Truyền cảm hứng nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đời sống

“Trí tuệ nhân tạo - cơ hội và thách thức” là chủ đề tọa đàm do Trung tâm Dữ liệu và Thông tin Khoa học phối hợp với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức ngày 22/4, tại Hà Nội. 

Đây là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4), kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (20/5/1975–20/5/2025). Sự kiện thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và các bạn sinh viên.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Thông tin Khoa học Nguyễn Thị Vân Nga nhấn mạnh, trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão, AI không chỉ là xu hướng mà đã trở thành một phần hiện hữu trong mọi lĩnh vực đời sống. Tọa đàm sẽ cung cấp những góc nhìn chuyên sâu, thực tiễn và truyền cảm hứng về tương lai của AI trong khoa học và xã hội.

Trong vai trò diễn giả, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê, giảng viên Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, điều hành Viện Nghiên cứu và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ những góc nhìn đa chiều về AI tạo sinh, từ lý thuyết đến ứng dụng.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê, AI tạo sinh (Generative AI) là một loại trí tuệ nhân tạo tập trung vào việc tạo ra nội dung/dữ liệu mới dựa trên dữ liệu hiện có, đây cũng là một phần ứng dụng của lĩnh vực máy học. Cũng giống như các dạng trí tuệ nhân tạo khác, AI sẽ "học" cách thực hiện các hành động được yêu cầu nhờ vào các dữ liệu đã thu thập được trong quá khứ. Nhưng thay vì chỉ đơn giản là phân loại hoặc xác định dữ liệu như các AI phổ biến khác, AI tạo sinh sẽ tạo ra nội dung hoàn toàn mới - từ văn bản, hình ảnh, thậm chí cả mã máy tính.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê cho rằng, sự phát triển của AI tạo sinh những năm gần đây cho thấy AI mang lại nhiều lợi ích. Đó là tăng cường năng suất và hiệu quả công việc, nâng cao khả năng ra quyết định, cá nhân hóa trải nghiệm, giải quyết các vấn đề phức tạp như dự báo thời tiết hay tạo ra những công việc mới như kỹ sư AI, nhà khoa học dữ liệu, chuyên gia phân tích dữ liệu... AI tạo sinh bùng nổ từ năm 2023 trong đời sống với nhiều ứng dụng như ChatGPT, dự báo thời tiết toàn cầu của Google…

Viện Nghiên cứu và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo hiện có 45 nhà nghiên cứu, 200 sinh viên tài năng đến từ nhiều chuyên ngành khác nhau của Đại học Bách khoa Hà Nội. Với mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng AI trong đa ngành, đa lĩnh vực, trở thành trung tâm nghiên cứu xuất sắc về AI trong cả nước, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phi Lê mong muốn Viện sẽ nhận được sự hợp tác tích cực từ các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, các bạn trẻ đam mê AI trên cả nước nói chung và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nói riêng.

Nhấn mạnh vai trò của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trong nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ AI, Tiến sĩ Phan Kế Sơn, Bí thư Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm cho rằng, Viện Hàn lâm có các thế mạnh, tiềm năng về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và triển khai ứng dụng; có cơ sở dữ liệu chuyên ngành lớn nhất cả nước. Viện đã chủ động đầu tư, xây dựng các nhiệm vụ, Trung tâm chuyên nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo tại các đơn vị trực thuộc như Viện Công nghệ thông tin, Viện Vật lý, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam… Trong quá trình đó, đoàn viên thanh niên được là lực lượng xung kích, tiên phong.

Về cơ hội và thách thức của AI, Tiến sĩ Phan Kế Sơn nhận định, AI có thể thực hiện nhiều công việc lặp đi lặp lại nhưng khả năng sáng tạo, tư duy phản biện vẫn là thế mạnh của con người. AI hỗ trợ rất lớn trong việc tạo ra nội dung sáng tạo, nhưng chính con người mới quyết định ý tưởng và định hướng. Bằng cách trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết, các bạn trẻ có thể tận dụng tối đa cơ hội mà AI mang lại để phục vụ học tập và làm việc hiệu quả trong môi trường số. Các bạn trẻ cần không ngừng học hỏi và nâng cao kỹ năng; phát triển tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin; phối hợp, làm việc nhóm hiệu quả để có thể thành công trong các dự án phức tạp.

* Dịp này, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin Khoa học tổ chức Triển lãm sách khoa học và công nghệ. Triển lãm trưng bày hơn 1.000 đầu sách, tạp chí chuyên ngành, sách chuyên khảo, sách tra cứu, giáo trình… của Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tạp chí Pi của Hội Toán học Việt Nam và các ấn phẩm của Công ty Igroup Việt Nam.

Trong khuôn khổ triển lãm, Ban tổ chức dành tặng 200 đầu sách quý tới công chúng, đặc biệt là các bạn sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ nhằm tiếp thêm động lực và niềm say mê trên hành trình khám phá tri thức. Triển lãm không chỉ là dịp gặp gỡ, giao lưu tri thức mà còn là không gian lan tỏa tình yêu sách, khơi dậy văn hóa đọc, góp phần nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời, khuyến khích nghiên cứu và khơi nguồn sáng tạo khoa học trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Sự kiện kéo dài từ hôm nay (22/4) đến 21/5/2025.