Tương lai thỏa thuận thương mại tự do Canada – Trung Quốc (Phần 2)

Thỏa thuận Thương mại và Kinh tế Toàn diện Canada – EU (CETA) sẽ sớm chính thức có hiệu lực. Ảnh: Uni Europa

Trong bài viết mang tựa đề “Tiến tới một thỏa thuận”, nhóm tác giả John Gruetzner và Phil Calvert cho rằng việc đạt được một thỏa thuận với Trung Quốc, cho dù dưới bất kỳ hình thức nào, Thỏa thuận Thương mại Tự do (FTA) hay Thỏa thuận Đối tác Kinh tế (EPA), cũng cần phải được đặt trong khuôn khổ chiến lược can dự lớn hơn của Canada đối với Trung Quốc, đặc biệt (nhưng không nhất thiết) là chiến lược mở rộng quan hệ thương mại.

Đây phải là cách tiếp cận nhất quán của Canada trên cơ sở nhận được sự ủng hộ và tham gia tích cực của các chính quyền tỉnh bang, sự kết hợp chặt chẽ của khu vực tư nhân, các cơ sở giáo dục và các bên liên quan khác.

Lâu nay, Bộ các vấn đề toàn cầu của Canada đã tham gia vào các dự án nâng cao năng lực cho châu Á. Giờ là lúc bộ này cần tiến hành phân tích, đánh giá tổng thể để hỗ trợ các doanh nghiệp Canada tham gia sâu hơn vào thị trường Trung Quốc.

Cơ quan Xúc tiến Xuất khẩu Canada (EDC), Ngân hàng Phát triển Doanh nghiệp Canada (BDC), Tổng công ty Thương mại Canada (CCC) và Ngân hàng Hạ tầng Canada (CIB) cần lôi kéo sự tham gia tích cực hơn của khu vực tư nhân. Ngoài ra, EDC cần được trao quyền giám sát trực tiếp vốn chủ sở hữu của Canada trong Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng châu Á (AIIB).

Trong khi đó, Bộ Tài chính và Văn phòng Giám sát các thể chế tài chính nên phối hợp với các định chế tài chính xây dựng bộ quy tắc hướng dẫn nhằm nâng cao nhận thức chung về các thị trường toàn cầu, trong đó có thị trường Trung Quốc.

Trong các cuộc đàm phán thương mại tự do, thông thường các bên sẽ phải đưa ra những nhượng bộ nhất định để có thể tìm đến điểm chung và làm tăng khả năng tiếp cận thị trường của nhau.

Trung Quốc sẽ có những đòi hỏi riêng của họ, trong đó có thể sẽ có một vài điều tương đối nhạy cảm như dỡ bỏ giới hạn đầu tư vào lĩnh vực khai thác dầu mỏ của Canada đối với các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc, một quy định được đưa ra dưới thời chính phủ tiền nhiệm của Thủ tướng Bảo thủ Stephen Harper.

Ngoài ra, các nhà đàm phán của Trung Quốc cũng sẽ tham khảo các điều khoản tiếp cận thị trường Canada trong Thỏa thuận Thương mại và Kinh tế Toàn diện Canada – EU (CETA) sẽ chính thức có hiệu lực trong nay mai để áp dụng cho FTA hay EPA Canada – Trung Quốc. Những nhượng bộ của Ottawa trong việc đàm phán lại Thỏa thuận Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) cũng sẽ tác động tới nghị trình đàm phán giữa Canada và Trung Quốc.

Canada cần phải luôn duy trì nền tảng quan trọng nhất của việc cải thiện quan hệ đối tác kinh tế với Trung Quốc. Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, hứa hẹn đem lại nhiều tiềm năng lớn cho các doanh nghiệp Canada. 

Tuy nhiên, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này cũng là thị trường khó xác định lợi nhuận do có quá nhiều yếu tố khác biệt về chi phí vốn, cạnh tranh, quy mô kinh tế, mô hình kinh tế (Trung Quốc đang chuyển đổi từ kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa sang kinh tế thị trường đầy đủ), khoảng cách địa lý và những vấn đề liên quan đến nhân quyền, quyền sở hữu trí tuệ.

Quan trọng hơn, thỏa thuận thương mại tự do giữa Canada và Trung Quốc phải phục vụ cho doanh nghiệp và công chúng hai bên, chứ không phải chỉ phục vụ cho tầng lớp chính trị.

Thỏa thuận đó phải loại bỏ được các trở ngại mang tính hệ thống đối với thương mại và đầu tư, cải thiện đời sống người dân trên cơ sở tôn trọng các giá trị và quan ngại về xã hội, văn hóa và môi trường.

Nó cũng sẽ đòi hỏi phải có các cuộc tham vấn minh bạch và toàn diện với các doanh nhân, học giả, tổ chức xã hội dân sự, quốc hội, các chính đảng đối lập, chính quyền địa phương, đặc biệt trong quá trình xây dựng chiến lược đàm phán và xác định vị thế đàm phán của Canada.

Ngoài ra, thỏa thuận thương mại tự do không được làm thay đổi những yếu tố chính đang giúp các doanh nghiệp Canada phát triển thành công ở Trung Quốc, như về tiếp thị, thương hiệu, chất lượng, giá cả và dịch vụ.

Nói tóm lại, sẽ có rất nhiều cơ hội lớn mở ra cho Canada nếu như có được quan hệ đối tác kinh tế chặt chẽ hơn với Trung Quốc. Tuy nhiên không vì thế được quên đi những khó khăn đang chờ trước mắt.

Canada cần có cách tiếp cận sáng tạo nhưng thận trọng trong việc đạt được thỏa thuận thương mại song phương với Trung Quốc trên cơ sở nhận thức rõ những lợi ích cho doanh nghiệp Canada và đặt thỏa thuận với Trung Quốc trong bối cảnh toàn cầu rộng lớn hơn.

Đây là một sáng kiến mang lại tiềm năng lớn, nhưng cần được tiến hành cẩn trọng và sáng suốt chứ không thể nóng vội./.