay cả khi không tính đến chi phí đầu tư vốn (CAPEX) và đầu tư cơ sở hạ tầng, hiệu quả về lợi nhuận hoạt động có thể tính toán được rất rõ ràng.

* Robot hình người ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong ngành ô tô

Tesla đã hoàn thành thử nghiệm thí điểm và có kế hoạch triển khai robot Optimus cho các công việc đơn giản, lặp đi lặp lại trong các nhà máy của mình trong năm 2026. BMW và Mercedes-Benz của Đức đã lần lượt đưa Figure01 của FigureAI và Apollo của Apptronic vào dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp từ năm 2024.

Tình trạng bất ổn việc làm do sự xuất hiện của robot đang lan rộng ra ngoài ngành ô tô đến toàn bộ ngành công nghiệp. Các công ty lớn như Hyundai Heavy Industries, Hanwha Ocean và POSCO, cũng như các công ty logistics như CJ Logistics, đang gấp rút ứng dụng trí tuệ nhân tạo vật lý. Mặc dù hiện tại robot chủ yếu được triển khai cho các nhiệm vụ cường độ cao và nguy hiểm như hàn tàu và điều khiển lò nung, nhưng nghiên cứu khả thi cho thấy chỉ là vấn đề thời gian trước khi robot có thể thay thế người lao động.

Ông Ahn Gyu-baek, người đứng đầu công đoàn GM Korea, cho biết trong toàn ngành công nghiệp ô tô, máy móc tự động đã đảm nhiệm hơn 90% công việc hàn. Nhiều quy trình đã được tự động hóa và chỉ còn lại những quy trình cần sự tương tác của con người. Tuy nhiên, tốc độ thay thế lao động tay chân bằng trí tuệ nhân tạo và robot cần phải tính toán kỹ lưỡng. Để một sự chuyển đổi công nghiệp hoàn chỉnh diễn ra hiệu quả cần phải có các biện pháp bổ sung.

Trong khi có những lập trường bi quan thì việc ủng hộ sử dụng robot cũng gia tăng với lập luận đưa robot vào thực tế có thể mang lại cơ hội cho cả các công ty và người lao động. Ông Kim Ki-chan, giáo sư về quản trị kinh doanh tại Đại học Công giáo và cựu giám đốc của Hyundai Mobis, cho biết: trong những năm 2000, Tập đoàn Hyundai Motor đã từ bỏ phương pháp kiểm soát từng bộ phận riêng lẻ theo kiểu analog và áp dụng hệ thống mô-đun kỹ thuật số tích hợp các hệ thống, giúp họ bắt kịp Toyota về chất lượng. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vật lý không nhất thiết dẫn đến mất việc làm. Đó là sự thay đổi trong cách thức con người làm việc, từ lao động đơn thuần sang phát huy trí tưởng tượng và đổi mới.