Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng hàng Việt Nam

Nằm trong chuỗi các sự kiện thuộc Chương trình Nhận diện hàng Việt Nam với tên "Tự hào hàng Việt Nam","Tinh hoa hàng Việt Nam" năm 2023, chiều 11/12, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn "Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng hàng Việt Nam". Đây là Chương trình thường niên do Vụ Thị trường trong nước ( Bộ Công Thương) và Tạp chí Công Thương thực hiện.    

Diễn đàn "Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng hàng Việt Nam" là cơ hội để các cơ quan, đơn vị, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm về khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn hoạt động sản xuất và tiêu dùng hàng Việt; từ đó đề xuất giải pháp hỗ trợ, chính sách khuyến khích, ưu đãi nhằm đẩy mạnh sản xuất, tiêu dùng hàng Việt trong những năm tiếp theo. Qua đó góp phần thực hiện hiệu quả Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam".

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương Lê Việt Nga cho biết: Hội nhập kinh tế quốc tế đã giúp Việt Nam tham gia thành công và trở thành mắt xích quan trọng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhiều yếu tố làm nên thành công và nhiều ngành hàng có thế mạnh của Việt Nam đã ghi dấu ấn khi liên tục giữ vị trí nhóm đầu trong kim ngạch xuất khẩu của thế giới, đưa Việt Nam vào nhóm 23 nước có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Sau hơn 14 năm triển khai Cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, hàng Việt Nam có thế mạnh (đặc biệt là hàng hóa thiết yếu, hàng tiêu dùng) đã, đang và tiếp tục bao phủ rộng khắp các mạng lưới phân phối từ các kênh phân phối truyền thống tới các hệ thống phân phối hiện đại.

Theo báo cáo của các địa phương, trong hệ thống siêu thị của một số doanh nghiệp trong nước, hàng hoá sản xuất trong nước chiếm tỷ trọng lớn từ 80 - 90% như Co.opmart (90%), Winmart (90%), BRG Retail (80-90%)... Các hệ thống phân phối có vốn đầu tư nước ngoài như Aeon, Central Retail, MMMegaMarket, LotteMart… cũng có nhiều nỗ lực trong việc đóng góp cho cộng đồng nơi mở cơ sở kinh doanh bằng việc thu mua, hỗ trợ xúc tiến tiêu thụ sản phẩm địa phương, đặc sản vùng miền và giữ tỷ lệ hàng Việt cao trong kênh phân phối.

Sự nỗ lực của bộ ngành, địa phương; trong đó có Bộ Công Thương trong hoạt động kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, kích cầu tiêu dùng hàng Việt Nam đã đóng góp vào việc duy trì mức tăng trưởng của thương mại trong nước và hỗ trợ đầu ra cho sản xuất trong nước.

Đồng thời đưa ra định hướng để phát triển sản xuất và tiêu thụ hàng Việt Nam gắn với Cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam trong tình hình mới.

Theo đó, Bộ đã triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp gồm đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về Cuộc vận động; rà soát, bổ sung, ban hành luật pháp, cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng trong nước, bảo vệ người tiêu dùng, không trái với quy định của tổ chức Thương mại thế giới (WTO); hỗ trợ doanh nghiệp trong các hoạt động xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường trong nước; đổi mới quản lý, chấn chỉnh quản lý thị trường.

Chia sẻ tại Diễn đàn, bà Nguyễn Thị Thu Thủy – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Phát triển Hàng tiêu dùng Việt Nam (VACOD) cho hay: Thị trường tiêu dùng nội địa là một trong những lĩnh vực quan trọng và xu hướng tiêu dùng thường phản ánh những thay đổi về nhu cầu, sở thích, thói quen và giá trị của người tiêu dùng. Việc nắm bắt và đáp ứng xu hướng tiêu dùng là yếu tố then chốt để doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng có thể cạnh tranh và phát triển ở mọi thời điểm và bất cứ quốc gia nào.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 11 tháng năm 2023 của Tổng cục Thống kê, tính chung 11 tháng năm 2023, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 5.667 nghìn tỷ đồng, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2022 tăng 20,2%), nếu loại trừ yếu tố giá tăng 7,0% (cùng kỳ năm 2022 tăng 16,6%). Điều này cho thấy, bất chấp kinh tế trong nước cũng như trên thế giới đang đứng trước nhiều thách thức, thị trường tiêu dung hàng Việt Nam vẫn luôn tăng trưởng mạnh mẽ, là miếng bánh hấp dẫn với doanh nghiệp.

