Viễn thông trước “cuộc chơi” mới về chất lượng dịch vụ

Thị trường viễn thông Việt Nam vừa ghi nhận một bước chuyển quan trọng khi Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Tổng công ty Viễn thông MobiFone ký kết biên bản ghi nhớ về việc dùng chung hạ tầng 4G và 5G trên phạm vi toàn quốc.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh các cơ quan quản lý nhà nước thúc đẩy mạnh mẽ việc chia sẻ tài nguyên mạng lưới giữa các doanh nghiệp viễn thông nhằm tối ưu chi phí và hạn chế đầu tư chồng chéo.

Trong nhiều năm qua, hạ tầng viễn thông di động tại Việt Nam ghi nhận tình trạng nhiều cột ăng-ten được triển khai dày đặc tại các đô thị lớn.

Trên cùng một khu vực, có thể xuất hiện 3–4 cột thu phát sóng (BTS) của các nhà mạng khác nhau được xây dựng độc lập. Việc mỗi doanh nghiệp tự đầu tư hệ thống hạ tầng khép kín, từ trục truyền dẫn, nhà trạm đến thiết bị vô tuyến, đã làm gia tăng chi phí đầu tư của toàn ngành, ước tính lên tới hàng tỷ USD, đồng thời tạo áp lực lên cảnh quan đô thị và công tác quy hoạch xây dựng tại các khu dân cư.

Bước sang giai đoạn triển khai công nghệ 5G, áp lực về chi phí và hạ tầng tiếp tục gia tăng. Do sử dụng băng tần cao để đạt tốc độ truyền tải lớn, vùng phủ sóng của trạm 5G ngắn hơn so với 4G và 3G. Để bảo đảm mật độ phủ sóng tương đương, số lượng trạm BTS 5G có thể phải tăng gấp 3–5 lần so với các thế hệ trước.

Nếu các nhà mạng tiếp tục đầu tư hạ tầng riêng lẻ, tổng vốn đầu tư sẽ tăng mạnh, tạo áp lực lên năng lực tài chính doanh nghiệp, kéo dài thời gian thương mại hóa 5G và có thể làm tăng giá thành dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, biên bản ghi nhớ giữa VNPT và MobiFone được xem là giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả đầu tư. Việc dùng chung hạ tầng 4G và 5G trên phạm vi toàn quốc giúp hai doanh nghiệp mở rộng vùng phủ sóng mà không cần tăng tương ứng số lượng trạm xây mới, qua đó tối ưu chi phí đầu tư (CAPEX) và chi phí vận hành (OPEX).

Đánh giá về thỏa thuận này, ông Huỳnh Quang Liêm, Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc VNPT cho biết việc chia sẻ hạ tầng phù hợp với xu thế phát triển chung, giúp tối ưu nguồn lực, hạn chế đầu tư chồng chéo, nâng cao hiệu quả cạnh tranh và đóng góp vào quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Không chỉ dừng ở thỏa thuận giữa các doanh nghiệp, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng định hướng thúc đẩy các doanh nghiệp sở hữu hạ tầng viễn thông quy mô lớn như Viettel và VNPT chia sẻ hạ tầng mạng lưới cho các nhà mạng nhỏ hơn, bao gồm cả các nhà mạng ảo (MVNO).

Việc coi hạ tầng viễn thông là tài nguyên dùng chung của xã hội được kỳ vọng sẽ góp phần bảo vệ cảnh quan đô thị, tiết kiệm đất đai và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn trên thị trường. Đối với các doanh nghiệp nhỏ hoặc nhà mạng mới tham gia thị trường, đây là cơ hội giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu cho hạ tầng.

Về phía MobiFone, ông Trần Đức Thành, Quyền Tổng Giám đốc Tổng công ty cho biết biên bản ghi nhớ sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, vận hành mạng lưới, tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai bên, đồng thời góp phần hiện đại hóa hạ tầng viễn thông quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.

Khi hạ tầng dần được chia sẻ và trở thành “vùng nền” chung giữa các doanh nghiệp, lợi thế cạnh tranh dựa trên số lượng trạm hay độ phủ sóng không còn giữ vai trò quyết định như trước. Thị trường viễn thông di động Việt Nam được dự báo bước sang giai đoạn mới, với sự cạnh tranh tập trung nhiều hơn vào chất lượng dịch vụ lõi và trải nghiệm khách hàng.

Ở đó, người dùng không chỉ đánh giá nhà mạng qua việc có sóng hay không, mà chú trọng hơn đến chất lượng kết nối thực tế, độ ổn định và trải nghiệm sử dụng dịch vụ.

Bên cạnh chất lượng kết nối, hệ sinh thái số đi kèm được xem là yếu tố quan trọng trong việc tạo khác biệt giữa các nhà mạng. Doanh nghiệp sở hữu hệ sinh thái dịch vụ toàn diện hơn, tích hợp đồng bộ các giải pháp như thanh toán số (Mobile Money), ví điện tử, giải pháp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), nền tảng hỗ trợ chính phủ số và các dịch vụ giải trí số sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn.

Cùng với đó, năng lực chăm sóc khách hàng trên nền tảng số cũng ngày càng trở thành yếu tố quan trọng. Việc ứng dụng trợ lý ảo, tự động hóa quy trình hỗ trợ và cho phép người dùng thực hiện các thao tác như đổi gói cước, đăng ký dịch vụ chỉ bằng vài thao tác trên ứng dụng di động đang trở thành xu hướng tất yếu.

Sự hợp tác giữa VNPT và MobiFone, cùng với định hướng điều tiết từ cơ quan quản lý nhà nước, cho thấy ngành viễn thông Việt Nam đang chuyển dần sang giai đoạn phát triển mới, tập trung nhiều hơn vào hiệu quả khai thác hạ tầng và chất lượng dịch vụ.

Qua đó, ngành viễn thông đang từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng hạ tầng sang mô hình tối ưu nguồn lực, nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ, góp phần phục vụ tốt hơn cho quá trình phát triển kinh tế số.