Từ nội lực đổi mới đến khát vọng vươn tầm - Bài 1: Tinh gọn mở dư địa phát triển

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới”.

Tỉnh ủy Khánh Hòa xác định phát triển kinh tế nhà nước gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy vai trò dẫn dắt trong những lĩnh vực có thế mạnh. Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (gọi tắt là Công ty Yến sào Khánh Hòa, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước) là điển hình của quá trình chuyển mình từ chính nội lực, từng bước cụ thể hóa Nghị quyết số 79-NQ/TW và các chủ trương lớn của Đảng bằng những thay đổi thực chất trong tổ chức, quản trị, khoa học - công nghệ, sản xuất kinh doanh và định hướng phát triển. Từ thực tiễn ở Công ty Yến sào Khánh Hòa, loạt bài “Từ nội lực đổi mới đến khát vọng vươn tầm” góp phần nhìn rõ hơn việc đưa nghị quyết “ thấm sâu” vào cuộc sống.

Bài 1: Tinh gọn để mở ra dư địa phát triển

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh-gọn-mạnh-hiệu năng-hiệu lực-hiệu quả, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã chủ động rà soát, sắp xếp lại tổ chức, giảm đầu mối, tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cốt lõi và có thế mạnh. Quan trọng hơn, bộ máy của doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và sức cạnh tranh được nâng lên. Đây cũng chính yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Tập trung nguồn lực

Công ty Yến sào Khánh Hòa được thành lập năm 1990, là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc UBND tỉnh Khánh Hòa, được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ, khai thác và chế biến nguồn tài nguyên yến sào. Với truyền thống bề dày kinh nghiệm trong bảo tồn, phát triển quần thể chim yến và phát triển hang đảo yến mới, đến nay Yến sào Khánh Hòa đang quản lý 33 đảo yến với 173 hang yến và 16 đơn vị trực thuộc, 3 công ty cổ phần. Các công ty cổ phần thành viên có hơn 2.000 lao động với đội ngũ được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề cao.

Nếu năm 1991, doanh thu của Yến sào Khánh Hòa mới đạt 23 tỷ đồng thì đến năm 2025 con số này đã đạt 3.150 tỷ đồng; giai đoạn 2020–2024, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 6,3 triệu USD, riêng thị trường Trung Quốc đạt hơn 1 triệu USD.

Trong quá trình phát triển, Yến sào Khánh Hòa từng mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực, hình thành mạng lưới đơn vị, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất tương đối rộng. Tuy nhiên, khi quy mô ngày càng lớn, yêu cầu về hiệu quả quản trị, sử dụng vốn và tập trung nguồn lực càng trở nên cấp thiết. Những mô hình phù hợp với một giai đoạn phát triển trước cũng cần được rà soát, sắp xếp lại để đáp ứng yêu cầu mới.

Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, ông Trần Phong, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa yêu cầu thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Khánh Hòa cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước một cách thực chất, hiệu quả, giảm đầu mối, tăng quy mô nhằm thực hiện tốt hơn vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới; hợp nhất, sáp nhập các doanh nghiệp hoạt động trong cùng lĩnh vực nhằm phát huy lợi thế tổng thể của ngành kinh tế.

UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt phương án sắp xếp Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con) theo hướng Công ty Yến sào Khánh Hòa là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ.

Công ty mẹ Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì phần vốn góp chiếm trên 50% vốn điều lệ tại 3 công ty cổ phần. Các phòng, ban nội bộ được sắp xếp theo hướng tinh gọn; một số đơn vị được sáp nhập nhằm giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu quả vận hành.

Đáng chú ý, 8 công ty con hoạt động trong các lĩnh vực dịch vụ tuyến Bắc – Nam, nhà hàng, du lịch, nông trường dừa, nuôi trồng thủy sản, thiết kế xây dựng... thực hiện giải thể. Đây không đơn thuần là giảm đầu mối, mà là quá trình sắp xếp lại nguồn lực để doanh nghiệp tập trung nhiều hơn cho những lĩnh vực gắn với năng lực cốt lõi và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.

Một trong những yếu tố quan trọng của quá trình sắp xếp là tạo được sự đồng thuận trong toàn hệ thống. Từ chủ trương của cấp ủy, lãnh đạo doanh nghiệp đến các đơn vị thành viên và người lao động, việc cơ cấu lại được triển khai gắn với xây dựng phương án tổ chức sản xuất, kinh doanh, bố trí nguồn lực và từng bước xử lý những tồn tại phát sinh.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa chia sẻ: “Với một doanh nghiệp có thương hiệu lâu năm như Yến sào Khánh Hòa, việc củng cố năng lực cốt lõi càng có ý nghĩa quan trọng. Khi nguồn lực về con người, tài chính, khoa học-công nghệ được tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, doanh nghiệp có thêm điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến công nghệ và xây dựng thương hiệu. Tinh gọn vì thế không đồng nghĩa với thu hẹp sự phát triển. Ngược lại, đây là cơ hội để doanh nghiệp tập trung hơn, chuyên sâu hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh”.

