Việt Nam - Azerbaijan: Nhiều tiềm năng trong hợp tác thương mại

Thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, Việt Nam và Azerbaijan đã có những bước phát triển ngày càng tích cực bất chấp thử thách của lịch sử. Đáng lưu ý, hợp tác kinh tế - thương mại được cho là điểm sáng trong mối quan hệ giữa hai nước hiện nay với những bước tiến đáng khích lệ. Không chỉ dừng ở lĩnh vực hợp tác truyền thống, Việt Nam và Azerbaijan đang tiếp tục tìm kiếm những cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực mới góp phần thúc đẩy hơn nữa việc xuất khẩu hàng hóa. Với khẳng định mối quan hệ hợp tác vẫn chưa xứng với tiềm năng hai nước, Chính phủ Việt Nam và Azerbaijan đang không ngừng củng cố và phát triển mối quan hệ hợp tác này lên một tầm cao mới. Vì vậy, chuyến thăm Azerbaijan cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm kỳ vọng sẽ mở ra nhiều bước đột phá tích cực, góp phần đưa quan hệ giữa hai nước đi vào chiều sâu và hiệu quả.

Bạn hàng truyền thống

Việt Nam và Azerbaijan có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó từ nhiều thập kỷ qua. Hai nước tuy cách xa về địa lý nhưng tình cảm gần gũi, gắn bó với mong muốn thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Azerbaijan ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, tích cực đẩy mạnh các lĩnh vực hợp tác song phương cùng có lợi.

Đặc biệt, cơ chế hợp tác giữa hai bên cũng đang tích cực được mở rộng, thể hiện qua việc hai bên đã tổ chức thành công hai Khóa họp Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học – kỹ thuật vào năm 2016 tại Hà Nội (Việt Nam) và 2018 tại Baku (Azerbaijan).

Mới đây, ngày 24 tháng 3 năm 2025, phía Azerbaijan đã gửi dự thảo Biên bản Khóa họp lần thứ 3 để phía Việt Nam nghiên cứu. Hiện tại, Bộ Công Thương đang xin ý kiến lần 1 các bộ, ngành và trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành liên quan xây dựng nội dung Biên bản.

Dẫn số liệu của Hải quan Việt Nam, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) cho biết, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước năm 2023 đạt 687,7 triệu USD, tăng 712,5% so với cùng kỳ năm 2022.

Năm 2024, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Azerbaijan đạt 52,6 triệu USD, giảm 78,4% so với cùng kỳ năm 2023; trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Azerbaijan đạt 49,2 triệu USD, tăng 23,9%;  nhập khẩu đạt 3,4 triệu USD, giảm 98,3%.

Các mặt hàng xuất khẩu truyền thống từ Việt Nam sang Azerbaijan chủ yếu gồm điện thoại các loại và linh kiện, máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Trong khi đó dầu thô là mặt hàng nhập khẩu chính của Việt Nam từ Azerbaijan.

Về đầu tư, Azerbaijan có 1 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 triệu USD, tập trung vào lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật và năng lượng. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang trong quá trình tìm hiểu môi trường đầu tư và chính sách ưu đãi tại Azerbaijan, nhất là trong lĩnh vực logistics, nông sản chế biến và năng lượng tái tạo. Đây là những ngành được Azerbaijan đặc biệt quan tâm và mở rộng hợp tác.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Azerbaijan vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai nước, thể hiện ở việc kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước vẫn còn chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch ngoại thương của mỗi nước và cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai bên còn hạn chế.

Vì vậy, cần tích cực hơn nữa trong việc thông tin thị trường, nghiên cứu giới thiệu doanh nghiệp hai nước tham gia vào các hội chợ, triển lãm để tăng cường kết nối, giao thương, đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại.

Còn nhiều dư địa

Tại chương trình kết nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) giữa các doanh nhân đến từ Azerbaijan và Việt Nam, bà Mai Thị Diệu Huyền, Phó Chủ tịch phụ trách Hội đồng Doanh nhân nữ thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, Việt Nam và Azerbaijan có quan hệ hợp tác lâu năm trong nhiều lĩnh vực và đã ký hợp tác liên Chính phủ nhưng đầu tư cũng như trao đổi thương mại giữa hai nước chưa xứng tầm với quan hệ ngoại giao.

“Việt Nam mong muốn có mối quan hệ kinh tế về thương mại, đầu tư tốt hơn nữa với Azerbaijan vì tiềm năng hợp tác còn rất lớn”, bà Mai Thị Huyền Diệu nhấn mạnh và bày tỏ hy vọng việc kết nối doanh nghiệp sẽ góp phần thúc đẩy mối quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước.

Giới phân tích cũng chỉ ra rằng, Việt Nam và Azerbaijan còn nhiều tiềm năng để tăng cường hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu tư. Đáng chú ý, nền kinh tế đang phát triển sôi động của Azerbaijan có nhiều cơ hội hợp tác cho doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực nông nghiệp và chế biến thực phẩm, xây dựng, hoá dầu, năng lượng tái sinh, giao thông, thương mại và logistics, khai mỏ, kinh tế số, du lịch, công nghiệp nhẹ.

Theo bà Sakina Babayeva, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển doanh nhân nữ Azerbaijan, Việt Nam và Azerbaijan đều là những nền kinh tế hàng đầu trong khu vực của mình và quan tâm đến việc thiết lập quan hệ quốc tế tích cực. Bởi vậy, việc tạo ra một cơ chế trao đổi thông tin về các dự án thành công do phụ nữ thực hiện được kỳ vọng sẽ hỗ trợ và khuyến khích sự hợp tác lẫn nhau, góp phần thúc đẩy quan hệ song phương.

Đánh giá từ các chuyên gia, là một trong những trung tâm công nghiệp dầu khí thế giới, Azerbaijan đã hỗ trợ ngành công nghiệp dầu khí của Việt Nam. Hàng nghìn thanh niên Việt Nam từng học tập tại Baku và giờ đây đang đóng góp cho sự phát triển mạnh mẽ của đất nước. Vì thế, để đẩy mạnh quan hệ giữa hai nước, các chuyên gia thương mại đề nghị phía Azerbaijan tạo điều kiện hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước tăng cường kết nối, tiếp xúc và trao đổi thông tin. Qua đó, mở rộng cơ hội đầu tư, kinh doanh cho mỗi bên, mở cửa cho hàng hóa nước này thâm nhập thị trường nước kia và thâm nhập thị trường khu vực.

Đại diện Bộ Công Thương khẳng định, Bộ Công Thương Việt Nam ủng hộ các sáng kiến và sẵn sàng đồng hành với các bộ, ngành đối tác của Azerbaijan nhằm đưa quan hệ hợp tác song phương nói chung và giữa doanh nghiệp hai bên nói riêng chặt chẽ và thực chất hơn trong thời gian tới.

Theo đại diện Bộ Công Thương, Việt Nam và Azerbaijan tổ chức Phiên họp cấp chuyên viên sau đó sẽ báo cáo hai Đồng Chủ tịch (về phía Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Công Thương, phía Azerbaijan là Bộ trưởng Bộ Năng lượng) để tổ chức Phiên họp toàn thể online.

Tới đây, Biên bản Khóa họp lần 3 Uỷ ban liên Chính phủ dự kiến sẽ ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm Azerbaijan theo cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm nhằm mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới và thúc đẩy quan hệ thương mại song phương trong thời gian tới.