Từ nguồn điện tại chỗ đến yêu cầu sản xuất xanh - Bài cuối: Vẫn còn nhiều dư địa

Tại những khu công nghiệp tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất, mái nhà xưởng được nhìn như một phần của hạ tầng năng lượng. Khi các thị trường xuất khẩu đặt yêu cầu cao hơn về môi trường và phát thải, nguồn điện sạch sử dụng trong nhà máy không chỉ là bài toán chi phí mà còn liên quan đến khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của khách hàng quốc tế.

Từ định hướng của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về bảo đảm cung cấp điện phục vụ sản xuất, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cùng các công ty điện lực tại địa phương đang phối hợp với doanh nghiệp, khu công nghiệp triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà, trở thành lựa chọn được nhiều doanh nghiệp quan tâm.

*Đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu

Đến khu nhà xưởng do Công ty cổ phần KIZUNA JV phát triển và vận hành tại Khu công nghiệp Tân Kim, ấn tượng đầu tiên là sự sạch sẽ, ngăn nắp và chuyên nghiệp của không gian nhà xưởng.

Hệ thống điện mặt trời áp mái tại công ty cổ phần Kizuna JV tại khu công nghiệp Tân Kim (Tây Ninh). Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Theo ông Trần Duy Vũ, Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Công ty cổ phần KIZUNA JV, hơn 80% doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Vì vậy, nguồn điện ổn định có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp tại đây.

Ông Vũ cho biết, ngay từ giai đoạn đầu, KIZUNA đã nhận được sự hỗ trợ từ Điện lực Cần Giuộc và Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) trong việc cung cấp hai nguồn điện lưới độc lập. Không chỉ đáp ứng công suất cung cấp điện, ngành điện còn phối hợp trong công tác cảnh báo, bảo trì, qua đó góp phần duy trì hệ thống vận hành ổn định.

Ngoài hai nguồn điện độc lập từ tỉnh Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh, KIZUNA còn có nguồn điện mặt trời mái nhà. Khi một nguồn điện lưới gặp sự cố, hệ thống có thể chuyển sang nguồn còn lại trong khoảng 1-2 phút.

“Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, yêu cầu về điện ổn định gắn với yêu cầu giao hàng, chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn của đối tác được đưa lên hàng đầu. Khoảng 80% doanh nghiệp tại KIZUNA JV xuất khẩu sang thị trường châu Âu, Mỹ và Nhật Bản. Vì vậy, việc sử dụng năng lượng xanh bắt buộc gắn với yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị của khách hàng”, ông Trần Duy Vũ chia sẻ.

Theo ông Vũ, nguồn điện ổn định giúp các doanh nghiệp tại KIZUNA duy trì sản xuất liên tục, hạn chế ảnh hưởng đến máy móc, tiến độ giao hàng và chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo cơ sở để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư trong ngắn hạn và dài hạn.

Cùng với yêu cầu về nguồn điện ổn định, các doanh nghiệp tại KIZUNA ngày càng quan tâm đến năng lượng xanh, nhất là khi phần lớn sản phẩm được sản xuất để xuất khẩu sang các thị trường châu Âu, Mỹ và Nhật Bản. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chất lượng và tính liên tục của nguồn điện là yếu tố quan trọng trong quá trình vận hành, bởi sự cố điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến máy móc, dây chuyền sản xuất và tiến độ giao hàng.

Vì vậy, nguồn điện ổn định, an toàn cùng khả năng tiếp cận năng lượng xanh ngày càng trở thành những yếu tố được doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài, quan tâm khi lựa chọn địa điểm sản xuất và xây dựng kế hoạch đầu tư lâu dài.Theo ông Vũ, việc sử dụng nguồn năng lượng xanh trong sản xuất không chỉ đáp ứng yêu cầu về phát triển bền vững mà còn góp phần nâng cao lợi thế cạnh tranh của sản phẩm, trong bối cảnh doanh nghiệp thường xuyên phải trải qua các cuộc kiểm tra, đánh giá của bên thứ ba liên quan đến ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị).

Với diện tích mái nhà xưởng lớn, KIZUNA đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà với công suất 13 MWp. Quá trình triển khai bắt đầu từ năm 2021. Nguồn điện này được chủ đầu tư khu công nghiệp xác định là nguồn năng lượng thứ ba, bên cạnh hai nguồn điện lưới độc lập.

Sản xuất đế giày tại Công ty TNHH MTV Kepai (vốn đầu tư Nhật Bản) tại KCN Tân Kim (Tây Ninh). Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Theo ông Vũ, điện mặt trời phát huy hiệu quả vào ban ngày, thời điểm hoạt động sản xuất cao điểm, qua đó giúp giảm tải cho điện lưới quốc gia. Đồng thời, nguồn điện này giúp KIZUNA tiết kiệm khoảng 10-15% chi phí sử dụng điện hằng tháng.