Thực tế cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh của Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì ổn định trong quá trình cơ cấu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2,2 triệu USD, tăng 144% so với cùng kỳ. Sáu tháng đầu năm 2026, Công ty sản xuất hơn 130 triệu sản phẩm, doanh thu đạt 1.699 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 131,7 tỷ đồng; duy trì việc làm cho gần 3.900 lao động với thu nhập bình quân 14,5 triệu đồng/người/tháng. Dự kiến đến cuối năm, nhiều chỉ tiêu tiếp tục tăng so với cùng kỳ, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh Khánh Hòa.

Từ thực tiễn này cho thấy, tinh gọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau sắp xếp, nguồn lực được tập trung tốt hơn, hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn, người lao động được bảo đảm việc làm và doanh nghiệp có thêm dư địa cho những lĩnh vực tạo nên lợi thế lâu dài.

Giữ giá trị cốt lõi và bảo vệ biển đảo

Khánh Hòa có hệ thống đảo, vách đá ven biển, khí hậu và nguồn thức ăn tự nhiên thuận lợi cho quần thể chim yến sinh sống, phát triển. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Khánh Hòa có quần thể chim yến đảo thiên nhiên lớn, chiếm khoảng 60% tổng số hang yến tự nhiên của cả nước. Tổ chức Kỷ lục châu Á cũng xác lập đây là khu vực có số lượng hang yến đảo thiên nhiên và sản lượng yến sào đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và Phát triển (CCD) nhận định: Khánh Hòa sở hữu lợi thế cạnh tranh đặc biệt với lịch sử khai thác yến đảo hàng trăm năm, 33 đảo với 173 hang yến, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa được biết đến tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ cùng kinh nghiệm lâu năm trong quản lý, bảo tồn gắn với phát triển. Đặc biệt, giai đoạn 2014–2026, Yến sào Khánh Hòa đã ấp nhân tạo và tái thả 62.812 cá thể chim về môi trường tự nhiên.

Sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Công ty Yến sào Khánh Hòa ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực có lợi thế và khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi đã làm nên bản sắc và vị thế của doanh nghiệp. Suốt quá trình xây dựng và phát triển, Yến sào Khánh Hòa không chỉ thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh mà còn gắn chặt với quản lý, bảo vệ hệ thống đảo yến, bảo tồn nguồn tài nguyên và gìn giữ không gian biển đảo của địa phương. Để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này, Công ty duy trì lực lượng bảo vệ chuyên trách hơn 300 thành viên, thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trên các đảo, hang yến và khu vực ven biển.

Theo Đại tá Huỳnh Văn Toàn, Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, Yến sào Khánh Hòa đã gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Việc quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững hệ thống đảo yến vừa bảo tồn nguồn tài nguyên của quốc gia vừa góp phần khẳng định chủ quyền, giữ vững ổn định an ninh trên các vùng biển, đảo của tỉnh Khánh Hòa.

Tỉnh Khánh Hòa đang hướng tới mục tiêu “thập niên nâng tầm phát triển”, tăng trưởng kinh tế hai con số, phát triển mạnh kinh tế biển và xây dựng địa phương trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trong hành trình ấy, việc phát huy hiệu quả những nguồn lực đặc hữu, những ngành kinh tế có lợi thế và vai trò của các doanh nghiệp nhà nước có ý nghĩa quan trọng.

Cùng với lịch sử khai thác hàng trăm năm, ngành yến sào đã trở thành một ngành kinh tế đặc trưng của Khánh Hòa, mang lại giá trị kinh tế cao, tạo việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ông Trần Hòa Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định, Yến sào Khánh Hòa giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Doanh nghiệp không chỉ đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP và nguồn thu ngân sách mà còn tham gia phát triển kinh tế biển, kinh tế xanh; tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và xúc tiến thương mại quốc tế. Những kết quả này góp phần thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Từ thực tiễn Yến sào Khánh Hòa có thể thấy, đưa nghị quyết vào cuộc sống không nằm ở những khẩu hiệu lớn mà được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong tổ chức, quản trị và sử dụng nguồn lực. Tinh gọn là điều kiện để doanh nghiệp tập trung hơn cho những giá trị cốt lõi, nâng cao hiệu quả và tạo thêm dư địa phát triển. Khi bộ máy đã được sắp xếp, nguồn lực đã được tập trung, yêu cầu tiếp theo đặt ra đối với doanh nghiệp nhà nước là phải tạo được những động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực sự phát huy vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên mới.