Tiền mặt lên ngôi khi lo ngại xung đột và lạm phát lan rộng

Các nhà đầu tư đã đẩy mạnh nắm giữ tiền mặt với tốc độ nhanh nhất kể từ thời kỳ đại dịch COVID-19, khi xung đột tại Trung Đông cùng những lo ngại về thị trường tín dụng tư nhân làm suy yếu tâm lý lạc quan trước đó trên các thị trường.

Theo một cuộc khảo sát được theo dõi sát sao của ngân hàng Bank of America (BofA) đối với các nhà quản lý quỹ, tỷ lệ tiền mặt trung bình trong danh mục đã tăng lên 4,3% tổng tài sản quản lý trong tháng 3/2026, từ mức 3,4% của tháng trước. Đây là mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ tháng 3/2020. Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều mạnh so với tháng 1/2026, khi tỷ lệ tiền mặt xuống mức thấp kỷ lục 3,2%, phản ánh kỳ vọng tích cực của nhà đầu tư đối với thị trường cổ phiếu, nhờ triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, kể từ khi Mỹ và Israel (Ix-ra-en) bắt đầu tiến hành hoạt động quân sự nhằm vào Iran vào ngày 28/2, cả cổ phiếu và trái phiếu chính phủ đều giảm mạnh. Nguyên nhân là lo ngại việc gián đoạn nguồn cung dầu và giá năng lượng tăng cao có thể làm suy yếu tăng trưởng toàn cầu, đồng thời gây ra cú sốc lạm phát khiến các ngân hàng trung ương khó cắt giảm lãi suất.

Ông Michiel Plakman, Giám đốc phụ trách cổ phiếu toàn cầu tại Robeco, cho biết các nhà đầu tư đang “dần thích nghi” với khả năng xung đột kéo dài, điều có thể “tạo áp lực lên thị trường”. Chỉ số Stoxx Europe 600 đã giảm 5% kể từ khi xung đột bắt đầu, gần như xóa sạch phần lớn mức tăng từ đầu năm khi giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng. Trong khi đó, chỉ số S&P 500 — vốn đã có diễn biến kém hơn các thị trường ngoài Mỹ trước khi chiến sự nổ ra — giảm 2,2% trong cùng giai đoạn.

Những lo ngại về điểm yếu trong thị trường tín dụng tư nhân, càng trở nên rõ nét sau đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ tháng trước, cũng góp phần làm gia tăng tâm lý bi quan của nhà đầu tư.

Bà Seema Shah, chiến lược gia toàn cầu trưởng tại công ty đầu tư Principal Asset Management, cho rằng nguy cơ tăng trưởng kinh tế chậm lại có thể làm suy yếu những yếu tố hỗ trợ thị trường, đồng thời khiến tâm lý nhà đầu tư dễ chuyển sang bi quan hơn.

Theo nghiên cứu của ngân hàng Barclays trong tuần này, tỷ trọng cổ phiếu trong các quỹ chỉ đầu tư mua (long-only) đã xuống mức thấp nhất trong hơn một năm, khi các quỹ lựa chọn giữ nhiều tiền mặt hơn.

Ngay cả trái phiếu chính phủ — vốn thường được coi là kênh trú ẩn an toàn khi thị trường rủi ro — cũng giảm mạnh, do lo ngại các ngân hàng trung ương có thể phải tăng lãi suất.

Khảo sát của BofA cho thấy tỷ lệ các nhà quản lý quỹ kỳ vọng kinh tế toàn cầu cải thiện trong 12 tháng tới đã giảm từ gần 40% trong tháng 2/2026 xuống còn 7% trong tháng này. Ngược lại, tỷ lệ dự báo lạm phát toàn cầu tăng trong năm tới đã tăng từ mức 9% lên 45%.

Tâm lý nhà đầu tư — thước đo tổng hợp giữa mức nắm giữ tiền mặt, kỳ vọng tăng trưởng và phân bổ cổ phiếu — đã giảm xuống mức thấp nhất trong 6 tháng qua.

Trong khi đó, các nhà quản lý quỹ châu Âu tham gia khảo sát của BofA dự báo kỳ vọng tăng trưởng kinh tế tại khu vực này sẽ bị điều chỉnh giảm mạnh, trái ngược với tâm lý “hưng phấn” trước khi xung đột nổ ra. Hiện hơn một nửa số nhà đầu tư châu Âu được khảo sát cho rằng tăng trưởng kinh tế sẽ đi ngang trong những tháng tới — một sự thay đổi đáng kể so với khảo sát tháng trước, khi chỉ 15% dự báo kinh tế trì trệ, trong khi khoảng 75% kỳ vọng kinh tế sẽ tăng tốc.