Tòa án Mỹ chặn lệnh cấm xin tị nạn ở biên giới của Tổng thống Trump

Ngày 24/4 (theo giờ địa phương), một hội đồng gồm 3 chánh án của Tòa Phúc thẩm ở thủ đô Washington D.C đã chặn sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump đối với việc cấm xét duyệt quy chế tị nạn ở biên giới. 

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Tòa án phán quyết rằng tuyên bố của Tổng thống Trump về một cuộc “xâm lăng” tại biên giới Mỹ - Mexico là bất hợp pháp, các luật về nhập cư cho phép mọi người có quyền nộp đơn xin tị nạn ngay tại biên giới và tổng thống không thể tìm cách lách quy định này.

Vào ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp mang tên “Bảo đảm cho các tiểu bang chống lại sự xâm lấn”. Theo đó, cấm người xin tị nạn nhập cảnh vì các lý do liên quan đến an toàn công cộng, y tế và kinh tế, cho đến khi ông đưa ra kết luận rằng "cuộc xâm lấn tại biên giới phía Nam đã chấm dứt”.

Tòa Phúc thẩm kết luận rằng Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch (INA) không trao quyền cho tổng thống trục xuất các nguyên đơn theo những “thủ tục do chính ông tự đặt ra”.

Phán quyết của tòa nêu rõ: “Chúng tôi kết luận rằng văn bản, cấu trúc và lịch sử của INA đã làm rõ, khi trao quyền đình chỉ việc nhập cảnh thông qua tuyên bố của tổng thống, Quốc hội không hề có ý định trao cho nhánh hành pháp thẩm quyền trục xuất rộng rãi như họ vẫn tuyên bố”.

Trong bản tuyên bố, Chánh án J. Michelle Childs, do Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm, viết: “Quyền hạn nhằm tạm thời đình chỉ việc nhập cảnh vào Mỹ đối với các cá nhân nước ngoài cụ thể không bao gồm thẩm quyền vượt qua quy trình bắt buộc của INA về việc trục xuất họ mà không thông qua các quy trình đã định”.

Còn Chánh án Justin Walker, người do Tổng thống Trump bổ nhiệm, đưa ra ý kiến có một phần bất đồng quan điểm với hai chánh án khác. Ông cho rằng luật pháp trao cho người nhập cư sự bảo vệ chống lại việc bị trục xuất về những quốc gia mà tại đó họ có nguy cơ bị ngược đãi. Tuy nhiên, chính quyền vẫn có quyền đưa ra các quyết định từ chối đơn xin tị nạn trên diện rộng.

Mặc dù vậy, Chánh án Walker vẫn đồng tình với phe đa số ở điểm là tổng thống không được phép trục xuất người di cư về những quốc gia mà họ sẽ bị ngược đãi, cũng như không được tước bỏ các quy trình bắt buộc nhằm bảo vệ họ khỏi việc bị trục xuất.

Trong một tuyên bố, Luật sư Lee Gelernt thuộc Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) cho rằng phán quyết của Tòa Phúc thẩm là “thiết yếu đối với những người đang chạy trốn khỏi hiểm nguy, những người thậm chí bị từ chối quyền được tham gia phiên tòa để trình bày yêu cầu tị nạn theo sắc lệnh hành pháp trái pháp luật và vô nhân đạo của chính quyền Trump”.

Sắc lệnh hành pháp cấm xét duyệt quy chế tị nạn ở biên giới là trụ cột trong kế hoạch của ông chủ thứ 47 của Nhà Trắng nhằm siết chặt chính sách nhập cư tại biên giới phía Nam. Hiện vẫn chưa rõ khi nào quy trình xét duyệt tị nạn tại biên giới sẽ được nối lại và chính quyền Trump nhiều khả năng sẽ kháng cáo phán quyết này.