Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tập trung lãnh đạo, lực lượng, nguồn lực cho các dự án đường sắt

Tối 6/1, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo, trực tuyến với 18 tỉnh, thành phố có các dự án đường sắt đi qua.

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; các Bộ trưởng, lãnh đạo các bộ, ngành, thành viên Ban Chỉ đạo; Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có các dự án đường sắt đi qua.

Phiên họp đánh giá, sau 4 phiên họp, việc triển khai các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt đạt kết quả tích cực. Hệ thống thể chế, chính sách cơ bản được hoàn thiện, với việc ban hành kịp thời các văn bản pháp luật quan trọng như Luật Đường sắt (sửa đổi), Luật Xây dựng (sửa đổi), các nghị định, nghị quyết của Chính phủ và Quốc hội, tạo hành lang pháp lý căn bản để triển khai các dự án.

Hiện, đã phê duyệt chủ trương đầu tư 2 dự án: Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Công tác tổ chức, chỉ đạo đi vào nề nếp, theo đó Ban Chỉ đạo đã được thành lập và hoạt động hiệu quả, giao 75 nhiệm vụ cụ thể; đã hoàn thành 38/47 nhiệm vụ sau phiên họp thứ tư, cho thấy sự vào cuộc nghiêm túc.

Dự án thành phần 1 tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã được khởi công đúng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám; khởi công một số khu tái định cư; bố trí vốn giải phóng mặt bằng cho nhiều địa phương của 2 dự án đường sắt. Công tác chuẩn bị về điều kiện kỹ thuật và nhân lực được thúc đẩy, với việc đã ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho đường sắt tốc độ cao; phê duyệt và bắt đầu triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực với quy mô lớn, có tầm nhìn dài hạn. Công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế được đẩy mạnh, nhất là thiết lập và vận hành cơ chế hợp tác với phía Trung Quốc thông qua Ủy ban liên hợp, tạo đã cho các dự án kết nối.

Sau khi cùng rà soát công việc, nhất là các khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án: Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ biểu dương, đánh giá cao Bộ Xây dựng và các bộ, ngành, địa phương đã tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao.

Thủ tướng chủ chỉ rõ các khó khăn, thách thức cần vượt qua như: Nhiều hạng mục công việc phải triển khai đồng thời, tiến độ rất gấp, để khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào tháng 12/2026 thì việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến Bắc - Nam tốc độ cao trong 12 tháng là rất thách thức, đòi hỏi sự chuẩn bị hết sức khẩn trương, khoa học. Cùng với đó, công tác phối hợp liên ngành, liên địa phương ở một số khâu còn chồng chéo, hiệu quả chưa cao; cần tăng cường trao đổi thông tin, chủ động phối hợp để tháo gỡ vướng mắc từ gốc.

Cho rằng, thời gian tới là giai đoạn then chốt, quan trọng, chuyển từ công tác chuẩn bị sang triển khai thực chất trên diện rộng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu toàn hệ thống chính trị, đặc biệt là Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương liên quan tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Mỗi công việc phải được giao cụ thể, theo dõi sát sao và đánh giá định kỳ.

Cùng với đó, thực hiện nghiêm túc "3 tập trung": Tập trung lãnh đạo, tập trung lực lượng, tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm này. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm. Triển khai với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, sớm đưa các công trình vào khai thác, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

“Việc triển khai các dự án trên tinh thần “3 có” và “2 không”, trong đó “3 có”: Có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp và “2 không”: Không tham nhũng, tiêu cực, không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của Nhân dân”, Thủ tướng lưu ý.

Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho từng bộ, ngành trong việc khảo sát lập Báo cáo nghiên cứu khả thi các dự án; lựa chọn công nghệ phù hợp; xây dựng tiêu chí lựa chọn hình thức đầu tư; trình phương án lựa chọn hình thức đầu tư; công tác giải phóng mặt bằng, giá cả vật liệu; công tác phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương; tái cơ cấu ngành Đường sắt; xây dựng ngành Công nghiệp đường sắt…

Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao, các bộ, cơ quan liên quan, hỗ trợ của chuyên gia, tư vấn... rà soát các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam, quốc tế và kinh nghiệm quốc tế, điều kiện của Việt Nam để lựa chọn một công nghệ phù hợp nhất cho Dự án.

Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng tiêu chí, quy trình lựa chọn hình thức đầu tư một cách khoa học, minh bạch, bảo đảm lợi ích quốc gia, chống tham nhũng, tiêu cực; trình Thường trực Chính phủ trước ngày 10/1/2026; chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền đối với kiến nghị này; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/1/2026.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hợp đồng với tư vấn hỗ trợ, đẩy nhanh việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, phấn đấu khởi công một số hợp phần vào cuối năm 2026 như kế hoạch. Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật theo kế hoạch đã được duyệt và Nghị quyết của Quốc hội cho phép tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV.

Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Xây dựng chỉ đạo hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 3/2026, phê duyệt dự án vào tháng 7/2026, khởi công các hạng mục chính từ tháng 12/2026.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Xây dựng đẩy nhanh đàm phán, ký kết Hiệp định vay vốn và Hiệp định xây dựng cầu đường sắt qua biên giới Việt - Trung trong quý I/2026; chịu trách nhiệm cân đối bảo đảm đủ vốn triển khai Dự án, trong đó sử dụng các nguồn vốn: tăng thu và tiết kiệm chi hằng năm, vốn đầu tư công trung hạn... Các địa phương và Tập đoàn Điện lực khẩn trương triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật điện.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045; có lộ trình, kế hoạch cụ thể để đào tạo kịp thời nguồn nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý, vận hành khai thác các tuyến đường sắt, nhất là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Về quy hoạch các tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp UBND tỉnh Quảng Ninh và các cơ quan liên quan nghiên cứu việc giao cho tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái theo quy định của pháp luật. Bộ Xây dựng đẩy nhanh việc ký kết Thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật với phía Trung Quốc, hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.

Về các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chủ động triển khai các tuyến theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ, chất lượng; rà soát và áp dụng tiêu chuẩn đồng bộ, hiện đại, hướng tới phát triển công nghiệp đường sắt trong nước; rà soát báo cáo Thành ủy về việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt để bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, tính phổ quát, hiện đại và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước; nghiên cứu xem xét ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị.

“Phải ưu tiên cho việc triển khai tuyến đường sắt kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Cảng hàng không Tân Sơn Nhất; tuyến đường sắt đô thị Văn Cao - Hòa Lạc, Hà Nội”, Thủ tướng chỉ rõ.

Thủ tướng yêu cầu các Bộ Quốc phòng, Tài chính, Xây dựng phối hợp hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vốn, thủ tục. Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng trong tất cả công đoạn: Xây dựng thể chế, lập dự án, bố trí vốn, giải phóng mặt bằng, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ. Kiểm toán Nhà nước hỗ trợ kiểm toán tổng mức đầu tư các dự án.

Bộ Quốc phòng hỗ trợ UBND thành phố Hà Nội thu hồi đất quốc phòng để xây dựng Depot 02 và đường dẫn vào Depot 02 của dự án thuộc địa bàn xã Hòa Lạc của tuyến Văn Cao - Hòa Lạc và giải phóng mặt bằng Tiểu đoàn D10 của tuyến Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo.

Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc. Bộ Xây dựng - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban Chỉ đạo.

Các bộ, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ và nội dung kết luận này, khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, báo cáo kết quả về Bộ Xây dựng để tổng hợp. Bộ Ngoại giao cung cấp thông tin và tiếp tục thúc đẩy kết nối các đối tác liên quan các dự án đường sắt.