Trung Quốc gia tăng sức mạnh công nghiệp tại châu Âu

Một nghiên cứu vừa công bố của viện Rexecode cho thấy ngành công nghiệp Trung Quốc đang tăng tốc nhanh chóng trên thị trường châu Âu, trong khi nhiều doanh nghiệp Pháp lo ngại đang phải đối mặt với một “làn sóng chinh phục mới” từ Trung Quốc.

Bà Julie Ecoiffier, lãnh đạo doanh nghiệp đồ chơi Ecoiffier, nhận định giai đoạn Trung Quốc chỉ “sao chép và sản xuất giá rẻ hơn châu Âu” đã chấm dứt. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, thâm hụt thương mại của châu Âu với Trung Quốc đã tăng mạnh, đạt 300 tỷ euro (khoảng 347 tỷ USD) vào giữa năm 2025, so với mức trung bình 110 tỷ euro giai đoạn 2010–2019. Một phần nguyên nhân được cho là xuất khẩu Trung Quốc gặp khó vào thị trường Mỹ, buộc phải đẩy mạnh bán hàng sang châu Âu.

Theo Rexecode, xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc vào tháng 7/2025 cao hơn 44% so với cuối năm 2019, trong khi xuất khẩu của khu vực đồng euro giảm 6%. Năm 2024, Trung Quốc chiếm tới 59% lượng đồ chơi và đồ thể thao xuất khẩu toàn cầu, 45% số lượng đồ nội thất, 41% số lượng quần áo, 41% số chip bán dẫn và 38% số lượng thiết bị đường sắt. Từ 2019 đến 2024, thị phần xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh trong các lĩnh vực như thiết bị đường sắt, đóng tàu và chip bán dẫn.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh mức độ tự động hóa của công nghiệp Trung Quốc tăng nhanh. Số robot công nghiệp trong sản xuất đạt 470 chiếc trên 10.000 lao động cuối năm 2023, và hiện ước đạt khoảng 600 chiếc – cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 200 chiếc.

Giám đốc Ngân hàng đầu tư công Bpifrance, ông Nicolas Dufourcq, cho biết sau chuyến thăm khoảng 20 doanh nghiệp Trung Quốc, ông ghi nhận “tinh thần chinh phục rất rõ rệt”, với mục tiêu chính là đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Âu.

Báo cáo Rexecode cũng chỉ ra rằng chi phí sản xuất tại Trung Quốc thấp hơn đáng kể so với châu Âu, đặc biệt về năng lượng. Giá khí đốt cho doanh nghiệp tại châu Âu đạt trung bình 52 euro/MWh năm 2024, trong khi tại Trung Quốc là khoảng 40 euro/MWh. Giá điện tại châu Âu năm 2024 trung bình 156 euro/MWh, cao gần gấp đôi so với Trung Quốc. Việc hiện đại hóa hệ thống cảng, thiết bị bốc xếp và số hóa vận hành cũng giúp Trung Quốc giảm chi phí vận tải và thời gian giao hàng; 10 trong số 20 cảng hiệu quả nhất thế giới năm 2024 là của Trung Quốc.

Nghiên cứu cũng tập trung vào mô hình “chủ nghĩa tư bản nhà nước” của Trung Quốc, với mức trợ cấp lớn cho doanh nghiệp nội địa. Điều này cho phép Trung Quốc duy trì giá xuất khẩu thấp, đồng thời đầu tư mạnh cho nghiên cứu – phát triển (R&D) để củng cố vị thế trong các ngành chiến lược. Theo số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Trung Quốc đã vượt xa châu Âu về đầu tư cho R&D kể từ cuối thập niên 2010.

Một số chuyên gia cảnh báo mọi ngành công nghiệp châu Âu – kể cả những ngành được coi là “bất khả xâm phạm” như hàng không và quốc phòng – đều có nguy cơ bị cạnh tranh mạnh trong thập kỷ tới. Bà Anaïs Voy-Gillis, chuyên gia thuộc Viện Địa chính trị Pháp, cho rằng Trung Quốc “đang vượt lên trong chuỗi giá trị” và có thể thu hẹp hoàn toàn khoảng cách với châu Âu trong 10 năm tới.

Trước tình hình đó, Chính phủ Pháp và Ủy ban châu Âu đang tích cực nghiên cứu yêu cầu tăng tỷ lệ “nội dung châu Âu” trong các sản phẩm bán tại thị trường EU, nhằm bảo vệ các ngành như ô tô và thép. Bộ trưởng Công nghiệp Sébastien Martin cho biết mục tiêu là tránh sự xuất hiện của các “nhà máy tuốc-nơ-vít” – chỉ lắp ráp linh kiện nhập khẩu mà không tạo giá trị sản xuất trong nước.