Tổng điều tra kinh tế năm 2026: Rút ngắn tiến độ nhưng phải bảo đảm chất lượng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, Trưởng ban Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương cho biết, theo kế hoạch Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được điều chỉnh, cùng với việc rút ngắn các giai đoạn thu thập thông tin, việc tổng hợp kết quả và biên soạn báo cáo kết quả sơ bộ tổng điều tra được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm công bố vào ngày 30/6/2026, rút ngắn 7 tháng so với kế hoạch ban đầu.

“Việc điều chỉnh kế hoạch phải được triển khai đồng bộ, quyết liệt, bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng và độ tin cậy của số liệu”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Theo kế hoạch ban đầu, cuộc tổng điều tra kinh tế đến khoảng cuối năm 2026 - tháng 1/2027 mới hoàn thành. Để đáp ứng yêu cầu về công bố số liệu sớm, Ban Chỉ đạo trung ương đã rà soát tiến độ và dự kiến việc điều chỉnh kế hoạch và phân công thực hiện đối với các bộ, ngành và Ban Chỉ đạo các cấp. Do đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu các cơ quan, bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu kết thúc và công bố số liệu chậm nhất vào ngày 30/6/2026, sớm hơn ít nhất 7 tháng so với kế hoạch.

Theo đó, Ban Chỉ đạo Trung ương quán triệt tới Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về nội dung thực hiện Tổng điều tra kinh tế năm 2026 theo yêu cầu mới bảo đảm chất lượng, quyết liệt chỉ đạo các địa phương thực hiện các nhiệm vụ theo đúng kế hoạch đã điều chỉnh; khẩn trương sửa đổi Phương án và Kế hoạch thực hiện Tổng điều tra kinh tế năm 2026 và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện Tổng điều tra sớm hơn quy định ban đầu.

Bên cạnh đó, Cục Thống kê điều chỉnh kế hoạch triển khai tổng thể và chi tiết, tập trung hoàn thành các tài liệu, phần mềm điều tra; kịp thời hướng dẫn các bộ, ban, ngành và địa phương thực hiện theo đúng kế hoạch điều chỉnh; thực hiện nhiệm vụ của cơ quan thường trực Tổng điều tra kinh tế năm 2026, liên tục cập nhật tiến độ, trao đổi với địa phương chất lượng dữ liệu; kịp thời báo cáo Bộ trưởng, Trưởng ban Ban Chỉ đạo trung ương các vướng mắc, khó khăn, đề xuất phương án xử lý; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thu thập thông tin tại địa bàn bảo đảm tiến độ và chất lượng dữ liệu.

Cùng với đó, các bộ, ngành, đơn vị liên quan kịp thời cung cấp dữ liệu hành chính có liên quan để rà soát, tổng hợp, biên soạn kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2026; đồng thời, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh căn cứ Kế hoạch điều chỉnh của Ban Chỉ đạo Trung ương, khẩn trương xây dựng Kế hoạch điều chỉnh của địa phương cùng với phân công nhiệm vụ cụ thể; Ban Chỉ đạo cấp xã, phường, đặc khu đẩy nhanh thu thập thông tin giai đoạn 1 bảo đảm tiến độ và chất lượng theo kế hoạch điều chỉnh...

Cục Thống kê cho biết, một số điểm mới nổi bật của Tổng điều tra kinh tế năm 2026 gồm: Tổng điều tra kinh tế năm 2026 mở rộng thu thập thông tin đối với Tổ hợp tác và Cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể có hình thức kinh doanh trực tuyến, là 2 đối tượng mà cuộc Tổng điều tra kinh tế trước đây chưa thu thập.

Tiếp đến, mở rộng và cập nhật nội dung điều tra để phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh; đồng thời, công tác lập bảng kê cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể đã được triển khai sớm vào tháng 10/2025, đây là điểm mới so với kỳ Tổng điều tra trước đây, là một khâu quan trọng giúp bảo đảm điều tra đầy đủ, phân loại đúng ngành kinh tế, nhất là đối với khu vực cá thể có nhiều biến động.

