Việt Nam - Algeria: Động lực mới trong quan hệ thương mại song phương

Sau hơn 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1962-2025), Việt Nam và Algeria đã đạt nhiều kết quả tích cực trong hợp tác kinh tế -thương mại, nhất là giai đoạn gần đây với kim ngạch hai chiều tăng trưởng mạnh, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu mở rộng và dấu ấn hợp tác dầu khí trở thành biểu tượng thành công của quan hệ song phương.

Đặc biệt, trong bối cảnh hai nước đều thúc đẩy đa dạng hóa thị trường và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, chuyến thăm chính thức Algeria của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính sẽ mở ra bước chuyển quan trọng, hoàn thiện khuôn khổ hợp tác, tạo đột phá trong thương mại, đầu tư và nâng tầm quan hệ Việt Nam -Algeria theo hướng thực chất, hiệu quả.

*Đối tác quan trọng

Theo các chuyên gia, quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Algeria ngày càng phát triển. Đặc biệt, hai nước mở rộng hợp tác sang nhiều lĩnh vực, với kinh tế- thương mại là một điểm sáng đáng chú ý.

Thống kê của Hải quan Việt Nam, trong giai đoạn 2020 - 2024, tổng trao đổi thương mại giữa hai nước bình quân gần 180 triệu USD/năm, đạt mức cao nhất 241 triệu USD vào năm 2023. Riêng 10 tháng năm 2025, tổng xuất nhập khẩu hai chiều ước đạt 472 triệu USD, tăng 195% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó, Việt Nam xuất khẩu đạt 465 triệu USD và nhập khẩu ước đạt 7 triệu USD.

Những mặt hàng Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang Algeria là cà phê, hạt điều, hạt tiêu, thủy sản, hóa chất, giày dép, hàng dệt may, sắt thép… Ở chiều ngược lại, Algeria xuất khẩu sang Việt Nam gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, bột minh quyết (carob), chân gà, thức ăn gia súc… Ngoài ra, Algeria có nhu cầu tìm kiếm khách hàng nhập khẩu các loại nông sản khác như chà là và dầu ô liu.

Đặc biệt, Việt Nam và Algeria đã ký Hiệp định thương mại song phương, lần gần nhất vào năm 1994. Thời gian qua, hai bên tổ chức nhiều hội thảo trực tiếp và trực tuyến về kết nối doanh nghiệp hai nước. Cơ quan, doanh nghiệp hai nước ngày càng quan tâm đến thị trường của nhau, thường xuyên tham dự hội chợ, triển lãm quốc tế lớn như Vietnam Expo, Vietnam Food Expo, Foire Internationale d’Alger…

Hai nước cũng mở rộng hợp tác sang lĩnh vực đầu tư thăm dò và khai thác dầu khí tại Algeria. Công ty liên doanh ba bên giữa Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Công ty Dầu khí quốc gia Algeria (Sonatrach) và Công ty Thăm dò khai thác dầu khí Thái Lan (PTTEP) được thành lập năm 2009, hoạt động tại mỏ Bir Seba ở khu vực Hassi Messaoud thuộc tỉnh Ouargla, cách thủ đô Algiers hơn 600 km về phía Nam.

Kể từ khi đón dòng dầu đầu tiên vào tháng 8/2015 đến hết năm 2024, tổng sản lượng khai thác của công ty đạt gần 57 triệu thùng. Trong những tháng đầu năm 2025, sản lượng thực tế đạt khoảng 17.500 đến 18.000 thùng/ ngày. Dự án khai thác dầu khí Bir Seba trở thành biểu tượng hợp tác thành công, điểm sáng trong quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam và Algeria.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Algeria Trần Quốc Khánh, Algeria là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại châu Phi. Với tiềm năng và thế mạnh của mỗi bên, Việt Nam và Algeria là những phần bù hoàn hảo của nhau. Đáng lưu ý, Algeria có diện tích lớn nhất châu Phi, gấp gần 8 lần diện tích Việt Nam, là cửa ngõ châu Phi và có tiềm năng rất lớn về năng lượng cũng như nguyên liệu.

Trong khi đó, Việt Nam có thế mạnh về sản xuất, chế biến nông sản và xuất khẩu hàng chất lượng cao. Hơn nữa, Việt Nam là cầu nối chiến lược của Algeria để tiếp cận thị trường Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương, trong khi Algeria là cửa ngõ quan trọng để Việt Nam thâm nhập thị trường châu Phi và khối Ả rập.

Tuy vậy, hợp tác giữa hai nước, nhất là hợp tác kinh doanh và đầu tư đối mặt với không ít thách thức. Trước hết, khoảng cách địa lý, chi phí hậu cần dẫn đến việc hạn chế khả năng giao thương hàng hóa song phương. Thêm vào đó, doanh nghiệp hai bên còn thiếu thông tin về môi trường đầu tư, luật pháp và nhu cầu của nhau. Những khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá kinh doanh, hệ thống pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật cũng là rào cản khiến hợp tác song phương chưa tương xứng với tiềm năng của hai bên.

*Nhiều dư địa phát triển

Tại buổi làm việc với Nghị sĩ Saleh Djeghloul, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Algeria - Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đánh giá cao vai trò, vị thế của Algeria - một trong những nền kinh tế hàng đầu tại Bắc Phi và là thị trường nhiều tiềm năng, nhu cầu lớn về hàng hóa nhập khẩu. Đặc biệt, Algeria là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam tại khu vực này.

