Thủ tướng: Chuyển từ “gánh nặng già hóa” sang “cơ hội phát triển kinh tế”

Sáng 11/3, kết luận Hội nghị trực tuyến toàn quốc về phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu phát triển "kinh tế bạc" đặt trong một tổng thể nhất quán “Đảng lãnh đạo – Nhà nước kiến tạo – Công tư đồng hành – Cơ chế mở lối - Nguồn lực khơi thông - Công nghệ dẫn dắt - Xã hội đồng thuận – Nhân dân hạnh phúc – Đất nước phát triển”.

Người cao tuổi là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước

Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 với tốc độ gia tăng tỷ lệ người già nhanh. Năm 2024 số người già từ 60 tuổi trở lên là 14,2 triệu người. Dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có xấp xỉ 18 triệu người cao tuổi. Điều này mang đến cả thách thức lẫn cơ hội; tạo ra áp lực lớn về an sinh xã hội, nhưng cũng là động lực để tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới, phát triển nhanh và bền vững đất nước. Do đó, phát triển "kinh tế bạc" là xu hướng phát triển tất yếu, với tư duy người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà còn là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước.

Tại hội nghị, các đại biểu sẽ nghe báo cáo và thảo luận về phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới và chủ động thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam; tình hình triển khai Chiến lược quốc gia về người cao tuổi và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực hiện công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số; triển khai thực hiện Đề án "Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp, tạo việc làm".

Dựa trên nhu cầu tiêu dùng của người cao tuổi, nguồn cung lao động từ người cao tuổi, đổi mới công nghệ cho người cao tuổi, các đại biểu đề xuất xây dựng mô hình phát triển "kinh tế bạc" thích ứng với già hóa dân số tại Việt Nam; các chính sách, giải pháp cần thiết để phát triển "kinh tế bạc". Trong đó, phát triển "kinh tế bạc" bao gồm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; dịch vụ dành cho người cao tuổi; huy động trí tuệ, kinh nghiệm, tài chính của người cao tuổi.

Các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay, người cao tuổi Việt Nam tiếp tục khẳng định là lực lượng rất quan trọng, là chỗ dựa vững chắc góp phần gìn giữ cho nước nhà ổn định, hòa bình để phát triển bền vững. Do đó, đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ kịp thời tham mưu hoàn thiện và cụ thế hóa các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước để đưa vào tổ chức thực hiện nhằm phát triển "kinh tế bạc", gắn với bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi Việt Nam.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao các báo cáo, ý kiến tại hội nghị, thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức cho rằng người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước; cả phía cung và phía cầu; thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời thể hiện tính nhân văn cao cả.

Thông tin về xu hướng phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới, Thủ tướng Chính phủ cho biết, các quốc gia đã chuyển nhận thức và cách nhìn nhận “già hóa” từ thách thức sang cơ hội, với khái niệm “kinh tế bạc” nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, bền vững, ít phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài, với 3 nhóm giải pháp chính để ứng phó với già hóa dân số như cải thiện chất lượng sống cho người cao tuổi, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu linh hoạt và thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào thị trường “kinh tế bạc”.

Quán triệt các quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước về người cao tuổi và phát triển “kinh tế bạc”, Thủ tướng Chính phủ cho biết, tại Việt Nam đã hình thành 2 yếu tố nền tảng về tư duy, nhận thức cho phát triển “kinh tế bạc”, đó là: Già hóa dân số không còn là thách thức, nguy cơ mà ngược lại còn mở ra một động lực và nguồn lực xã hội to lớn; Nguồn lực người cao tuổi là vốn quý của dân tộc, là lực lượng quan trọng của đất nước, là chỗ dựa nền tảng của gia đình và xã hội.

Nhờ đó, nhận thức về “kinh tế bạc” ngày càng được quan tâm và nâng tầm; "kinh tế bạc" không chỉ là vấn đề của người cao tuổi, còn là vấn đề phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, con người của đất nước. Việt Nam đã và đang hình thành khung chính sách cho thích ứng già hóa; tuổi nghỉ hưu đã được điều chỉnh; một số mô hình đã hình thành và mở rộng trong chăm sóc cộng đồng, sinh hoạt xã hội và hỗ trợ sinh kế quy mô nhỏ cho người cao tuổi; mục tiêu phát huy vai trò kinh tế của người cao tuổi đã được đặt ra cụ thể, nhất là tại Đề án người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp, tạo việc làm.

Nhấn mạnh, người cao tuổi vừa là chủ thể, vừa là khách thể, vừa là trung tâm của phát triển “kinh tế bạc” và người được thụ hưởng thành quả này, Thủ tướng cho biết, đã có sự đổi mới trong tư duy, nhận thức từ “lực lượng nghỉ hưu” trở thành “nguồn lực tái đóng góp”; từ “người già thụ động” sang “người cao tuổi chủ động”; từ “đối tượng thụ hưởng kết quả” sang “động lực mới” cho sự phát triển; từ gánh nặng y tế sang tài sản xã hội; từ tập trung chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe; từ tư duy “bảo đảm an sinh” sang tư duy “đầu tư tạo giá trị”…

Phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc” thành động lực mới cho tăng trưởng

Các địa phương phải thúc đẩy phong trào “học tập suốt đời”, phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng, tham gia xây dựng, hoạch định chính sách; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của “kinh tế bạc”; vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; bảo đảm thực hiện đầy đủ chính sách về người cao tuổi; khẩn trương phê duyệt Đề án phát triển câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau.