Thủ tướng chỉ thị tăng cường công tác phòng, chống thiên tai

Chỉ thị nêu rõ, những năm gần đây, thiên tai ngày càng khốc liệt, bất thường, cực đoan, khó dự báo. Năm 2024, 2025 liên tiếp xảy ra các trận bão, mưa lũ lớn vượt mức lịch sử, ngập lụt nghiêm trọng, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét ở nhiều địa phương, gây thiệt hại hết sức nặng nề về tính mạng, tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sinh kế của Nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội.

Công tác phòng, chống thiên tai luôn được cả hệ thống chính trị và Nhân dân quan tâm. Tuy nhiên, khả năng chống chịu của công trình cơ sở hạ tầng còn hạn chế; năng lực dự báo, cảnh báo sớm, nhất là đối với mưa lũ lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất chưa đáp ứng được yêu cầu; công tác lãnh đạo, chỉ đạo ứng phó tại một số địa phương còn bị động, lúng túng, đặc biệt khi xảy ra các tình huống thiên tai phức tạp, cực đoan.

Để đẩy mạnh thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư, chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai trong thời gian tới, bảo đảm an toàn tính mạng, hạn chế thấp nhất thiệt hại về tài sản của nhân dân và Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và thủ trưởng các đơn vị có liên quan quán triệt, thực hiện nghiêm Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2020 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ về Kế hoạch thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư; chủ động lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền với phương châm "chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho nhân dân là trên hết, trước hết", chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai thuộc lĩnh vực, phạm vi quản lý của ngành, địa phương mình.

*Ưu tiên đầu tư nguồn lực tập trung sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập trước mùa mưa lũ

Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chủ động chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn, phân công nhiệm vụ cụ thể từng đồng chí trong Thường vụ, Thường trực và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh trực tiếp phụ trách, chỉ đạo, đôn đốc công tác phòng, chống thiên tai tại từng địa bàn cụ thể, chủ động nắm chắc địa bàn, xác định các khu vực trọng điểm, các loại hình thiên tai có thể xảy ra để lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra công tác phòng ngừa, chuẩn bị ứng phó.

Đồng thời, chỉ đạo rà soát, hoàn thiện kế hoạch phòng, chống thiên tai, phương án ứng phó với từng loại hình thiên tai theo các cấp độ rủi ro thiên tai bảo đảm chi tiết, cụ thể, sát thực tế, nhất là ứng phó các kịch bản bão mạnh, sạt lở đất, mưa lũ lớn cực đoan, ngập lụt vượt lịch sử, không để bị động, bất ngờ khi xảy ra thiên tai.

Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo rà soát, đánh giá mức độ an toàn, khả năng chống chịu của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai và cơ sở hạ tầng thiết yếu (nhất là công trình giao thông, viễn thông, điện lực), kịp thời nâng cấp, gia cố, sửa chữa công trình xung yếu để chủ động phòng ngừa trước diễn biến thiên tai cực đoan; ưu tiên đầu tư nguồn lực tập trung sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa lũ; thực hiện hiệu quả công tác quản lý an toàn đê điều, hồ đập; chủ động vận hành điều tiết bảo đảm an toàn hồ đập, an toàn dân cư vùng hạ du, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Bên cạnh đó, củng cố, nâng cao vai trò, trách nhiệm, hiệu quả hoạt động đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; bố trí nguồn lực, tăng cường đầu tư trang thiết bị, công cụ hỗ trợ cho các lực lượng trực tiếp tham gia phòng, chống thiên tai, bảo đảm phương châm "bốn tại chỗ" tới từng thôn, bản, đáp ứng yêu cầu ứng phó nhanh nhất khi có tình huống thiên tai, đặc biệt khi xảy ra thiên tai lớn, cực đoan.

*Chủ động sơ tán, di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm, bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân

Chỉ thị nêu rõ yêu cầu về việc đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm quy định, khuyến cáo về bảo đảm an toàn khi có cảnh báo thiên tai (bão, dông lốc, khu vực ngập sâu, nước chảy xiết, sạt lở) để giảm thiệt hại do chủ quan, bất cẩn. Tổ chức thực hiện nghiêm, kịp thời chỉ đạo của cấp trên; chủ động sơ tán, di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm (khi cần thiết áp dụng cưỡng chế di dời để đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân).

Cùng với đó, chủ động tổ chức tái định cư cho các hộ dân sinh sống ở những khu vực có nguy cơ mất an toàn do thiên tai, nhất là khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét, ngập lụt sâu; thực hiện lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; khẩn trương chỉ đạo rà soát, xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập sâu để chủ động bố trí tạm cư cho người dân đến nơi an toàn; quyết định cụ thể thời gian, thời điểm, địa điểm, đối tượng tạm cư phù hợp với tình hình thực tế trong mùa mưa bão và có chính sách bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu cho người dân trong thời gian tạm cư.

