TP. Hồ Chí Minh thúc đẩy tài chính xanh cho chuyển đổi khu công nghiệp

Sáng 10/7, Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HIDS) phối hợp với Trung tâm Climateworks thuộc Đại học Monash (Australia) tổ chức hội thảo tham vấn về xây dựng định hướng nhu cầu thị trường và khung tài chính bền vững cho các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố.

Hội thảo quy tụ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan quản lý, ban quản lý khu công nghiệp, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính nhằm trao đổi, đề xuất giải pháp tháo gỡ những rào cản trong quá trình chuyển đổi công nghiệp theo hướng xanh, phát thải thấp.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng HIDS nhấn mạnh vai trò là trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì tăng trưởng, vừa chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Theo ông Phạm Bình An, trong bối cảnh các cơ chế và tiêu chuẩn xanh của các thị trường xuất khẩu, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, đang từng bước được áp dụng, việc xây dựng khung tài chính bền vững cho các khu công nghiệp trở thành yêu cầu cấp thiết để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng và duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ năm 2024, HIDS và Trung tâm Climateworks triển khai Chương trình Khu công nghiệp phát thải ròng bằng 0 (Net Zero Industrial Precinct Program - NZIP) tại Việt Nam. Sau giai đoạn khảo sát, đánh giá hiện trạng, chương trình hiện bước sang giai đoạn hai với trọng tâm xây dựng các giải pháp kỹ thuật, thương mại và tài chính phục vụ quá trình giảm phát thải.

Các nhóm nghiên cứu đang tập trung đề xuất giải pháp phát triển thị trường đối với vật liệu xây dựng phát thải thấp, đồng thời xây dựng cơ chế huy động tài chính cho các dự án giảm phát thải ở cấp khu công nghiệp.

Một số mô hình tài chính cũng được nghiên cứu để thí điểm tại Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh và Khu công nghiệp Becamex VSIP.

“Thách thức lớn hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ hay nguồn vốn mà là thiếu các cơ chế đủ sức kết nối nhu cầu đầu tư, chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện để các dự án giảm phát thải có thể tiếp cận tài chính với chi phí phù hợp; trong đó, khu và cụm công nghiệp được đánh giá là quy mô thích hợp để huy động nguồn lực, chia sẻ hạ tầng và nâng cao hiệu quả đầu tư”, ông Phạm Bình An nhấn mạnh.

Tham gia hội thảo, bà Kate Wallace, Tổng Lãnh sự Australia tại TP. Hồ Chí Minh khái quát quá trình hợp tác; nhấn mạnh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải ròng bằng "0" đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn. Chính phủ Australia đã công bố gói hỗ trợ trị giá 125 triệu AUD cho các dự án đầu tư xã hội và phát triển hạ tầng tại Việt Nam nhằm góp phần hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh và hiện đại hóa hạ tầng công nghiệp.

Theo bà Kate Wallace, TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện để trở thành địa phương tiên phong triển khai các mô hình phát triển công nghiệp xanh.

“Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố sẽ tạo thêm động lực thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, phát triển các sản phẩm tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn phục vụ chuyển đổi", bà Kate Wallace chia sẻ.

Từ thực tiễn đồng hành cùng HIDS trong giai đoạn 1, ông Phat Pumchawsaun, Trưởng bộ phận Đông Nam Á của Trung tâm Climateworks chỉ rõ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ kéo theo nhu cầu rất lớn về đầu tư hạ tầng, xây dựng và sản xuất. Điều này đồng nghĩa nhu cầu đối với thép, xi măng, điện năng và hạ tầng công nghiệp sẽ tiếp tục gia tăng…

Theo ông Phat Pumchawsaun, đây cũng là cơ hội để Việt Nam định hình nền công nghiệp có khả năng cạnh tranh cao và phát thải carbon thấp ngay từ giai đoạn đầu của làn sóng đầu tư mới.

“Để đạt mục tiêu này, các chính sách về mua sắm công xanh, tiêu chuẩn kỹ thuật, định giá carbon, tài chính xanh và hệ thống dữ liệu phát thải cần được hoàn thiện nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn vào các dự án giảm phát thải”, ông Phat Pumchawsaun nói.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng đã phân tích, thảo luận sâu về các mô hình quản trị và huy động vốn ở Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh và Khu công nghiệp Becamex VSIP hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp giảm phát thải ở cấp khu công nghiệp.

Nhiều đại biểu cho rằng, khoảng trống tài chính đối với hoạt động giảm phát thải trong công nghiệp hiện vẫn mang tính cấu trúc. Mặc dù nguồn vốn và công nghệ ngày càng sẵn có, nhiều dự án vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng do quy mô đầu tư phân tán, thời gian hoàn vốn kéo dài, chi phí lớn và thiếu các cơ chế chia sẻ rủi ro.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng nhìn nhận, các khu và cụm công nghiệp được xem là cấp độ phù hợp để tập hợp nhu cầu đầu tư, chia sẻ hạ tầng và nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn xanh.

Theo Ban tổ chức, hội thảo là một trong những hoạt động trong khuôn khổ giai đoạn hai của Chương trình Khu công nghiệp phát thải ròng bằng 0 do Trung tâm Climateworks và HIDS triển khai, hướng tới xây dựng các cụm công nghiệp xanh thông qua thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo, công nghệ phát thải thấp, hạ tầng dùng chung và phát triển nguồn nhân lực phục vụ quá trình chuyển đổi.