Từ xoài, sen đến lúa: Nông nghiệp sinh thái Đồng Tháp vào chuỗi giá trị xanh

Với xu thế biến động tiêu dùng hiện nay, hầu hết người tiêu dùng thế giới đều ưu tiên các dòng sản phẩm nông nghiệp thân thiện môi trường và giảm thiểu tác động của sản xuất lên sức khoẻ con người, ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp ngày càng chú trọng phát triển nông nghiệp sinh thái và nâng cao sinh kế cho người dân. Đây là nội dung được quan tâm tại Hội thảo Xác định nhu cầu và giải pháp hỗ trợ các tổ chức nông dân phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp sinh thái, ngày 16/12, tại Đồng Tháp.

Theo Tiến sĩ Marcel Djama - chuyên gia Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp Pháp vì sự phát triển quốc tế (CIRAD) cho biết, Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp Pháp vì sự phát triển quốc tế (CIRAD) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp quốc (FAO) cùng tiến hành làm dự án hỗ trợ các tổ chức nông dân Đồng Tháp nói riêng và nông dân tại 2 tỉnh An Giang và Vĩnh Long  nói chung với nguồn kinh phí 4,15 triệu EU, do châu Âu tài trợ. Dự án này nhằm phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp sinh thái với mục tiêu tăng khả năng thích ứng của nông nghiệp Việt Nam với biến đổi khí hậu, giảm suy thoái môi trường do thâm canh và sử dụng nhiều nông dược hoá học.

Dự án này sẽ hỗ trợ các nông dân sản xuất xoài, sen, lúa cải thiện chuỗi giá trị nông nghiệp sinh thái và công tác tổ chức sản xuất, năng lực liên kết các bên trong tiêu thụ hàng hoá và xây dựng thương hiệu nông sản cho địa phương.

Ông Huỳnh Tất Đạt - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh, nội lực nông nghiệp của tỉnh Đồng Tháp có nhiều loại như cây ăn trái, mà điển hình là trái xoài, cây sen, cây lúa và con cá tra. Những năm qua, tỉnh Đồng Tháp cũng đã tập trung xây dựng hệ thống nông nghiệp nói chung, hệ thống lương thực nói riêng theo hướng ứng dụng công nghệ số, hướng thông minh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng Tháp đã có nhiều mô hình triển khai nông nghiệp sinh thái hiệu quả và nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao thu nhập cho nông dân.

Chính vì vậy, những dự án của các tổ chức thế giới ứng dụng vào ngành nông nghiệp Đồng Tháp trước tiên phải ưu tiên tính hiệu quả về thực tiễn và khả năng triển khai rộng rãi ra cộng đồng nông dân. Đồng Tháp cũng rất hạn chế các dự án chỉ chứa hàm lượng tri thức khoa học mà không thể mở rộng ra sự phát triển thực tiễn, vì năng lực và kiến thức thực tế của nông dân vẫn có thể làm nên nhiều mô hình kinh tế hiệu quả.

Tiến sĩ Võ Văn Tấn - Đại học Cần Thơ đánh giá, trong nhiều năm nghiên cứu quy trình sản xuất chế biên và tiêu thụ trái xoài và sen của tỉnh Đồng Tháp, cho thấy, nhiều vườn xoài và nhiều ao sen đã dần chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ như chủ động sản xuất phân bón hữu cơ (bằng ruồi lính đen), các phương pháp canh tác hướng hữu cơ, sản xuất qui chuẩn để phục vụ cho vườn xoài và ao sen.

Bên cạnh đó, nông dân cũng biết đa dạng chế biến, thương mại điện tử, du lịch sinh thái, các dịch vụ khác (cây xoài nhà tôi) của Hợp tác xã Mỹ Xương. Nông dân cũng biết tăng cường liên kết và đa dạng các dịch vụ: thương hiệu tập thể, vùng sản xuất xoài tập trung, vườn xoài đặc trưng, sản phẩm chế biến đặc biệt, sản xuất qui chuẩn, phát triển cộng đồng. Riêng sản phẩm sen cũng đã được nông dân Đồng Tháp chế biến được 65 sản phẩm khác nhau và cũng đã đưa ra thị trường thế giới. Điều này cho thấy năng lực của nông dân Đồng Tháp ngày càng phát triển trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và thuận theo xu hướng tiêu dùng thế giới.

Ông Võ Minh Tài, Đại diện Hợp tác xã Phú Xuân chia sẻ tại hội thảo, các hợp tác xã và thành viên đều hướng đến sản xuất nông nghiệp sinh thái vì lợi ích kép của sản xuất xen canh. Hiện nay nhiều mô hình lúa - sen, lúa - sếu, trồng xoài cũng được chú trọng. Tuy nhiên, nông dân cần một mối liên kết tiêu thụ vững chắc mới đảm bảo sản xuất bền vững. Bên cạnh đó, cách xử lý các phụ phẩm nông nghiệp, trong đó có phụ phẩm lúa đã được đầu tư, nhưng phụ phẩm vỏ xoài vẫn còn bỏ trống. Nếu có công nghệ xử lý phụ phẩm vỏ xoài sau chế biến thì chuỗi nông nghiệp sinh thái trên xoài sẽ hoàn chỉnh hơn.