Tiết kiệm điện phải gắn với giải pháp công nghệ

Quang cảnh tọa đàm. Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN

Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; trong đó cần kết hợp thay đổi thói quen tiêu dùng với đầu tư công nghệ, quản lý phụ tải và hoàn thiện cơ chế pháp lý. 

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhấn mạnh tại tọa đàm “Pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả” do các Tổng công ty Điện lực phía Nam (thuộc EVN) phối hợp cùng Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 20/5.

Theo ông Trần Quốc Tâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP. Hồ Chí Minh, thời gian gần đây, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều chính sách, chỉ thị liên quan đến sử dụng điện, tiết kiệm điện. Hơn nữa, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển các giải pháp năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió và công nghệ lưu trữ năng lượng với chi phí ngày càng hợp lý. 

“Đây là điều kiện thuận lợi để giảm áp lực tiêu thụ điện từ hệ thống truyền thống”, ông Tâm nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bên cạnh các chính sách khuyến khích, cần thúc đẩy tư duy đầu tư thay thế công nghệ, cải cách thủ tục hành chính, giảm thuế và mở rộng các chính sách ưu đãi tín dụng nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng. 

Thực tế tại Công ty TNHH Nhà máy Bia Heineken Việt Nam, tiết kiệm điện hiện không còn là giải pháp mang tính phong trào ngắn hạn mà đã trở thành yêu cầu thiết yếu gắn với phát triển bền vững và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. 

Đại diện công ty ông Triệu Thanh Tùng cho biết, doanh nghiệp luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm soát năng lượng, chủ động sử dụng nguồn năng lượng xanh và triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện như: bảo dưỡng định kỳ thiết bị, lắp đặt hệ thống điện theo tiêu chuẩn kỹ thuật và trang bị thiết bị ngắt mạch tự động tại các khu vực sản xuất. 

Tại Công ty cổ phần Giày Thiên Lộc, do có mật độ lao động cao, sử dụng nhiều vật liệu dễ cháy như da, vải, dung môi, keo dán… nên yêu cầu về an toàn điện được đặt lên hàng đầu. 

Ông Ngô Thanh Khôi, đại diện Công ty giày Thiên Lộc, phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN

Ông Ngô Thanh Khôi, đại diện công ty cho biết, chính vì vậy công ty đã thực hiện nhiều giải pháp như: kiểm soát hệ thống điện chuyền may, lắp đặt hệ thống tiếp địa và ngắt mạch, trong đó, toàn bộ máy móc, máy sấy phải được tiết kiệm điện. Đồng thời, lắp đặt thiết bị bảo vệ dòng rò (RCD) cho từng cụm chuyền để tự động ngắt điện ngay khi có sự cố. 

"Công ty hiện thay thế các lò sấy điện trở thế hệ cũ bằng lò sấy sử dụng đèn hồng ngoại (IR) hoặc tia cực tím (UV) giúp gia nhiệt nhanh, sấy khô keo chỉ trong vài giây, giảm 30% - 40% điện năng tiêu thụ tại công đoạn sấy", ông Khôi chia sẻ. 

Chia sẻ biện pháp lớn nhất mang tính hệ thống là thay thế thiết bị cũ bằng công nghệ hiện đại, ông Nguyễn Huỳnh Kỳ Nam, đại diện Tổng Công Ty cổ Phần May Việt Tiến, cho biết, Việt Tiến cũng đã triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại các nhà máy lớn. Việc này không chỉ giúp tự chủ một phần sản lượng điện, giảm áp lực lên lưới điện quốc gia trong các giờ cao điểm mà còn giúp doanh nghiệp đạt các chứng chỉ xanh phục vụ xuất khẩu. 

Dưới góc độ nghiên cứu, Thạc sỹ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh cho rằng, trong bối cảnh nhiều địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đặc biệt TP. Hồ Chí Minh hướng tới tăng trưởng hai con số, việc tiết kiệm điện và bảo đảm an ninh năng lượng càng trở nên quan trọng.

