Triển vọng phục hồi đồng đều giữa các nền kinh tế châu Âu còn hạn chế

Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Rome, Italy. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, đà phục hồi này được cho là sẽ  diễn ra không đồng đều giữa các quốc gia trong lục địa.

Italy và Tây Ban Nha sẽ phục hồi nhanh hơn Pháp và Đức?

Sau khi bị "điêu đứng" bởi những làn sóng lây nhiễm liên tiếp, nền kinh tế châu Âu đang dần khởi sắc. Tại châu lục này, các chương trình tiêm chủng được triển khai rộng rãi và những biện pháp hạn chế cũng dần được nới lỏng. Hôm 17/5, giờ giới nghiêm tại Italy đã được kéo dài đến 11 giờ tối (trước là 10 giờ tối) và hôm 19/5, người dân Paris đã chính thức được đi đến những quán cafe yêu thích của họ lần đầu tiên sau 6 tháng.

Trong khi đó, các công ty tại Đức đang hoạt động với tâm lý lạc quan nhất của hai năm qua, theo số liệu công bố hôm 25/5. Điều này khiến niềm tin vào nền kinh tế cũng được nhân rộng đáng kể. Tuy nhiên, để có được sự phục hồi bao trùm và dài hạn, "Lục địa Già" vẫn còn một chặng đường dài phía trước.

Châu Âu đã bước vào cuộc khủng hoảng COVID-19 với những "vết sẹo chưa liền", khi các quốc gia ở phía Bắc chẳng hạn như Đức vốn phát triển vượt trội hơn những nước phía Nam như Tây Ban Nha và Italy. Và đại dịch đã làm những vết thương này thêm trầm trọng.

Trong giai đoạn từ quý IV/2019 đến quý thứ II/2020, chi tiêu tiêu dùng hộ gia đình ở Tây Ban Nha và Italy đã giảm lần lượt 30% và 20%, so với mức chỉ 11% ở Đức.

Trong bối cảnh đó, các lệnh phong tỏa và tình trạng thiếu hụt doanh thu ngành du lịch đã khiến nhiều quốc gia điêu đứng. Vào cuối năm 2020, mức tiêu thụ ở Italy và ở Tây Ban Nha thấp hơn 1/10 so với mức đỉnh trước khủng hoảng, trong khi ở Đức và Pháp con số này chỉ lần lượt là 6% và 7%.

Mặc dù vậy, hiện đã xuất hiện những chỉ dấu cho thấy các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ đại dịch lại đang phục hồi nhanh hơn. Dữ liệu của Google được ghi nhận từ giữa tháng 5/2021 cho thấy tốc độ bình thường hóa ngành du lịch giải trí và bán lẻ tại Italy và Tây Ban Nha diễn ra nhanh hơn so với Pháp và Đức, có lẽ vì hai quốc gia này đã quyết định mở cửa nền kinh tế sớm hơn.

Số liệu thống kê từ Indeed, một nền tảng tìm kiếm việc làm trên toàn thế giới của Mỹ, cho thấy số vị trí được tuyển dụng mới ở Italy phục hồi nhanh hơn nhiều so với ở Pháp và Đức.

Nguyên nhân dẫn đến về tình trạng này, bên cạnh việc các biện pháp phong tỏa được một số chính phủ nhanh chóng nới lỏng, có ba yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến sự đồng đều của quá trình hồi phục kinh tế.

Đầu tiên là mức độ nới lỏng. Việc "tháo nút" các hạn chế đi lại là rất quan trọng đối với Tây Ban Nha, quốc gia có doanh thu từ du lịch chiếm đến 12% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) ở giai đoạn trước đại dịch. Trong khi đó, sức mạnh của quá trình bùng nổ công nghiệp tại Đức lại phần lớn dựa vào việc các "nút thắt cổ chai" dọc theo chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ được giải quyết như thế nào.

Yếu tố thứ hai là mức độ chịu chi của người tiêu dùng. Những khoản tiền tiết kiệm "dư thừa" lớn trong khủng hoảng có thể giúp các nước bị ảnh hưởng hơn phục hồi nhanh hơn. Về vấn đề này, so với người Pháp và người Đức, thì người Italy và người Tây Ban Nha đã tiết kiệm được nhiều hơn trong năm 2020 so với năm 2019.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là họ sẽ tiêu hết số tiền này. Một cuộc khảo sát đối với 5.000 người tiêu dùng châu Âu của ngân hàng UBS cho thấy người tiêu dùng tại Tây Ban Nha có kế hoạch chi tiêu ít hơn những quốc gia khác. Với tình hình khó khăn trên thị trường lao động, sự thận trọng đó không có gì đáng ngạc nhiên. Vào tháng 3/2021, tỷ lệ thất nghiệp tại quốc gia Tây Âu là 15%, cao gấp 3 lần ở Đức.

Yếu tố thứ ba ảnh hưởng đến sự phục hồi là mức độ hiệu quả của các chính sách tài khóa mà các chính phủ đang thực hiện. Nỗi sợ hãi về sự phân cấp đã làm nâng tầm tính cần thiết của các quỹ phục hồi thuộc Liên minh châu Âu (EU).

Trong bối cảnh đó, theo cơ quan xếp hạng tín nhiệm hàng đầu thế giới S&P, một lượng lớn tiền mặt sẽ được phân bổ đến Italy và Tây Ban Nha, qua đó có thể thúc đẩy tốc độ tăng trưởng tại những quốc gia này lên mức cao hơn gấp hai lần so với Pháp và Đức.

Triển vọng phục hồi đồng đều giữa các nền kinh tế 

Tại một cuộc họp hôm 21-22/5, các chuyên gia kinh tế thuộc tổ chức tư vấn Bruegel đã cảnh báo rằng các Bộ trưởng Tài chính châu Âu có thể cần phải đi xa hơn.

Do nhiều chuyên gia dự báo cho rằng vì EU sẽ không thể đạt mức sản lượng như thời điểm trước đại dịch cho đến năm 2022, một chương trình kích thích kinh tế bổ sung sẽ giúp giải quyết tình trạng bất bình đẳng đã phát sinh trong đại dịch, chẳng hạn như gánh nặng gia tăng đối với thanh niên và những người ít học.

Tuy nhiên, phần lớn các chuyên gia vẫn nhận định rằng trong tương lai gần, triển vọng hội tụ giữa các nền kinh tế châu Âu sẽ còn hạn chế.

Mặc dù có sự hỗ trợ từ quỹ phục hồi song dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy nền kinh tế Italy sẽ sụt giảm 0,1% trong giai đoạn các năm 2019-2023, còn nền kinh tế Tây Ban Nha sẽ tăng trưởng 1,9%. Trong khi đó, Pháp và Đức dự kiến sẽ tăng lần lượt 2,9% và 3,5%.

Điều này có nghĩa là nếu không có thêm sự hỗ trợ, các nền kinh tế vốn đã bị tụt hậu giai đoạn trước đại dịch sẽ chứng kiến sự phục hồi của họ chậm lại./.