Hiện toàn bộ các nhà xưởng của KIZUNA đều đã được lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Theo ông Vũ, việc tạo ra nguồn năng lượng xanh, năng lượng tái tạo và tạo điều kiện để khách hàng dễ dàng tiếp cận nguồn năng lượng xanh là một trong những mục tiêu KIZUNA hướng tới.

Nhu cầu sử dụng năng lượng tái tạo tại KIZUNA vẫn còn dư địa. Hiện điện mặt trời chiếm khoảng 20% công suất sử dụng của doanh nghiệp. Ông Vũ cho biết KIZUNA mong muốn các chính sách về điện trong thời gian tới tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhiều hơn với các nguồn năng lượng tái tạo.

Không dừng ở các nhà xưởng hiện hữu, KIZUNA tiếp tục đưa năng lượng mặt trời vào kế hoạch phát triển dự án mới. Dự án KIZUNA 5 được khởi công tháng 4/2026 và theo kế hoạch, toàn bộ phần mái của khu này sẽ được lắp đặt điện mặt trời mái nhà, với công suất dự kiến đáp ứng khoảng 20% nhu cầu sử dụng điện của dự án.

Từ thực tế hoạt động tại KIZUNA, yêu cầu của doanh nghiệp đối với hệ thống điện không chỉ nằm ở khả năng đáp ứng đủ công suất mà còn ở tính ổn định, liên tục của nguồn cung. Đặc biệt, với các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao, điện tử và chế biến thực phẩm, một sự gián đoạn nguồn điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất.

Chứng kiến không khí sản xuất hối hả, dây chuyền, máy móc vận hành nhịp nhàng tại Công ty Yumoto Vietnam, doanh nghiệp hoạt động trong khu nhà xưởng dịch vụ do Công ty cổ phần KIZUNA JV phát triển và vận hành, có thể thấy nguồn điện ổn định, chất lượng là yêu cầu quan trọng đối với hoạt động sản xuất.

Ông Fukumori Toyuki, Giám đốc Kinh doanh Công ty Yumoto Vietnam, cho biết khoảng 90% sản phẩm của doanh nghiệp được xuất khẩu sang Nhật Bản, 10% còn lại sang châu Âu, Mỹ và Đức.

“Với doanh nghiệp sản xuất, một lần mất điện đột ngột có thể làm gián đoạn dây chuyền, ảnh hưởng đến máy móc, tiến độ giao hàng và phát sinh thiệt hại”, lãnh đạo công ty chia sẻ.

Theo ông Fukumori Toyuki, việc sử dụng năng lượng xanh cũng là một phần trong yêu cầu phát triển sản xuất theo hướng xanh hơn của doanh nghiệp. Yumoto hiện trả khoảng 80 triệu đồng tiền điện mỗi tháng, tương đương khoảng 2,5% doanh thu. Vì vậy, doanh nghiệp tích cực triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, trong đó duy trì máy móc hoạt động liên tục hơn để giảm thời gian chờ và thời gian khởi động lại.

*Nhìn từ bài toán sử dụng điện

Tại Công ty cổ phần Khai thác và Quản lý khu công nghiệp thuộc Tập đoàn TTC, ông Nguyễn Văn Bảnh, Phó giám đốc công ty, chia sẻ khá chi tiết về quá trình phát triển điện mặt trời mái nhà và những yêu cầu đặt ra đối với hạ tầng điện tại đây.

Theo ông Bảnh, nhu cầu sử dụng điện tại khu công nghiệp rất lớn do đặc thù hoạt động sản xuất. Điện là yếu tố thiết yếu để duy trì sản xuất. Vì vậy, bên cạnh nguồn điện do ngành điện cung cấp, khu công nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà theo chủ trương của Nhà nước.

Hiện khoảng 50% diện tích mái nhà tại khu công nghiệp đã được đầu tư điện mặt trời. Theo ông Bảnh, lượng điện mặt trời do khu công nghiệp sản xuất hiện đáp ứng khoảng 41% nhu cầu tiêu thụ điện. Trong số này, khu công nghiệp tự tiêu thụ khoảng 70%, tương đương khoảng 28% tổng nhu cầu điện; phần còn lại, khoảng 13%, được chuyển giao cho ngành điện.

Điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp thuộc tập đoàn TTC vận hành và quản lý. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Ông Bảnh cho biết hiệu quả từ việc đầu tư điện mặt trời mái nhà được thể hiện cả về chi phí, hoạt động kinh doanh và ổn định sản xuất. Vì vậy, với phần diện tích mái còn lại, khu công nghiệp sẽ tiếp tục tận dụng để đầu tư trong khả năng phù hợp.