Đặc biệt, trải qua hơn 10 năm thực hiện Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đã làm thay đổi nhận thức của doanh nghiệp cung ứng cũng như người tiêu dùng về hàng xuất xứ trong nước, dẫn tới những thay đổi mang tính bước ngoặt với xu hướng tiêu dùng hàng Việt Nam.

Xu hướng tiêu dùng cũng được bà Nguyễn Thị Thu Thuỷ chỉ ra rằng báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam năm 2023 vừa được Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số công bố cho thấy, thương mại điện tử Việt Nam trong những năm qua ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Nếu như năm 2018, doanh thu thương mại điện tử doanh nghiệp tới người tiêu dùng (B2C) Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 8 tỷ USD, năm 2019 đã vượt mốc 10 tỷ USD (đạt 10,8 tỷ USD) và tiếp tục tăng lên 11,8 tỷ USD vào năm 2020. Doanh thu thương mại điện tử bán lẻ (B2C) năm 2022 đạt 16,4 tỷ USD, chiếm 7,5% tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng của cả nước.

Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và ảnh hưởng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt tác động mạnh mẽ của dịch COVID-19 đã làm thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng: ngày càng ưa chuộng mua sắm online vì sự tiện lợi, đa dạng và giá cả hợp lý.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng Việt Nam mong muốn có trải nghiệm đa kênh (omni-channel) khi mua sắm online. Giới trẻ chịu tác động lớn từ mạng xã hội, hành vi tiêu dùng chi phối bởi các nền tảng: Shopee, Instagram, YouTube, TikTok... Gen Z đặc biệt bị ảnh hưởng bởi nội dung truyền thông xã hội về chăm sóc da và trang điểm, các phụ kiện như trang sức và giày dép… Một tỷ lệ rất lớn người tiêu dùng đứng tuổi nay đã làm quen được với việc mua hàng từ xa thông qua dịch vụ kỹ thuật số.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thuỷ, nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển bền vững thị trường nội địa, doanh nghiệp Việt đã không ngừng nỗ lực cải thiện chất lượng sản phẩm, đa dạng loại hình kinh doanh để sản phẩm được tiếp cậnnhiều nhất tới người tiêu dùng.

Chỉ trong năm 2023, đã có 519 doanh nghiệp đạt chứng nhận hàng Việt Nam chất lượng cao do người tiêu dùng bình chọn. Cả nước hiện nay có 63/63 tỉnh, thành phố đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP(Chương trình Mỗi xã một sản phẩm). Đã có 10.881 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên... Đồng thời, người tiêu dùng Việt Nam đang ngày càng ưu tiên sử dụng sản phẩm nội địa chất lượng cao.

Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Cimigo cho thấy: Có tới 82% người tiêu dùng Việt Nam cho biết sẽ ưu tiên mua hàng Việt Nam nếu có sự lựa chọn. Đặc biệt, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến môi trường, xã hội và sức khoẻ, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không gây hại cho sức khoẻ và thiên nhiên. Đặc biệt sau dịch COVID- 19, người tiêu dùng ý thức và ưu tiên lựa chọn các thực phẩm Organic, BiOrganic, thực phẩm không biến đổi gen, không chất bảo quản... quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe cá nhân và phong cách sống lành mạnh.

Theo một cuộc khảo sát PwC Việt Nam về "Thói quen tiêu dùng" và kết quả cho thấy rằng người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn về môi trường. Hơn 47% người tham gia khảo sát cho biết ưu tiên sử dụng sản phẩm có thể tự phân hủy. Trước đó, báo cáo của Nielsen cũng chỉ ra rằng 80% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều tiền cho sản phẩm cam kết "xanh" và "sạch" hay được sản xuất từ nguyên liệu thân thiện với môi trường.

Ngoài ra, trong tương lai xu hướng tiêu dùng xanh, bền vững sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, sản phẩm và dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngày càng được quan tâm, nhất là giành cho người cao tuổi. Xu hướng tiêu dùng dùng áp dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) dự đoán sẽ thu hút mạnh người tiêu dùng bởi sự mới mẻ. Vì vậy, thị trường, xu hướng tiêu dùng hàng hóa luôn là hấp dẫn và đầy thách thức, cũng là cơ hội doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để làm chủ “sân chơi”, bà Nguyễn Thị Thu Thuỷ lưu ý doanh nghiệp cần đổi mới, tìm tòi, kịp thời nắm bắt xu hướng tiêu dùng mới của người Việt, từ đó có xây dựng kế hoạch – chiến lược hiệu quả. Đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, sáng tạo những sản phẩm mang tính khác biệt và giá trị.