Triển vọng thương mại không mấy sáng sủa của Canada

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở Ontario, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 12/3, Cơ quan thống kê Canada cho biết, cán cân thương mại hàng hóa của nước này trong tháng 1/2026 ghi nhận mức thâm hụt 3,65 tỷ CAD, tăng mạnh so với mức thâm hụt 1,3 tỷ CAD của tháng trước đó, trong bối cảnh xuất khẩu giảm đáng kể, đặc biệt là ở nhóm ô tô và phụ tùng ô tô. 

Số liệu này cho thấy hoạt động thương mại của nền kinh tế Canada trong tháng đầu năm 2026 đang có nhiều dấu hiệu chững lại. Theo Cơ quan thống kê, tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada trong tháng 1/2026 giảm 4,7% so với tháng trước, xuống còn 62,5 tỷ CAD - mức giảm lớn nhất kể từ tháng 4/2025.

Trong khi đó, tổng kim ngạch nhập khẩu giảm 1,1%, còn 66,1 tỷ CAD. Tính theo khối lượng thực, xuất khẩu giảm 5,8% và nhập khẩu giảm 2,2%, cho thấy mức suy giảm không chỉ do yếu tố giá mà còn phản ánh lượng hàng hóa giao dịch giảm.

Sự suy yếu của ngành ô tô là nguyên nhân chính kéo giảm xuất khẩu. Xuất khẩu xe cơ giới và phụ tùng giảm 21,2%, xuống còn 5,4 tỷ CAD – mức thấp nhất kể từ tháng 9/2021. Riêng xuất khẩu xe du lịch và xe tải hạng nhẹ giảm tới 32,5%. Cơ quan thống kê Canada nhận định sự sụt giảm này chủ yếu là do sản lượng ô tô trong nước giảm khi nhiều nhà máy tạm dừng sản xuất lâu hơn bình thường để chuyển đổi sang các mẫu xe mới.

Ở chiều nhập khẩu, nhóm xe cơ giới và phụ tùng cũng giảm 4,5%. Ngoài ra, nhập khẩu thiết bị điện tử và linh kiện điện giảm 3,6%. Ngược lại, nhập khẩu máy móc công nghiệp, thiết bị và phụ tùng tăng 3,4%, phản ánh nhu cầu đầu tư của một số lĩnh vực sản xuất vẫn duy trì ở mức nhất định. 

Xét theo thị trường, Canada vẫn duy trì thặng dư thương mại với Mỹ – đối tác thương mại lớn nhất của nước này. Tuy nhiên, mức thặng dư đã giảm xuống còn 5,4 tỷ CAD trong tháng 1, so với 5,7 tỷ CAD vào tháng trước. Xuất khẩu sang Mỹ giảm 3,8%, trong khi nhập khẩu từ Mỹ giảm 3,4%. 

Trong khi đó, thâm hụt thương mại của Canada với các nước ngoài Mỹ tăng lên 9 tỷ CAD, so với mức 7 tỷ CAD trong tháng 12. Diễn biến này phản ánh việc Canada vẫn phụ thuộc phần lớn vào thị trường Mỹ, vốn chiếm khoảng 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này, trong khi nỗ lực tìm cách đa dạng hóa thị trường vẫn còn nhiều hạn chế. 

Giám đốc điều hành Katherine Judge của Ngân hàng CIBC cho rằng mức thâm hụt thương mại tăng mạnh phản ánh sự khởi đầu khá “mong manh” của kinh tế Canada trong năm 2026, song các chi tiết trong báo cáo không hoàn toàn tiêu cực. 

Theo bà Judge, “mặc dù số liệu cho thấy nền kinh tế Canada bắt đầu năm 2026 trong trạng thái chưa ổn định, nhưng xuất khẩu thực tế có thể sẽ hồi phục phần nào trong thời gian tới khi quá trình tái trang bị tại các nhà máy ô tô kết thúc”. Bà nhấn mạnh việc đàm phán lại Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì miễn trừ thuế quan của hàng hóa Canada vào thị trường Mỹ.

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng Canada cần phải tiếp tục thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Việc mở rộng thương mại với các khu vực khác, thông qua các hiệp định thương mại tự do hiện có, được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc thương mại./