Trung Quốc tìm cách định hướng nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu bất ổn

Khi Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc (NPC, Quốc hội) Trung Quốc chuẩn bị khai mạc kỳ họp thường niên, giới quan sát đang đổ dồn sự chú ý vào các kế hoạch kinh tế của chính phủ - đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đối mặt nhiều thách thức từ cả trong và ngoài nước.

NPC sẽ khai mạc kỳ họp thường niên vào ngày 5/3. Tại kỳ họp này các nhà lãnh đạo định hướng kinh tế và vạch ra các kế hoạch chi tiêu cho năm tới. Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thêm thuế quan, còn nền kinh tế Trung Quốc đang phải vật lộn với tình trạng giảm phát và sự suy giảm kéo dài trên thị trường bất động sản, các biện pháp thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Giới đầu tư sẽ đặc biệt chú ý đến quy mô của bất kỳ gói kích thích mới nào cùng các tín hiệu chính sách rộng lớn hơn, đặc biệt sau đợt tăng vọt gần đây của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc do sự phấn khích xung quanh DeepSeek. 

* Những nội dung nghị sự đáng chú ý

Kỳ họp dự kiến sẽ kéo dài khoảng một tuần. Khoảng 3.000 đại biểu từ khắp Trung Quốc sẽ tập trung tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, nơi Thủ tướng Lý Cường sẽ khai mạc phiên họp bằng báo cáo công tác. Báo cáo này, cùng với một báo cáo ngân sách riêng từ Bộ Tài chính, sẽ bao gồm các số liệu quan trọng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế chính thức cho năm 2025 (dự kiến giữ nguyên mục tiêu 5% cho năm thứ ba liên tiếp) và thâm hụt tài khóa.

Chính phủ Trung Quốc cũng có thể hạ mục tiêu lạm phát xuống dưới 3% lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ. Khả năng lạm phát được đặt ở mức 2% như một tín hiệu cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang nhận ra những rủi ro của tình trạng giảm phát kéo dài. Mục tiêu này thường được coi là mức trần hơn là mang tính ràng buộc.

Một trọng tâm chính trong năm nay sẽ là thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng. Các nhà hoạch định chính sách có thể mở rộng chương trình đổi hàng tiêu dùng, đưa ra các biện pháp khôi phục niềm tin của các hộ gia đình và mở khóa tiềm năng chi tiêu dài hạn. Các biện pháp tiềm năng bao gồm tăng chi trả lương hưu, tăng trợ cấp cho bảo hiểm xã hội cơ bản và hỗ trợ tài chính cho các gia đình nuôi con nhỏ.

Đến cuối kỳ họp, các kế hoạch này dự kiến sẽ nhận được sự chấp thuận từ Quốc hội.

* Đối phó thách thức từ chính sách thương mại Mỹ

Mặc dù Tổng thống Mỹ khó có thể được đề cập trong bất kỳ văn bản chính thức nào tại NPC, nhưng các chính sách của ông nhắm vào Trung Quốc sẽ phủ bóng lên kỳ họp. Kể từ khi nhậm chức, ông đã áp mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa Trung Quốc, tìm cách hạn chế đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực chiến lược của Mỹ như công nghệ và năng lượng, đồng thời kêu gọi Mexico áp thuế quan riêng đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Môi trường thương mại ngày càng xấu đi đặt ra một thách thức đối với xuất khẩu của Trung Quốc, vốn là một động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Với nhu cầu trong nước vẫn còn yếu và Trung Quốc không muốn quay trở lại mô hình tăng trưởng dựa vào nợ nần trước đây, chính phủ hiện đang đặt trọng tâm lớn hơn vào việc thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng.

Thủ tướng Lý Cường gần đây đã nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố tiêu dùng như một động lực chính của tăng trưởng, sử dụng thuật ngữ "tuần hoàn nội bộ" để báo hiệu rằng nhu cầu trong nước sẽ chiếm vị trí trung tâm. Cụm từ này lần đầu tiên xuất hiện trong đại dịch COVID-19, khi Trung Quốc ưu tiên tự cung tự cấp. Sự trở lại của cụm từ này cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kinh tế sâu sắc hơn với Mỹ.

Bên cạnh đó, giới quan sát dự kiến không có nhiều bất ngờ sẽ xảy ra tại kỳ họp này.

Các đại biểu cũng có thể tập trung vào các chủ đề đáng chú ý khác như trí tuệ nhân tạo (AI). Sự trỗi dậy của DeepSeek với mô hình giá rẻ đã đẩy nhanh việc áp dụng AI trên tất cả các cấp của chính phủ Trung Quốc. Chính quyền địa phương đã bắt đầu tích hợp AI vào thực thi pháp luật, thủ tục tố tụng tư pháp, dự báo thời tiết và hoạt động dịch vụ công. Dự kiến các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào cả lợi ích và thách thức của AI khi các nhà hoạch định chính sách tìm cách thể hiện vai trò của nó trong sự phát triển tương lai của Trung Quốc.

* Tín hiệu tăng cường hỗ trợ cho khu vực tư nhân

Đã có những tín hiệu cho thấy Trung Quốc sẽ tăng cường hỗ trợ cho khu vực tư nhân. Chủ tịch Tập Cận Bình gần đây đã gặp gỡ các doanh nhân hàng đầu của Trung Quốc, bao gồm đồng sáng lập của Alibaba là tỷ phú Jack Ma. Đây là một sự kiện đáng chú ý sau một đợt siết chặt quản lý làm rung chuyển ngành công nghệ Trung Quốc cách đây bốn năm.

Đó là một sự thừa nhận rõ ràng rằng Trung Quốc không chỉ cần các doanh nghiệp nhà nước mà còn cả các doanh nghiệp tư nhân để thúc đẩy tăng trưởng, giúp ổn định nền kinh tế đang gặp khó khăn của mình. Với việc công nghệ đóng một vai trò thậm chí còn lớn hơn trong cuộc cạnh tranh của Trung Quốc với Mỹ, sự hỗ trợ cho lĩnh vực này là rất quan trọng.

Ông Tập Cận Bình đã cam kết sẽ cải thiện khả năng tiếp cận nguồn tài chính cho các công ty tư nhân và hạn chế các khoản tiền phạt và hình phạt quá mức. Nhiều bộ khác nhau kể từ đó đã cam kết thực hiện các chỉ thị của ông.

Để xây dựng trên cơ sở này, NPC dự kiến sẽ tiến hành phiên họp thứ ba và cuối cùng về một dự luật nhằm thúc đẩy nền kinh tế tư nhân. Dự thảo mới nhất bao gồm một điều khoản cấm các hình phạt bất hợp pháp đối với các doanh nghiệp tư nhân, báo hiệu một nỗ lực rộng lớn hơn để khôi phục niềm tin và khuyến khích đầu tư.