Trung Quốc thận trọng khi mở cửa rộng hơn cho đầu tư Mỹ

Trung Quốc thận trọng khi mở cửa rộng hơn cho đầu tư Mỹ. Ảnh: tmogroup.asia

Phó Thủ tướng Trung Quốc Uông Dương vừa cho biết Trung Quốc sẽ đệ trình "danh sách tiêu cực mới” vào tuần sau, nhưng vẫn còn chưa chắc chắn bao nhiêu lĩnh vực sẽ được mở cửa.

Đó là một trọng tâm thảo luận giữa những quan chức hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc tại Đối thoại Chiến lược và Kinh tế thường niên lần thứ tám diễn ra tại Bắc Kinh trong tuần này. Washington đã hối thúc Bắc Kinh giảm số lượng những lĩnh vực đầu tư được dành riêng cho các doanh nghiệp trong nước.

Trung Quốc đã bỏ lỡ hạn chót đặt ra cho việc công bố danh sách trên vào tháng Ba vừa qua. Các nhà phân tích cho rằng tăng trưởng kinh tế chậm lại gần đây ở Trung Quốc có thể đã khiến các nhà chức trách trì hoãn công bố danh sách để bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước lâu nhất có thể.

Điều này đã gây thất vọng cho những người Mỹ tham gia cuộc đối thoại, khiến họ cảm thấy sự chậm trễ như vậy có thể ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán hiệp định đầu tư giữa hai nước đã được Tổng thống Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhất trí vào tháng Chín năm ngoái.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc, trong đó có Thủ tướng Lý Khắc Cường, đã nhiều lần chỉ ra rằng "danh sách tiêu cực" sẽ chỉ giữ một vài lĩnh vực nhạy cảm ngoài vòng tiếp cận.

Ông Julian Evans-Pritchard, nhà kinh tế nghiên cứu Trung Quốc tại công ty tư vấn Capital Economics, cho rằng Trung Quốc đã sẵn sàng hợp tác về kinh tế hơn là về chính trị, nhưng những vấn đề thương mại và đầu tư cũng được sử dụng như con bài trong những cuộc đàm phán tổng thể.

Phát biểu khai mạc Đối thoại Chiến lược và Kinh tế Mỹ-Trung ngày 6/6, Chủ tịch Trung Quốc bày tỏ hy vọng sẽ đạt được một thoả thuận đầu tư mạnh mẽ. Ông Tập Cận Bình nói phải nỗ lực hết sức để đạt được một thoả thuận đầu tư Trung-Mỹ có lợi cho cả đôi bên vào một thời điểm sớm nhất và tạo ra những điểm sáng mới trong sự hợp tác kinh tế và thương mại song phương.

Tuy nhiên, việc các quan chức chờ cuộc đối thoại kết thúc mới công bố danh sách khiến một số nhà quan sát bi quan. Ông Scott Kennedy, Phó Giám đốc của Chương trình Freeman Nghiên cứu Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington, cho biết cuộc hội đàm là lúc các quan chức Mỹ và Trung Quốc tập trung vào mối quan hệ và điều đáng thất vọng là Trung Quốc đã không đưa ra danh sách từ trước.

Ngoài những luật đầu tư mang tính hạn chế của Trung Quốc, Mỹ cũng có những lo ngại về tình trạng dư thừa công suất trong một số ngành công nghiệp của Trung Quốc.

Trong phát biểu tại lễ khai mạc đối thoại, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew nói tình trạng dư thừa công suất gây méo mó và làm tổn hại đến các thị trường toàn cầu, và việc thi hành những chính sách để giảm đáng kể sản lượng trong một loạt những lĩnh vực bị dư thừa công suất, trong đó có thép và nhôm, đóng vai trò hệ trọng đối với sự vận hành và sự ổn định của thị trường quốc tế.

Mặc dù Mỹ đang nhìn vấn đề dư thừa công suất ở Trung Quốc từ quan điểm kinh tế toàn cầu, các nhà quan sát cho rằng Bắc Kinh xem những ngành công nghiệp có tình trạng dư thừa là quan trọng cho việc tạo việc làm. Các nhà phân tích cho rằng có hơn 25 triệu người làm việc trong lĩnh vực năng lượng của Trung Quốc, rất có thể nhiều hơn số nhân công mà ngành này thực sự cần.

Mặc dù cải cách là thiết yếu để các ngành dư thừa công suất có hiệu năng cao hơn và mang tính cạnh tranh hơn, Bắc Kinh lo lắng rằng việc này sẽ khiến nhiều người bị mất việc làm, dẫn tới tỷ lệ thất nghiệp cao hơn và bất ổn xã hội.

Trong khi đó, các doanh nghiệp của Mỹ tỏ ra hoài nghi về cam kết của Trung Quốc trong việc mở cửa nhiều hơn cho đầu tư nước ngoài. Kinh nghiệm trước đây cho thấy chính quyền địa phương thường chậm trễ trong việc thi hành một danh sách mới hoặc gây ra những vướng mắc về thủ tục hành chính để trì hoãn mở cửa cho đầu tư, ngay cả sau khi chính phủ trung ương đã thông báo cải cách.

Nhà kinh tế Evans-Pritchard nói Khu Thương mại Tự do Thượng Hải cam kết sẽ khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài ở một loạt những lĩnh vực mới, nhưng các doanh nghiệp nước ngoài đang phàn nàn rằng họ không có được sự tiếp cận thị trường đầy đủ.

Trung Quốc có thể xem xét nới lỏng kiểm soát đầu tư trong lĩnh vực dược phẩm, nhà hàng, khách sạn và một số ngành dịch vụ khác không bị dư thừa công suất. Nhưng nhà kinh tế trên nói Bắc Kinh sẽ tiếp tục giữ ngành viễn thông, các ngành công nghiệp nặng và các ngành công nghiệp truyền thống ngoài tầm tay của các nhà đầu tư nước ngoài.

Các nhà phân tích nói rằng việc nhập khẩu thêm nhiều công nghệ nước ngoài chỉ khả dĩ khi Trung Quốc mở ra những lĩnh vực đầu tư mới. Đó là lý do tại sao Trung Quốc đã sẵn sàng thận trọng mở ra một vài lĩnh vực./.