Trường hợp số lượng người tạm cư lớn, vượt quá khả năng hỗ trợ ngân sách địa phương, các tỉnh, thành phố kịp thời báo cáo cấp thẩm quyền xem xét, hỗ trợ theo quy định, không để bị động, gián đoạn trong công tác bảo đảm đời sống cho người dân.

*Tập trung dự báo sớm, chi tiết các loại hình thiên tai cực đoan

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động chỉ đạo triển khai công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; kịp thời báo cáo, tham mưu, đề xuất với Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ứng phó với các tình huống thiên tai phức tạp, vượt thẩm quyền.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, tập trung dự báo sớm, chi tiết các loại hình thiên tai cực đoan (mưa lớn cục bộ, lũ đặc biệt lớn, sạt lở đất, lũ quét, dông, lốc); tăng cường dự báo bảo đảm an toàn hồ đập, phòng chống lũ cho hạ du; tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông; chủ động phối hợp với các cơ quan, địa phương có liên quan chỉ đạo vận hành các hồ đập bảo đảm an toàn, hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các địa phương bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp, sửa chữa đê điều, hồ đập, nhất là công trình bị sự cố năm 2024, 2025 theo phân cấp quản lý, đảm bảo an toàn công trình trước mùa mưa lũ năm 2026; rà soát, hoàn thiện các phương án ứng phó với thiên tai, nhất là tình huống xảy ra thiên tai cực đoan, diện rộng; chỉ đạo hướng dẫn, tập huấn, tuyên truyền về phòng ngừa, ứng phó với thiên tai trên các nền tảng, đặc biệt là mạng xã hội để nâng cao nhận thức cộng đồng.

*Triển khai hệ thống tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận, hỗ trợ ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn

Bộ Quốc phòng chỉ đạo các lực lượng duy trì công tác ứng trực cứu hộ, cứu nạn, không để bị động bất ngờ trước mọi tình huống có thể xảy ra; triển khai hệ thống tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các đơn vị đóng trên địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ rà soát phương án bố trí lực lượng, phương tiện để sẵn sàng hỗ trợ địa phương triển khai công tác ứng phó với bão lũ, nhất là hỗ trợ sơ tán, di dời dân, cứu hộ, cứu nạn.

Bộ Công an chỉ đạo công an địa phương và các đơn vị liên quan sẵn sàng phối hợp, bố trí phương tiện, lực lượng ứng phó với thiên tai; phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông; xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự, cứu nạn, cứu hộ, an toàn giao thông khi xảy ra bão lũ.

Bộ Xây dựng chỉ đạo rà soát, khắc phục tình trạng các tuyến giao thông, cầu, cống gây cản trở thoát lũ (nhất là ở khu vực các tỉnh miền Trung); có giải pháp hạn chế tình hình sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông đường bộ, an toàn hàng hải trong mùa mưa lũ; chuẩn bị vật tư, phương tiện và lực lượng sẵn sàng khắc phục sự cố, bảo đảm giao thông thông suốt khi có sự cố, thiên tai.

Khẩn trương triển khai hạ tầng công nghệ, nguồn điện, sóng viễn thông bảo đảm phòng, chống thiên tai trong mọi tình huống

Bộ Công Thương chỉ đạo chủ hồ đập thủy điện thực hiện nghiêm quy định về quản lý an toàn hồ đập, quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa; cương quyết xử lý đối với các chủ hồ có hành vi vi phạm theo đúng quy định của pháp luật; chỉ đạo công tác bảo đảm an toàn hệ thống điện trong mùa mưa lũ, xây dựng phương án dự phòng, khôi phục nhanh hệ thống điện sau thiên tai để phục vụ công tác khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất, dân sinh; chỉ đạo dự trữ hàng hóa thiết yếu, nhất là phục vụ khu vực thường xuyên bị ngập sâu, chia cắt, phù hợp tình hình, tránh lãng phí.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông có phương án bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó thiên tai trong mọi tình huống, nhất là tại khu vực miền núi, nguy cơ cao bị chia cắt.

Các Tập đoàn: Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Công nghiệp Viễn thông quân đội, Điện lực Việt Nam chỉ đạo kiểm tra, đôn đốc tập trung khắc phục những vấn đề bất cập đối với hệ thống viễn thông, điện lực đã được nhận diện trong các đợt thiên tai năm 2024, 2025 để nâng cao khả năng chống chịu, bảo đảm an toàn, hạn chế gián đoạn cung cấp điện, thông tin liên lạc trong tình huống thiên tai; khẩn trương triển khai hạ tầng công nghệ, nguồn điện, sóng viễn thông bảo đảm công tác chỉ đạo phòng, chống thiên tai trong mọi tình huống./.