Giải ngân đầu tư công 7 tháng: Tăng tốc đi đôi với siết trách nhiệm

Tuy nhiên, áp lực hoàn thành mục tiêu giải ngân cả năm vẫn rất lớn khi nhiều khó khăn về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, thủ tục đầu tư vẫn tồn tại. Để tăng tốc giải ngân trong những tháng cuối năm, Bộ Tài chính kiến nghị tiếp tục tháo gỡ các điểm; dồng thời, sẽ tiến hành việc chấm điểm nhằm lượng hóa kết quả điều hành, tạo cơ sở nhận diện những đơn vị làm tốt, những nơi chậm tiến độ để kịp thời đôn đốc, đồng thời là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Bộ Tài chính vừa cho biết, đến hết ngày 31/7/2026, cả nước giải ngân 425.312 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu không tính phần vốn đầu tư công của ngân sách địa phương thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và phần kế hoạch vốn mới được giao bổ sung trong tháng, tỷ lệ giải ngân đạt 43,8%.

So với cùng kỳ năm trước, kết quả giải ngân tăng 3,6 điểm phần trăm và cao hơn gần 86,8 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối. Tiến độ giải ngân tiếp tục được cải thiện trong bối cảnh đầu tư công vẫn được Chính phủ xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, tốc độ giải ngân trong tháng 7 có chậm hơn so với tháng 6, chủ yếu do tháng 6 ghi nhận mức giải ngân đột biến, nên trong tháng 7 cần thời gian tích lũy thêm khối lượng thực hiện. Cùng với đó, mưa lớn kéo dài tại nhiều địa phương đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành. Tuy vậy, tiến độ giải ngân nhìn chung vẫn được duy trì ổn định so với diễn biến những tháng đầu năm.

Bộ Tài chính chỉ ra, đến hết ngày 31/7/2026, có 24 bộ, cơ quan trung ương và 11 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung của cả nước. Đáng chú ý, 10 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% hoặc chưa giải ngân, gồm: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Kiểm toán Nhà nước; Bộ Khoa học và Công nghệ; Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Thông tấn xã Việt Nam; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Tòa án nhân dân tối cao và Đài Truyền hình Việt Nam.

Báo cáo từ Bộ Tài chính cũng chỉ ra hàng loạt khó khăn vẫn đang ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Cụ thể, ngoài tình trạng khan hiếm đất đắp, cát, đá và biến động giá vật liệu xây dựng, nhiều dự án tiếp tục vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, nhất là việc xác định giá đất, bố trí tái định cư và hoàn thiện các thủ tục quy hoạch. Thời tiết bất lợi tại nhiều địa phương trong tháng 7 cũng khiến công tác thi công, vận chuyển vật liệu và nghiệm thu khối lượng hoàn thành bị gián đoạn.

Bên cạnh đó, một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế về năng lực tổ chức thực hiện; nhiều dự án ODA phải thực hiện quy trình giải ngân, đấu thầu phức tạp theo yêu cầu của nhà tài trợ, trong khi các dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần nhiều thời gian để hoàn thiện giải pháp công nghệ và thủ tục đầu tư.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng chỉ ra, đến hết tháng 7, có 9 bộ, cơ quan trung ương và 23 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, nhiều đơn vị vừa đạt tỷ lệ giải ngân cao, vừa giải ngân khối lượng vốn lớn, như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, thành phố Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Hải Phòng và Tây Ninh. Kết quả này cho thấy, nhiều bộ, ngành và địa phương đã duy trì được tiến độ triển khai các dự án trọng điểm, qua đó, đóng góp tích cực vào kết quả giải ngân chung của cả nước.

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, bên cạnh kết quả giải ngân, một điểm mới trong điều hành đầu tư công năm 2026 là việc tăng cường các công cụ giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện của từng bộ, ngành và địa phương.

Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg về phương án chấm điểm giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công, Bộ Tài chính đã hoàn thành hệ thống công nghệ thông tin phục vụ chấm điểm và ban hành văn bản hướng dẫn để các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai thực hiện.

Theo lộ trình, căn cứ kết quả giải ngân tháng 7, Bộ Tài chính sẽ vận hành thử hệ thống, gửi kết quả chấm điểm đến các bộ, cơ quan trung ương và địa phương để rà soát, hoàn thiện dữ liệu. Kết quả chấm điểm thử của kỳ báo cáo tháng 7 và tháng 8 sẽ được tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước khi áp dụng chính thức.

Theo Bộ Tài chính, việc chấm điểm nhằm lượng hóa kết quả điều hành, tạo cơ sở nhận diện những đơn vị làm tốt, những nơi chậm tiến độ để kịp thời đôn đốc, đồng thời là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Cùng với việc công khai kết quả giải ngân hằng tuần, hằng tháng, cơ chế này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp đã được nêu tại Nghị quyết số 180/NQ-CP; tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn vật liệu xây dựng, giải phóng mặt bằng; đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm.

Cùng với đó, các địa phương cần chủ động điều chuyển kế hoạch vốn từ các dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn; đồng thời, yêu cầu các chủ đầu tư lập hồ sơ thanh toán ngay sau khi có khối lượng được nghiệm thu, tránh dồn khối lượng giải ngân vào những tháng cuối năm.

Bộ Tài chính cũng kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra hiện trường, chủ động điều chỉnh kế hoạch thi công để bù tiến độ sau các đợt mưa lớn; nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư, hạn chế tình trạng phải điều chỉnh kế hoạch vốn nhiều lần trong quá trình thực hiện. Cùng với đó, thực hiện nghiêm việc cập nhật dữ liệu phục vụ chấm điểm giải ngân, bảo đảm kết quả đánh giá phản ánh đúng thực chất tiến độ triển khai của từng bộ, ngành và địa phương.

Với hơn một nửa kế hoạch vốn năm 2026 vẫn còn phải giải ngân trong 5 tháng cuối năm, áp lực hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% là không nhỏ. Tuy nhiên, kết quả đạt được trong 7 tháng qua cho thấy dư địa tăng tốc vẫn còn. Nếu các điểm nghẽn về mặt bằng, nguồn vật liệu, thủ tục đầu tư và tổ chức thực hiện tiếp tục được tháo gỡ kịp thời, cùng với việc phát huy hiệu quả các công cụ điều hành mới như chấm điểm giải ngân và công khai kết quả thực hiện, đầu tư công sẽ tiếp tục phát huy vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.