Vị thế điều tiết thị trường dầu mỏ của OPEC+ đang suy giảm

Sáu tháng kể từ khi cuộc chiến tại Trung Đông bùng nổ, liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới – Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các nhà sản xuất lớn ngoài khối (nhóm OPEC+) - đang đối mặt với một môi trường đầy khó khăn, khi họ không còn đủ khả năng chi phối thị trường như trước đây.

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran không chỉ làm tê liệt tuyến đường xuất khẩu huyết mạch tại vùng Vịnh mà còn gây hư hại nghiêm trọng hạ tầng năng lượng của nhiều quốc gia thành viên. Thực tế này đã bào mòn thị phần và năng lực tác động đến giá cả năng lượng toàn cầu của khối này.

Theo tính toán của hãng tin Reuters dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tỷ trọng đóng góp của OPEC+ vào sản lượng dầu toàn cầu trong tháng 7 đã giảm xuống còn khoảng 40%. Con số này đánh dấu sự sụt giảm mạnh so với mức hơn 48% được ghi nhận trước thời điểm Mỹ và Israel tấn công Iran hồi cuối tháng 2.

Khoảng 4 - 5 điểm phần trăm của mức sụt giảm này là do Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) rời khỏi tổ chức vào tháng 5. Song thực trạng hiện nay cho thấy nhóm 7 nhà sản xuất cốt lõi, bao gồm Saudi Arabia và Nga, hiện chỉ còn chiếm 25% sản lượng dầu thế giới.

Tình trạng phong tỏa thực tế tại eo biển Hormuz đã hạn chế khả năng điều chỉnh nguồn cung nhanh chóng của OPEC+. Đây vốn là tuyến xuất khẩu chủ lực của các nhà sản xuất hàng đầu như Saudi Arabia, Iraq và Kuwait.

Mặc dù kể từ tháng 3/2026 đến nay, nhóm nòng cốt của OPEC+ đã có 6 lần thông báo tăng sản lượng, nhưng giới phân tích nhận định các quyết định này hầu như chỉ nằm trên giấy do những rào cản vật lý về vận tải.

Các tuyên bố chính sách của khối gần như không còn tạo ra biến động đáng kể trên thị trường, ngoại trừ một giai đoạn ngắn trong tháng 7 khi hy vọng về lệnh ngừng bắn nhen nhóm khả năng mở cửa trở lại eo biển.

Sự thay đổi này tạo ra sự tương phản rõ rệt so với giai đoạn năm 2019, thời điểm những quyết định của OPEC+ luôn là tâm điểm theo dõi của giới đầu cơ và thường xuyên gây ra những đợt đối đầu căng thẳng về giá với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu.

Nếu như trước đây câu hỏi then chốt là OPEC+ chọn bơm bao nhiêu dầu, thì hiện nay trọng tâm lại chuyển sang việc các nước này thực sự có thể sản xuất và xuất khẩu được bao nhiêu giữa bối cảnh chiến sự.

Trong bối cảnh ảnh hưởng của OPEC+ mờ nhạt dần, nhu cầu sụt giảm của Trung Quốc đã nổi lên như một nhân tố then chốt giúp cân bằng thị trường năng lượng toàn cầu trước cú sốc cung ứng được đánh giá là tồi tệ nhất lịch sử.

Kể từ khi xung đột bắt đầu, quốc gia tỷ dân này đã cắt giảm nhập khẩu khoảng 400 triệu thùng dầu so với cùng kỳ năm ngoái. Xu hướng này phản ánh hệ quả từ lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu, việc cắt giảm công suất tại các nhà máy lọc dầu và sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các phương tiện giao thông điện tại Trung Quốc.

Công ty tư vấn thị trường Sparta Commodities nhận định Trung Quốc đã trở thành trung tâm điều tiết nhu cầu mới của thế giới. Vai trò này trước đây vốn thuộc về OPEC+ với tư cách là nhà sản xuất điều tiết nguồn cung để giữ nhịp thị trường.

Đà sụt giảm nhu cầu của Trung Quốc vô hình trung đã tạo ra một ngưỡng trần cho giá dầu trong năm nay. Diễn biến này trái ngược hoàn toàn với năm ngoái, khi làn sóng thu mua của nước này đóng góp tới một nửa mức tăng trưởng nhu cầu toàn cầu và trở thành bệ đỡ vững chắc cho giá năng lượng.