Thực phẩm nuôi cấy - giải pháp cho khủng hoảng giá lương thực toàn cầu?

Mỹ đã áp thuế cao đối với các mặt hàng nhập khẩu từ những quốc gia như Brazil, bao gồm cà phê, ca cao và thịt – những mặt hàng thiết yếu. Ảnh minh hoạ: TTXVN

Trong bối cảnh giá lương thực toàn cầu đang leo thang ở mức đáng báo động do sự kết hợp của tranh chấp thương mại, biến đổi khí hậu, đất canh tác suy giảm và thị trường hàng hóa biến động, một câu hỏi lớn được đặt ra: Thế giới nên làm gì để ổn định giá thực phẩm?. Báo Jerusalem Post vừa đăng bài viết của Yaky Yanay - CEO và Chủ tịch Công ty công nghệ sinh học tế bào Pluri (Israel) để trả lời câu hỏi trên.

Theo CEO Yanay, gần đây, Mỹ đã áp thuế cao đối với các mặt hàng nhập khẩu từ những quốc gia như Brazil, bao gồm cà phê, ca cao và thịt – những mặt hàng thiết yếu. Các nhà phân tích ước tính, động thái này có thể khiến chi tiêu hàng năm của một hộ gia đình Mỹ tăng thêm tới 2.400 USD. Giá rau quả tươi có thể tăng khoảng 7%, trong khi giá cà phê có nguy cơ leo thang hơn nữa. 

Khí hậu cực đoan với hạn hán, nắng nóng và lũ lụt đã phá vỡ mùa vụ trên toàn cầu, khiến năng suất giảm mạnh và chi phí sản xuất tăng cao. Việc đất nông nghiệp ngày càng khan hiếm càng tạo thêm áp lực lên nguồn cung lương thực thế giới. Theo các mô hình khí hậu, đến năm 2050, khoảng 90% diện tích trồng ca cao ở Tây Phi có thể không còn phù hợp để canh tác. Tương tự, các khu vực trồng cà phê cũng đang dần biến mất. 

Thực tế đã chứng minh điều này: Giá rau tại Mỹ từng tăng tới 80% trong các đợt hạn hán gần đây. Tại Brazil, thời tiết khắc nghiệt đã đẩy giá cà phê tăng hơn 50%. Riêng giá ca cao đã tăng vọt tới 300% do nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng tại Tây Phi. 

Nhật Bản, vào đầu năm 2025, đã giải phóng 210.000 tấn gạo dự trữ khẩn cấp để hạ nhiệt giá lương thực trước thềm bầu cử. Ấn Độ cũng từng áp dụng lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng không phải basmati vào giữa năm 2023 nhằm đảm bảo nguồn cung trong nước – mặc dù phần lớn các biện pháp này đã được dỡ bỏ vào cuối năm 2024. Tuy nhiên, những giải pháp ngắn hạn này không thể giải quyết được các điểm yếu mang tính cơ cấu khiến giá thực phẩm dễ bị tác động. 

Để đảm bảo nguồn cung thực phẩm ổn định và giá cả hợp lý, thế giới cần những giải pháp có khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu – và công nghệ chính là lời giải.

Một trong những đổi mới đầy hứa hẹn là thực phẩm nuôi cấy: sản xuất thịt, cá, sữa, cà phê và ca cao trong môi trường kiểm soát, không cần đất canh tác rộng lớn hay điều kiện khí hậu lý tưởng. Phương pháp này giúp xây dựng chuỗi cung ứng địa phương chất lượng cao, hoạt động quanh năm, không phụ thuộc thời tiết hay bất ổn địa chính trị. 

Không chỉ dừng lại ở thực phẩm nuôi cấy, nông nghiệp theo chiều dọc và nông nghiệp trong môi trường kiểm soát (CEA) còn giúp thu hoạch đều đặn các loại rau quả và thảo mộc bất kể điều kiện bên ngoài. Các công nghệ AI tiên tiến có thể tối ưu hóa năng suất, giám sát sức khỏe cây trồng theo thời gian thực và giảm lãng phí đến mức tối thiểu. Kết hợp lại, những công nghệ này có thể biến việc sản xuất thực phẩm trở nên dự đoán được, có thể mở rộng và bền vững. 

Lợi ích của thực phẩm nuôi cấy vượt xa khía cạnh mới lạ. Bằng cách cho phép sản xuất tại chỗ, phương pháp này giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và bảo vệ người tiêu dùng trước biến động giá do tranh chấp thương mại hoặc khủng hoảng môi trường. Việc sản xuất ổn định, có thể dự đoán được sẽ giúp giá cả không tăng vọt ngay cả trong thời kỳ bất ổn toàn cầu. 

Về môi trường, thực phẩm nuôi cấy tiêu thụ ít nước hơn, phát thải khí nhà kính thấp hơn và tránh được nạn phá rừng. Quan trọng nhất, nó đảm bảo nguồn cung liên tục suốt 365 ngày/năm – trở thành mạng lưới an toàn đáng tin cậy cho cả cộng đồng lẫn nền kinh tế.

Dù chính sách kinh tế và trợ cấp luôn đóng vai trò trong việc kiểm soát chi phí sinh hoạt, đột phá thực sự chỉ đến khi chúng ta thay đổi cách sản xuất thực phẩm từ gốc rễ. Bằng cách áp dụng thực phẩm nuôi cấy và công nghệ nông nghiệp tiên tiến, thế giới có thể xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững, linh hoạt và sẵn sàng nuôi sống dân số toàn cầu – mà không để các cuộc khủng hoảng toàn cầu quyết định thứ gì được đặt lên bàn ăn của chúng ta.