Thuế quan của Mỹ: Viễn cảnh iPhone giá 2.300 USD không còn xa

Nhiều quốc gia trên thế giới đã đe dọa làm leo thang chiến tranh thương mại với Mỹ, giữa lúc các biện pháp thuế quan sâu rộng của Tổng thống Donald Trump làm dấy lên lo ngại về việc giá cả tăng mạnh tại thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới này.

Mức thuế quan của Mỹ sẽ tương đương với các rào cản thương mại cao nhất trong hơn 10 năm qua, bao gồm mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu và mức thuế cao hơn nhắm vào một số đối tác thương mại lớn nhất của nước này.

Điều này có thể đẩy giá mọi thứ, từ giày chạy bộ cho đến điện thoại iPhone của Apple, tăng vọt đối với người tiêu dùng Mỹ. Dựa trên dự báo từ Rosenblatt Securities, một chiếc iPhone cao cấp có thể có giá gần 2.300 USD nếu Apple chuyển các chi phí này sang người tiêu dùng.

Thị trường chứng khoán đã chứng kiến một cơn địa chấn trên toàn cầu, đồng USD sụt giảm và giá dầu đang hướng đến tuần tồi tệ nhất trong nhiều tháng, khi các nhà phân tích cảnh báo rằng thuế quan có thể làm đảo lộn chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp và đẩy nền kinh tế thế giới tới suy thoái. Chỉ số Dow Jones giảm gần 4% trong phiên 3/4, mức giảm phần trăm trong một ngày lớn nhất kể từ tháng 6/2020. S&P 500 mất gần 5% và Nasdaq giảm gần 6%, đánh dấu ngày tồi tệ nhất (theo mức giảm phần trăm) kể từ thời kỳ đại dịch vào tháng 3/2020. Trong đó, các công ty Mỹ có hoạt động sản xuất đáng kể ở nước ngoài đã bị ảnh hưởng mạnh. Cổ phiếu của Nike mất 14% và Apple giảm 9%.

Các doanh nghiệp đã nhanh chóng điều chỉnh. Nhà sản xuất ô tô Stellantis cho biết họ sẽ tạm thời cho công nhân Mỹ nghỉ việc và đóng cửa các nhà máy ở Canada và Mexico, trong khi General Motors cho biết họ sẽ tăng sản xuất tại Mỹ.

Thủ tướng Canada Mark Carney nói rằng Mỹ đã từ bỏ vai trò lịch sử của mình là người dẫn đầu trong hợp tác kinh tế quốc tế.

Ở những nơi khác, Trung Quốc tuyên bố sẽ trả đũa đối với mức thuế 54% của ông Trump đối với hàng nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, cũng như Liên minh châu Âu (EU), nơi phải đối mặt với mức thuế 20%.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi các nước châu Âu tạm dừng đầu tư vào Mỹ. Các đối tác thương mại khác, bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Mexico và Ấn Độ, cho biết họ sẽ tạm thời không trả đũa trong khi tìm kiếm các nhượng bộ.

Các đồng minh và đối thủ của Mỹ đều cảnh báo về một đòn giáng mạnh vào thương mại toàn cầu. Nhật Bản, một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ và là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của nước này, hiện đang phải đối mặt với một "cuộc khủng hoảng quốc gia", theo lời của Thủ tướng Shigeru Ishiba.

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhận định các mức thuế này "rõ ràng là một rủi ro đáng kể đối với triển vọng toàn cầu vào thời điểm tăng trưởng đang chậm chạp". Bà Georgieva nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tránh các hành động có thể gây thêm tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu. Đồng thời, bà kêu gọi Mỹ và các đối tác thương mại của mình hợp tác một cách xây dựng để giải quyết căng thẳng thương mại và giảm bớt bất ổn.

Ông James Lucier, đối tác sáng lập tại Capital Alpha, nhận định rằng kế hoạch thuế quan này có vẻ như chưa được cân nhắc kỹ lưỡng. Đàm phán thương mại là một lĩnh vực rất chuyên sâu, và theo ông, những đề xuất này không đủ cơ sở nghiêm túc để đàm phán với bất kỳ quốc gia nào.

Các nhà kinh tế cho rằng các mức thuế quan này có thể làm bùng phát lạm phát, gia tăng nguy cơ suy thoái kinh tế tại Mỹ và đẩy chi phí sinh hoạt của một gia đình Mỹ trung bình tăng thêm hàng nghìn USD. Giới phân tích cũng lo ngại rằng chính sách này sẽ khiến các đồng minh châu Á xa lánh Mỹ và làm suy yếu các nỗ lực chiến lược nhằm kiềm chế Trung Quốc.

Tổng thống Trump đã áp mức thuế 24% lên Nhật Bản và 25% lên Hàn Quốc, hai quốc gia đều là nơi đặt các căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ. Đài Loan (Trung Quốc) cũng bị áp thuế 32%, trong bối cảnh hòn đảo này đang phải đối mặt với áp lực quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc.

Canada và Mexico, hai đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, tuy không bị áp thêm thuế quan vào ngày 3/4, nhưng trước đó đã phải chịu mức thuế 25% đối với nhiều mặt hàng và hiện đang phải đối mặt với một loạt thuế quan riêng biệt đối với ô tô nhập khẩu.

Tuy nhiên, đã có những thông điệp trái chiều từ Nhà Trắng về việc liệu các mức thuế quan này là vĩnh viễn hay chỉ là một chiến thuật để giành được nhượng bộ.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick và Cố vấn thương mại cấp cao Peter Navarro đều nói với các chương trình tin tức truyền hình ngày 3/4 rằng Tổng thống sẽ không lùi bước và việc tăng thuế quan không phải là một cuộc đàm phán. Sau đó, ông Trump lại có phát biểu mâu thuẫn với các quan chức trên, khi nói với báo giới rằng thuế quan mang lại cho chúng ta sức mạnh lớn để đàm phán.

Ông Trump nói rằng thuế quan đối ứng là để đáp trả các rào cản đối với hàng hóa của Mỹ, trong khi các quan chức chính quyền cho biết thuế quan sẽ tạo ra việc làm sản xuất trong nước và mở ra thị trường xuất khẩu ở nước ngoài, mặc dù họ cảnh báo rằng phải mất một thời gian chính sách này mới phát huy tác dụng.

Trong một cuộc phỏng vấn với Newsmax, Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh về cơ bản, đây là vấn đề an ninh quốc gia của ngành sản xuất.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng Một, những lời đe dọa thuế quan lúc ẩn lúc hiện của ông Trump đã làm lung lay niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Liệu ông Trump có thể lùi bước một lần nữa, khi đến ngày 9/4 thuế quan đối ứng mới có hiệu lực?