“Hiện nay, tỷ lệ diện tích mái nhà được lắp đặt điện mặt trời khoảng 40-50%. Do đặc thù mái nhà không phải vị trí nào cũng có thể lắp đặt nên chưa thể phủ kín 100%, chúng tôi sẽ cố gắng tận dụng tối đa diện tích có thể lắp đặt”, ông Bảnh nói, đồng thời cho biết khu công nghiệp đã nhận thấy hiệu quả của điện mặt trời mái nhà đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và ổn định nguồn điện phục vụ sản xuất.

Bên cạnh đầu tư nguồn điện tại chỗ, khu công nghiệp cũng nhận được sự hỗ trợ từ ngành điện, trước đây là Điện lực Long An và hiện nay là Điện lực Tây Ninh.

Theo ông Bảnh, ngành điện đã dự báo nhu cầu công suất của khu công nghiệp và đầu tư thêm đường dây trung thế để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện. Thời gian gần đây, ngành điện tiếp tục đầu tư thêm một đường dây trung thế cho khu công nghiệp, đồng thời hỗ trợ các thủ tục liên quan đến lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, phục vụ hoạt động sản xuất. “Điện lực trước đây là Điện lực Long An, nay là Điện lực Tây Ninh, đã hỗ trợ chúng tôi rất nhiều”, ông Bảnh cho biết.

Về nhu cầu sử dụng điện, ông Bảnh cho biết trước đây mức tiêu thụ điện của khu công nghiệp tăng trên 10% mỗi năm, chủ yếu do thu hút thêm nhà đầu tư và mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, hiện khu công nghiệp đã được lấp đầy, hoạt động sản xuất cơ bản ổn định nên nhu cầu điện chỉ tăng khoảng 5% mỗi năm, chủ yếu vào những thời điểm doanh nghiệp tăng ca.

“Hiện khu công nghiệp đã được lấp đầy, hoạt động sản xuất cơ bản ổn định nên mức tiêu thụ điện chỉ tăng khoảng 5% mỗi năm, chủ yếu vào những thời điểm doanh nghiệp tăng ca”, ông Bảnh nói.

Theo ông Bảnh, do khu công nghiệp đã ổn định về sản xuất và công suất sử dụng điện gần như đã ở mức cao, nhu cầu tăng thêm không lớn, chủ yếu tập trung vào những thời điểm doanh nghiệp tăng ca. Trong bối cảnh đó, việc ngành điện đầu tư thêm đường dây trung thế giúp đáp ứng nhu cầu điện phát sinh của khu công nghiệp.

Sản xuất đế giày tại Công ty TNHH MTV Kepai (vốn đầu tư Nhật Bản) tại KCN Tân Kim (Tây Ninh). Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Không chỉ tập trung vào năng lượng, khu công nghiệp cũng dành diện tích cho cây xanh và đầu tư hệ thống xử lý nước thải. Ông Bảnh cho biết diện tích cây xanh trung bình chiếm khoảng 20% toàn khu; nếu tính theo từng khu vực, tỷ lệ này có thể cao hơn 30%. Khu công nghiệp duy trì diện tích cây xanh và chăm sóc cây trong toàn bộ khuôn viên.

Đối với nước thải, khu công nghiệp đã đầu tư hệ thống xử lý với công suất dự kiến 2.500 m3/ngày đêm. Hiện hệ thống đã vận hành công suất 1.600 m3/ngày đêm và đang triển khai thêm 900 m3/ngày đêm để hoàn thiện công suất theo thiết kế. Nước mưa và nước thải được thu gom riêng và đưa về nhà máy xử lý nước thải có diện tích khoảng 1 ha trong khuôn viên khu công nghiệp.

Những câu chuyện tại KIZUNA JV, Yumoto và Tập đoàn TTC cho thấy yêu cầu về điện của doanh nghiệp không chỉ nằm ở khả năng đáp ứng đủ điện mà còn ở tính ổn định, chi phí và khả năng đầu tư nguồn năng lượng sạch phù hợp với yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Ở phía ngành điện, EVNSPC đang phối hợp với các nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp và doanh nghiệp để xử lý những yêu cầu đó. Đối với những khu công nghiệp mà EVN trực tiếp bán điện, ngành điện phối hợp với nhà đầu tư trong việc đáp ứng nhu cầu sử dụng điện, đầu tư hạ tầng và phát triển các nguồn điện phù hợp. Với những khu công nghiệp có doanh nghiệp bán lẻ điện riêng, việc phát triển điện mặt trời mái nhà còn liên quan đến lợi ích của đơn vị bán điện.

Theo Phó Tổng giám đốc Bùi Quốc Hoan, đây là vấn đề cần được địa phương tham gia giải quyết để bảo đảm lợi ích của các bên và tạo điều kiện cho nguồn điện tại chỗ phát triển.

Khi các doanh nghiệp hướng tới thị trường xuất khẩu, nguồn năng lượng xanh không còn đứng ngoài câu chuyện sản xuất. Từ mái nhà xưởng, hệ thống điện và yêu cầu của khách hàng quốc tế đang được đặt trong cùng một bài toán về phát triển điện mặt trời mái nhà.