Thúc đẩy sản xuất xanh trong ngành thực phẩm

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Xuân Anh - TTXVN

Đây là nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại Hội thảo “Thực hành xanh hóa trong sản xuất và tiêu dùng” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Công ty TNHH Eurofins Sắc Ký Hải Đăng tổ chức ngày 11/3.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC cho biết, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về môi trường, biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên, việc thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Xanh hóa trong sản xuất và tiêu dùng không chỉ giúp giảm tác động tiêu cực đến môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế dài hạn, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới một nền kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững.

Theo số liệu của Cục Thống kê, năm 2024, chỉ số sản xuất ngành công nghiệp của Việt Nam ước tăng 8,4% so với năm trước. Trong số đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 9,6%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 9,5%; ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 10,7%; ngành khai khoáng giảm 6,5%, riêng ngành sản xuất chế biến thực phẩm tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, ngành chế biến lương thực thực phẩm vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là việc đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn thực phẩm và môi trường ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu lớn như Hoa Kỳ, EU...

Về mặt tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm thân thiện với môi trường. Tại Tp. Hồ Chí Minh, gần 50% khách hàng được hỏi cho biết sẵn sàng chi thêm từ 5-10% giá so với sản phẩm thông thường để hỗ trợ tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêu dùng sản phẩm xanh vẫn còn thấp do giá thành cao và thông tin về lợi ích của các sản phẩm sản xuất xanh vẫn chưa đầy đủ.

“Sản xuất xanh đang từ xu hướng trở thành tất yếu trong nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là ngành lương thực thực phẩm. Tại Tp. Hồ Chí Minh, ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống đang trên đà phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Việc phát triển các sản phẩm lương thực, thực phẩm xanh và áp dụng công nghệ sạch trong sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế về tiêu chuẩn môi trường. Các doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn ESG sẽ có cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu khó tính và nâng cao uy tín thương hiệu.” bà Hồ Thị Quyên nhấn mạnh.

Tiến sĩ Đặng Thanh Tú, Trưởng phòng dịch vụ phát triển bền vững Eurofins Sắc Ký Hải Đăng thông tin về xu hướng sản xuất xanh. Ảnh: Xuân Anh - TTXVN

Tiến sĩ Đặng Thanh Tú, Trưởng phòng dịch vụ phát triển bền vững Eurofins Sắc Ký Hải Đăng cho biết, dù ESG đã được nhắc đến khá nhiều nhưng vẫn còn không ít doanh nghiệp thiếu thông tin, nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của ESG. Dẫn chứng từ một khảo sát năm 2024 trên 1.000 doanh nghiệp cho thấy có đến 39% số doanh nghiệp chưa từng nghe nói đến ESG và 62% chưa nắm rõ các quy định và chính sách về ESG.

Thực tế, ESG không chỉ là xu hướng mà còn là tiêu chuẩn giúp nhà đầu tư đánh giá toàn diện các rủi ro và cơ hội; xác định tính minh bạch và sự bền vững của chuỗi cung ứng. Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy việc thực hành ESG trong mọi hoạt động kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu Net-zero, xây dựng thương hiệu cho hàng hoá và thu hút đầu tư từ nguồn tài chính xanh.

Theo Tiến sĩ Đặng Thanh Tú, ESG không phải những tiêu chuẩn riêng biệt mà cần được thực hành tích hợp với chuỗi cung ứng thông qua thẩm định chuẩn mực hành vi của nhà cung ứng, đánh giá rủi ro và kiểm soát chúng. Doanh nghiệp cũng có thể tích hợp ESG với kinh tế tuần hoàn, trong đó các hoạt động sản xuất, tiêu dùng và dịch vụ được thiết kế để giảm khai thác nguyên, vật liệu; kéo dài vòng đời sản phẩm và hạn chế chất thải, tác động xấu đến môi trường.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, bà Nguyễn Thị Vân Anh, Chủ tịch Hợp tác xã Tam nông Việt Nam cho biết, sản phẩm chủ lực của hợp tác xã là tương ớt lên men, trái cây sấy thăng hoa, trái cây cấp đông xuất khẩu… Vùng nguyên liệu cho chế biến được canh tác tách biệt với vùng trồng truyền thống và được kiểm soát kỹ lưỡng từ đất, giá thể, phân bón hữu cơ và môi trường tạo ra sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu.

“Không chỉ kiểm soát chất lượng nguyên liệu, hợp tác xã cũng nghiên cứu giải pháp bao bì đáp ứng được tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Nhật Bản. Ví dụ sử dụng khay nhôm tương ớt và sản phẩm trái cây chế biến đông lạnh vừa nâng cao chất lượng bảo quản, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng và thân thiện với môi trường khi được tái chế. Sự kết hợp giữa chất lượng sản phẩm bao bì đạt chuẩn chính là chìa khóa để sản phẩm của hợp tác xã nhỏ có thể chinh phục nhiều thị trường khó tính, trong đó có Nhật Bản”, bà Nguyễn Thị Vân Anh thông tin thêm.