Hơn nữa, quan hệ thương mại giữa hai nước ghi nhận khởi sắc ngay từ những tháng đầu năm 2025 tạo tiền đề quan trọng để hai nước đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại trên cơ sở phát huy thế mạnh của mỗi nền kinh tế. Vì vậy, Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác dầu khí với Algeria, nhất là cung ứng dịch vụ dầu khí. Ngược lại, Algeria có thể nghiên cứu nguồn cung ứng ổn định từ Việt Nam với sản phẩm lương thực, thủy sản, thực phẩm chế biến, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng…

Nghị sĩ Saleh Djeghloul nhấn mạnh, Algeria đang nỗ lực cải cách chính sách, giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu dầu khí, tạo môi trường đầu tư thông thoáng để thu hút nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực sản xuất trong nước.

Bên cạnh dầu khí, Algeria là quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, mỏ sắt được đánh giá trữ lượng hàng đầu trên thế giới và nhiều nông sản nổi tiếng như ô-liu, chà là... Do đó, mong muốn doanh nghiệp Việt Nam tích cực quan tâm, nghiên cứu khả năng hợp tác đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp tại Algeria.

Đồng tình với quan điểm này, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị hai bên cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy hoạt động hợp tác. Về khung khổ pháp lý, đề nghị phía Algeria có ý kiến phản hồi về việc sửa đổi Hiệp định thương mại song phương đã ký năm 1994 do phía Việt Nam đề xuất nhằm tạo thuận lợi cho các hoạt động xuất nhập khẩu giữa hai nước.

Cùng đó, hai bên cần tích cực khuyến khích doanh nghiệp tham dự hoạt động kết nối, sự kiện quốc tế lớn tổ chức tại mỗi nước. Hơn nữa, đề xuất phía Algeria tạo thuận lợi, hỗ trợ cho dự án liên doanh dầu khí vận hành ổn định, hiệu quả; đồng thời tiếp tục giới thiệu, tạo điều kiện cho PVN tiếp cận các dự án tiềm năng khác tại Algeria.

"Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Algeria - Việt Nam sẵn sàng làm cầu nối, phối hợp thúc đẩy đề xuất của phía Việt Nam, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ chính trị, ngoại giao", Nghị sĩ Saleh Djeghloul bày tỏ.

Tham tán thương mại Việt Nam tại Algeria khẳng định, sự phát triển của nền kinh tế hai nước đang mở ra cơ hội mới trong quan hệ kinh tế, thương mại. Việt Nam và Algeria đều có nhiều tiềm năng để xây dựng mối quan hệ hợp tác quy mô lớn hơn, hướng tới việc chinh phục thị trường ở châu Phi, châu Á và khu vực khác trên thế giới.

Tuy nhiên, hai bên cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp của mỗi nước tích cực tham gia sự kiện kinh tế tổ chức tại hai quốc gia; thường xuyên phổ biến quy định về thương mại, đầu tư, tài chính, thủ tục hải quan và cơ hội kinh doanh.

Để đạt kết quả hợp tác thực chất, các chuyên gia cho rằng, hai bên cần tập trung giải quyết thách thức đã nêu và phát huy triệt để thế mạnh của nhau. Cùng đó, tập trung hoàn thiện khung pháp lý, ưu tiên hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và tăng cường kết nối hậu cần.

Về khung pháp lý, cần tạo cơ chế giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp hai nước yên tâm khi hoạt động tại thị trường của nhau, giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí tài chính.

Ngoài ra, nghiên cứu, ban hành chính sách ưu đãi song phương, đặc biệt với dự án đầu tư lớn, mang tính chiến lược và phù hợp với thế mạnh của mỗi nước. Cơ quan đại diện hai nước cần tăng cường vai trò đầu mối phối hợp với bộ, ngành, cơ quan chức năng để thúc đẩy tổ chức diễn đàn hợp tác, diễn đàn doanh nghiệp, tăng cường cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ kết nối đối tác.

Đại diện Bộ Công Thương cho rằng, tới đây hai bên cần tăng cường trao đổi đoàn các cấp, đoàn doanh nghiệp; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, khuyến khích doanh nghiệp các bên tham dự hội chợ, triển lãm quốc tế tổ chức tại mỗi nước. Đề nghị Algeria sớm phản hồi với đề xuất của phía Việt Nam về việc xem xét khả năng đàm phán, sửa đổi Hiệp định Thương mại song phương đã ký năm 1994.

Bên cạnh đó, đề nghị Algeria xem xét tăng cường nhập khẩu những mặt hàng mà phía bạn có nhu cầu và Việt Nam có thế mạnh như gạo, cà phê, hạt tiêu, thủy hải sản, hàng tiêu dùng, dệt may, da giày, điện, điện tử, vật liệu xây dựng...

Đại diện Bộ Công Thương cũng đề xuất Algeria tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất của PVEP tại dự án; đồng thời hỗ trợ Tập đoàn Dầu khí Việt Nam mở rộng tìm kiếm thăm dò và phát triển khai thác thông qua đấu thầu hoặc đàm phán trực tiếp dự án dầu khí tiềm năng tại Algeria. Đặc biệt, hai bên cần nghiên cứu mở rộng hợp tác sang lĩnh vực dệt may, hóa, dược phẩm, vật liệu xây dựng, máy xây dựng và ngành công nghiệp điện; điện tử.