Thu ngân sách nhà nước vượt 19,8% dự toán

Theo Bộ Tài chính, đến ngày 15/12, thu ngân sách nhà nước đạt 1.691,8 nghìn tỷ đồng, vượt 19,8% dự toán, cao hơn 78 nghìn tỷ đồng so với đánh giá thực hiện cả năm đã báo cáo Quốc hội tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10, 11/2022). Trong số đó, thu ngân sách trung ương vượt 19,3% dự toán; thu ngân sách địa phương vượt 20,4% dự toán.

Bộ Tài chính đã chủ động đề xuất cấp thẩm quyền kịp thời ban hành các chính sách miễn, giảm, giãn thuế, tiền thuê đất, phí và lệ phí,... với tổng số tiền miễn, giảm, gia hạn dự kiến khoảng 233,5 nghìn tỷ đồng, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế xã hội theo Nghị quyết 43/2022/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ.

Thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất cho doanh nghiệp và người dân tính đến ngày 15/12 với tổng số tiền khoảng 193,4 nghìn tỷ đồng (gia hạn khoảng 105,9 nghìn tỷ đồng; số tiền miễn, giảm khoảng 87,5 nghìn tỷ đồng).

Bộ Tài chính cho biết, thu ngân sách nhà nước đạt cao là nhờ kinh tế đã phục hồi đà tăng trưởng, dự kiến GDP năm 2022 tăng khoảng 7,5%, cao hơn kế hoạch đề ra. Trong năm 2022, Bộ Tài chính cũng đã thực hiện nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn nhiều khoản thuế, phí, lệ phí, giúp doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất kinh doanh, nhờ đó có số thu đóng góp về cho ngân sách.

Về tổ chức điều hành chi ngân sách nhà nước, đến ngày 15/1, chi ngân sách nhà nước ước đạt xấp xỉ 1.450 nghìn tỷ đồng, bằng 81,2% dự toán, trong đó chi đầu tư phát triển đạt 72,4% dự toán, chi thường xuyên đạt 88,1% dự toán.

Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu gói phục hồi kinh tế với quy mô 347 nghìn tỷ đồng; trong đó, tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội, chuyển đổi số; yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cắt giảm 10% chi thường xuyên so định mức phân bổ ngân sách; yêu cầu quản lý chi tiêu chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, trong phạm vi dự toán Quốc hội quyết định; tiếp tục cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết, tập trung nguồn lực cho chương trình phục hồi và giảm bội chi ngân sách.

Bộ Tài chính đánh giá, nhờ chủ động trong điều hành, các nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước năm 2022 đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra; đáp ứng kịp thời nhiệm vụ chi phát sinh theo tiến độ thực hiện của đơn vị sử  dụng ngân sách; khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, đảm bảo quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và thanh toán đầy đủ các khoản nợ đến hạn.

Ngân sách trung ương đã chi từ dự phòng, bao gồm dự phòng năm 2021 chuyển sang gần 5,2 nghìn tỷ đồng để bổ sung cho các bộ, cơ quan trung ương và các địa phương kinh phí phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân gặp khó khăn do dịch COVID-19, hỗ trợ khôi phục sản xuất sau thiên tai; tạm cấp bổ sung gần 4,3 nghìn tỷ đồng cho 30 địa phương để hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động theo Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg ngày 28/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ.

Ước tính năm 2022, bội chi ngân sách nhà nước, bao gồm chương trình phục hồi thực hiện phấn đấu khoảng 4% GDP (kể cả số bội chi Quốc hội mới bổ sung cho 5 dự án được chuyển đổi của Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI), thì bội chi ngân sách nhà nước năm 2022 ước khoảng 4,3% GDP).

Đồng thời, Bộ Tài chính đã chủ động điều hành việc phát hành trái phiếu Chính phủ để vừa sử dụng có hiệu quả ngân quỹ nhà nước. Lũy kế đến ngày 15/12 thực hiện phát hành được 203,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, bằng 50,8% nhu cầu huy động trái phiếu Chính phủ đầu năm; kỳ hạn phát hành bình quân 12,67 năm, lãi suất bình quân 3,41%/năm.

Bộ Tài chính nhận định, năm 2022 trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội có nhiều khó khăn, ngành tài chính đã hoàn thành xuất sắc, toàn diện các nhiệm vụ tài chính - ngân sách nhà nước; điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt. 

Bộ Tài chính tiếp tục thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế phí, tiền thuê đất, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi sản xuất kinh doanh sau dịch bệnh. Theo đó, kết quả thu ngân sách nhà nước vượt mức dự toán được giao, chi ngân sách nhà nước quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, đảm bảo nguồn lực hỗ trợ phục hồi kinh tế, kiểm soát chặt chẽ bội chi ngân sách nhà nước và nợ công trong phạm vi Quốc hội cho phép.

Ngoài ra, giá cả và thị trường được điều hành linh hoạt, góp phần kiểm soát lạm phát, giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân; các thị trường tài chính tiếp tục được củng cố, tháo gỡ, xử ký kịp thời các khó khăn vướng mắc để thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh, công khai, minh bạch; kỷ cương, kỷ luật tài chính được tăng cường.

Tuy đạt được nhiều thành công nhưng Bộ Tài chính nhận định vẫn còn một số tồn tại như tăng thu chủ yếu là từ tiền sử dụng đất, thu dầu thô và hoạt động xuất nhập khẩu, nên không ổn định, bền vững; thu từ hoạt động thoái vốn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước nhiều năm không đạt dự toán, giải ngân chi đầu tư phát triển chậm; thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, khó khăn, niềm tin thị trường thấp, sụt giảm.

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân của tồn tại, hạn chế là do, biến động mạnh, khó lường của tình hình quốc tế; sự điều chỉnh mạnh chính sách tiền tệ, chống lạm phát của các nước đã tác động lớn đến các chính sách vĩ mô của nền kinh tế, nhất là tiền tệ, tỷ giá, lãi suất, thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp.

Cùng với đó là hoạt động kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh, giá xăng dầu và các nguyên liệu đầu vào tăng cao, một số ngành hàng, thị trường xuất khẩu khó khăn, nhiều doanh nghiệp phát sinh nợ thuế. Một số ít doanh nghiệp vi phạm pháp luật về phát hành trái phiếu, thao túng chứng khoán làm giảm niềm tin thị trường.

“Đặc biệt, chi đầu tư phát triển chậm, do chưa chuẩn bị đầy đủ khâu chuẩn bị đầu tư như phê duyệt dự án, đấu thầu, đấu giá, giải phóng mặt bằng,...”, Bộ Tài chính nhận định./.