Tòa án Mỹ “bật đèn vàng” về quyền lực của DOGE

Một thẩm phán đã từ chối yêu cầu ngay lập tức chặn Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do tỷ phú Elon Musk đứng đầu sa thải nhân viên liên bang hoặc truy cập dữ liệu. Tuy nhiên, thẩm phán cũng ghi nhận lo ngại về quyền hạn không được kiểm soát của ông Musk với tư cách trợ lý hàng đầu của Tổng thống Donald Trump.

Thẩm phán Tanya Chutkan của Tòa sơ thẩm tại Washington đã bác yêu cầu từ hơn 10 bang về việc cấm DOGE tiếp cận hệ thống máy tính tại bảy cơ quan liên bang hoặc sa thải nhân viên chính phủ trong thời gian kiện tụng.

Trong phán quyết của mình, Thẩm phán Chutkan lưu ý rằng các bang đã "đặt ra những nghi vấn chính đáng về quyền hạn dường như không được kiểm soát của một cá nhân không được lựa chọn thông qua bầu cử và một tổ chức không được Quốc hội thành lập cũng như không chịu sự giám sát của cơ quan này". Tuy nhiên, thẩm phán cho rằng các bang chưa chứng minh được lý do họ được quyền nhận lệnh hạn chế ngay lập tức.

Vụ kiện đang tìm cách ngăn DOGE tiếp cận thông tin hoặc sa thải nhân viên tại các bộ Lao động, Giáo dục, Y tế, Năng lượng, Giao thông vận tải, Thương mại, và Văn phòng Quản lý Nhân sự.

Thẩm phán Chutkan có thể phán quyết có lợi cho các bang, nhưng yêu cầu về lệnh khẩn cấp từ tòa án là quá rộng và mang tính suy đoán.

Đại diện Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Tổng Chưởng lý bang Arizona, bà Kris Mayes, cho biết văn phòng của bà sẽ "tiếp tục đấu tranh bảo vệ quyền lợi người dân Arizona khỏi sự lạm quyền hành pháp".

DOGE đã cắt giảm hàng ngàn việc làm và giải thể nhiều chương trình kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền và giao cho tỷ phú Musk trách nhiệm loại bỏ chi tiêu lãng phí.

Các bang lập luận ông Musk đang nắm giữ quyền lực chỉ dành cho một quan chức do Tổng thống đề cử và được Thượng viện phê chuẩn. DOGE chưa được Quốc hội ủy quyền, gây nguy hiểm cho khả năng thực hiện các chương trình giáo dục và các chương trình khác của các bang.

Vụ kiện cáo buộc đội ngũ của ông Musk đã truy cập trái phép dữ liệu tại các cơ quan liên bang và chỉ đạo việc sa thải một phần trong số 2,3 triệu nhân viên liên bang. Vụ kiện được đệ trình bởi hơn 10 bang và được công bố bởi các Tổng chưởng lý từ New Mexico, Michigan và Arizona.

Thẩm phán Chutkan nhấn mạnh rằng tòa nhận thức được các hành động khó lường của DOGE đã gây ra sự bất ổn và hoang mang đáng kể cho các nguyên đơn cùng nhiều cơ quan và cư dân của họ. Tuy nhiên, khả năng DOGE thực hiện các hành động gây tổn hại không thể khắc phục cho phía các bang là chưa đủ để tòa ra phán quyết ngay lập tức.

Tính đến hiện tại, khoảng 20 vụ kiện đã được đệ trình lên các tòa án liên bang khác nhau để thách thức quyền hạn của ông Musk. Nhưng chúng dẫn đến các kết quả trái ngược.

Thẩm phán Jeannette Vargas tại New York tuần trước đã gia hạn lệnh tạm thời ngăn đội ngũ của ông Musk tiếp cận các hệ thống của Bộ Tài chính chịu trách nhiệm cho các khoản thanh toán trị giá hàng nghìn tỷ USD.

Nhưng hôm 17/2, Thẩm phán Randolph Moss ở Washington đã từ chối chặn Bộ Giáo dục cho DOGE quyền truy cập vào các hệ thống nội bộ của mình, chứa thông tin hỗ trợ tài chính cho sinh viên liên bang liên quan đến hàng triệu người Mỹ.

Hầu hết các thẩm phán xử lý các vụ án liên quan đến DOGE vẫn chưa đưa ra phán quyết cuối cùng.