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các khâu, từ chuẩn bị, thu thập, kiểm tra, xử lý đến nghiệm thu dữ liệu; đồng thời tăng cường điều hành, chỉ đạo trên môi trường số, trong đó áp dụng AI để xác định mã ngành và bản đồ số theo dõi tiến độ điều tra theo thời gian thực; đồng thời, tăng cường liên thông, đồng bộ cơ sở dữ liệu giữa Tổng điều tra và các nguồn dữ liệu hành chính như đăng ký kinh doanh, thuế, dữ liệu hải quan…

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là cuộc tổng điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm thu thập thông tin đầy đủ, toàn diện về các đơn vị kinh tế gồm: doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể; cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; hội, hiệp hội; tổ chức phi chính phủ nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam làm cơ sở để xây dựng cơ sở dữ liệu về kinh tế - xã hội theo địa giới hành chính mới của cấp tỉnh, cấp xã trên phạm vi cả nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành và giám sát trong giai đoạn phát triển mới.

Thông qua cuộc tổng điều tra giúp phân tích những thế mạnh, những điểm bất cập của nền kinh tế để từ đó xây dựng hệ thống giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo đạt được mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng.

Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, Tổ trưởng Tổ thường trực Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương cho biết, bên cạnh ý nghĩa chuyên môn, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 còn góp phần hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn phát triển mới.

Theo số liệu cập nhật đến ngày 09/02/2026, tiến độ thu thập thông tin giai đoạn 1 của Tổng điều tra kinh tế năm 2026 đạt 57,6% (trong đó, phiếu cơ sở sản xuất kinh doan cá thể đạt 57,8%; phiếu cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đạt 41,4%; phiếu tổ hợp tác đạt 34,7%); một số tỉnh, thành phố có tiến độ thu thập thông tin đạt mức cao như: Đồng Tháp (92,9%), Quảng Trị (86,3%), Đắk Lắk (84,2%); một số tỉnh tiến độ hoàn thành thu thập thông tin còn ở mức thấp gồm: Cao Bằng (28,9%), Gia Lai (39,3%), Khánh Hòa (42,3%).

Hiện, Cục Thống kê đang triển khai công tác giám sát, kiểm tra, làm sạch dữ liệu điều tra giai đoạn 1; lập danh sách, chuẩn bị tập huấn các cấp giai đoạn 2 và thực hiện thu thập thông tin đối với các đơn vị điều tra gồm: doanh nghiệp, tập đoàn, tổng công ty; đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; hội, hiệp hội; tổ chức phi chính phủ nước ngoài được cấp giấy phép hoạt động tại Việt Nam.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Thống kê, tại một số địa phương, công tác thống kê cũng như việc triển khai tổng điều tra chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của chính quyền địa phương, dẫn đến việc ban hành các văn bản theo hướng dẫn của Trung ương còn chưa kịp thời. Trong khi đó, phạm vi của tổng điều tra kinh tế năm 2026 lớn, nhiều chủ cơ sở kinh doanh e ngại việc cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí, khiến việc tiếp cận thông tin khó khăn...

Theo kế hoạch Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được điều chỉnh, trong giai đoạn 1 (thu thập thông tin cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể; cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; tổ hợp tác), thời gian thu thập thông tin tại địa bàn sẽ rút ngắn còn 20 ngày, kết thúc vào ngày 10/3/2026.

Trong giai đoạn 2 (thu thập thông tin doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, hội, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam), rút ngắn thời gian thu thập thông tin 4 tháng so với kế hoạch ban đầu (bắt đầu từ ngày 1/3/2026 và kết thúc vào ngày 30/4/2026).

Để đảm bảo nội dung và tiến độ thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm theo kế hoạch nêu trên, Tổ thường trực Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương đã rà soát các chỉ tiêu và phiếu điều tra phù hợp, đồng thời đề nghị Trưởng ban Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương chỉ đạo, phân công BCĐ các cấp thực hiện các nhiệm vụ.

Công tác kiểm tra, làm sạch dữ liệu phải thực hiện đồng bộ ở các cấp đồng thời với quá trình thu thập thông tin. Việc tổng hợp kết quả và biên soạn báo cáo kết quả sơ bộ tổng điều tra được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm công bố vào ngày 30/6/2026, rút ngắn 7 tháng so với kế hoạch ban đầu…

“Mặc dù, đẩy nhanh tiến độ song cuộc tổng điều tra vẫn phải đảm bảo chất lượng thông tin; đồng thời, tiếp tục rà soát các danh mục, tiêu chí, chỉ số đang thu thập thông tin để loại bỏ những tiêu chí, chỉ tiêu thống kê không thiết thực, tránh lãng phí…”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.