Để tạo chuyển biến thực chất, các chương trình tiết kiệm điện cần gắn với giải pháp kỹ thuật và công nghệ cụ thể thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, vận động. Cụ thể, đối với khối cơ quan hành chính, trường học và bệnh viện, cần đưa chỉ tiêu tiết kiệm điện vào tiêu chí đánh giá thi đua hằng năm; đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng lãng phí điện năng. 

Với nhóm doanh nghiệp sản xuất công nghiệp - khu vực tiêu thụ trên 50% tổng sản lượng điện toàn quốc - cần có giải pháp căn cơ hơn như khuyến khích dịch chuyển phụ tải ra khỏi giờ cao điểm, thực hiện kiểm toán năng lượng và thay thế thiết bị hiệu suất thấp bằng công nghệ tiết kiệm năng lượng. 

Ông Phạm Bình An cũng đề xuất Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế và tín dụng xanh để doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư đổi mới công nghệ; đồng thời tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. 

Theo EVN, trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt khoảng 106,9 tỷ kWh, tăng khoảng 8% so với cùng kỳ năm trước; điện thương phẩm toàn EVN đạt gần 95 tỷ kWh, tăng hơn 8%. Tại nhiều khu vực, đặc biệt là miền Bắc và các trung tâm công nghiệp, đô thị lớn, phụ tải điện tăng cao trong các đợt nắng nóng, gây áp lực lớn lên công tác cung ứng điện. 

Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc EVN, phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN

Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc EVN cho biết, ngành điện đang đối mặt với nhiều áp lực về nguồn điện, lưới điện, nhiên liệu, đầu tư hạ tầng và yêu cầu chuyển dịch năng lượng. Vì vậy, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả không còn là giải pháp mang tính vận động mà đã trở thành một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Bên cạnh việc tăng cường nguồn cung, EVN xác định tiết kiệm điện và quản lý nhu cầu phụ tải là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm điện cho phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân. 

Thời gian qua, EVN đã phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai nhiều giải pháp như thúc đẩy chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR), tư vấn sử dụng điện hiệu quả cho các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, ứng dụng công nghệ số trong quản lý phụ tải và khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. 

“Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dư địa cần tiếp tục hoàn thiện, nhất là trong nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sử dụng điện; đồng thời hoàn thiện cơ chế giám sát và công cụ quản lý năng lượng”, ông Ngô Sơn Hải chia sẻ. 

Theo ông Hải, tiết kiệm điện không chỉ là giải pháp giảm chi phí trước mắt mà còn là vấn đề lâu dài nhằm hướng tới phát triển bền vững. Quan trọng hơn, cần từng bước hình thành thói quen và xây dựng văn hóa tiết kiệm điện trong cộng đồng. 

Từ góc độ thực tiễn tại khu vực phía Nam, ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cho biết, đơn vị đã phối hợp với các địa phương rà soát tình hình cung ứng điện, đẩy mạnh chương trình tiết kiệm điện và tư vấn dịch chuyển phụ tải đối với khách hàng công nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sử dụng điện lớn. 

EVNSPC cũng tăng cường tuyên truyền tiết kiệm điện trong trường học, hỗ trợ khách hàng sử dụng ứng dụng chăm sóc khách hàng để theo dõi điện năng tiêu thụ hằng ngày và cảnh báo khi sản lượng điện tăng đột biến. Bên cạnh đó, ngành điện tiếp tục khuyến khích khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu kết hợp hệ thống lưu trữ điện nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng. 

Theo ông Hoan, hiện khu vực phía Nam đã có hơn 1.900 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu với tổng công suất gần 487,7 MWp đi vào vận hành. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cho các công nghệ tiết kiệm điện vẫn còn cao, khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong việc đổi mới dây chuyền, lắp đặt hệ thống quản lý năng lượng hoặc sử dụng thiết bị hiệu suất cao” ông Bùi Quốc Hoan chia sẻ.

Có thể thấy, tiết kiệm điện, nhất là trong mùa nắng nóng không chỉ là trách nhiệm của ngành điện mà cần sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định và bền vững.