Việt Nam cần mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ

Sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII công bố toàn văn dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiều cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã tích cực nghiên cứu, thảo luận, đóng góp ý kiến tâm huyết, trách nhiệm; thể hiện niềm tin, khát vọng và tinh thần đồng hành cùng Đảng trong xây dựng đường lối phát triển đất nước thời kỳ mới.

Niềm tin và kỳ vọng

Đồng tình, thống nhất cao với nội dung và tinh thần đổi mới trong các dự thảo văn kiện, nhất là đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và tầm nhìn phát triển đất nước đến năm 2045, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh Bùi Quang Huy cho rằng, dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng được chuẩn bị công phu, toàn diện, thể hiện tầm nhìn chiến lược và tinh thần đổi mới mạnh mẽ.

Dự thảo đã kế thừa và phát triển sáng tạo Nghị quyết Đại hội XIII, tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng trong xây dựng, phát triển đất nước. Đặc biệt, toàn văn dự thảo văn kiện được công khai để lấy ý kiến rộng rãi thể hiện tinh thần dân chủ, trách nhiệm, đoàn kết và khát vọng phát triển đất nước của cả dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới.

Ông Bùi Quang Huy đánh giá cao những thành tựu nổi bật của đất nước trong lĩnh vực kinh tế, an ninh - quốc phòng, đối ngoại và hội nhập quốc tế của Việt Nam sau 40 năm đổi mới. Đặc biệt, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế là một trong những điểm sáng nổi bật của nhiệm kỳ. Theo ông, đối ngoại đã phát huy hiệu quả vai trò tiên phong, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định, mở ra cục diện phát triển mới chưa từng có cho đất nước. Hoạt động đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân được triển khai toàn diện, đồng bộ; quan hệ với các nước, đối tác chiến lược ngày càng đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững.

Theo ông Bùi Quang Huy, việc nâng cấp và làm sâu sắc hơn các mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với các nước lớn, đối tác quan trọng cùng với việc chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng trên mọi lĩnh vực đã thể hiện rõ tầm nhìn, bản lĩnh, uy tín của Việt Nam trên chính trường khu vực và thế giới. Các hiệp định thương mại tự do được triển khai hiệu quả. Việt Nam chủ động tham gia nhiều sáng kiến liên kết và khuôn khổ hợp tác kinh tế mới, mở rộng không gian phát triển.

Ông Bùi Quang Huy nêu rõ, những kết quả toàn diện trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng, đối ngoại và hội nhập quốc tế đã tạo thế và lực mới cho đất nước; góp phần củng cố lòng tin của nhân dân, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, tạo tiền đề quan trọng để nước ta hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, ông Bùi Quang Huy mong muốn Trung ương tiếp tục quan tâm các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có Vĩnh Long; nhất là về hạ tầng giao thông, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trung ương cần có các chính sách đột phá để thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Động lực tăng trưởng từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Đóng góp ý kiến cho nội dung “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” trong dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa, Hiệu Trưởng Trường Đại học Trà Vinh cho rằng, việc xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ đạo của tăng trưởng rất đúng đắn, kịp thời và có tính chiến lược, phù hợp xu thế phát triển của thời đại. Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số toàn diện, với sự bứt phá của trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu mới và kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nếu Việt Nam không tạo được đột phá về lĩnh vực này sẽ đối mặt nguy cơ tụt hậu.

Dự thảo báo cáo chính trị đã thể hiện cách tiếp cận toàn diện khi gắn kết khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo với chuyển đổi số quốc gia, bao trùm cả khu vực công, doanh nghiệp và đời sống xã hội. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, văn kiện cần nhấn mạnh mối liên hệ giữa 4 yếu tố: Thể chế - con người - hạ tầng - tài chính cho đổi mới sáng tạo. Bốn yếu tố này nếu không được triển khai đồng bộ sẽ khiến “đột phá” chỉ dừng lại ở khẩu hiệu. Việt Nam cần cải cách mạnh mẽ thể chế, trao quyền cho con người sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy trí tuệ Việt Nam làm động lực phát triển.

Việt Nam cần mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; phát triển cơ chế quỹ đầu tư mạo hiểm Nhà nước - tư nhân để hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm khoa học; đồng thời tăng quyền tự chủ cho các trường đại học, viện nghiên cứu, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu - ứng dụng - khởi nghiệp.

Thời gian qua, Trường Đại học Trà Vinh luôn thúc đẩy đổi mới, sáng tạo trong sinh viên, giảng viên, quản trị nhà trường; ưu tiên nguồn lực cho nghiên cứu ứng dụng, đặc biệt là những nghiên cứu phục vụ cho phát triển cộng đồng và địa phương. Nhà trường đã tiên phong trong xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, ứng dụng chuyển đổi số vào mọi hoạt động đào tạo, nghiên cứu và quản trị. Ba năm liên tiếp (2022 - 2024), trường được bình chọn là đơn vị sự nghiệp chuyển đổi số xuất sắc tại Vietnam Digital Awards.

Từ thực tế quản lý và nghiên cứu, ông Nguyễn Minh Hòa chỉ ra một trong những vấn đề được nhiều nhà khoa học, giảng viên quan tâm là thủ tục hành chính và cơ chế tài chính trong thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ có sử dụng ngân sách Nhà nước.

Cụ thể, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" đã mở ra bước đột phá quan trọng trong nghiên cứu khoa học, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính; đồng thời giao quyền tự chủ trong sử dụng kinh phí nghiên cứu và phát triển công nghệ. Bên cạnh đó, việc “chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo” theo tinh thần Nghị quyết giúp các nhà nghiên cứu giảm áp lực “phải thành công tuyệt đối”, khuyến khích nghiên cứu các đề tài dài hạn, mang tính nền tảng.

Cùng đó, cơ chế cho phép tổ chức chủ trì đăng ký sở hữu trí tuệ đối với kết quả nghiên cứu từ nhiệm vụ sử dụng ngân sách Nhà nước và thí điểm thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu theo tinh thần Nghị quyết số 193/2025/QH15, ngày 19/2/2025 của Quốc hội "Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" là điểm sáng lớn, góp phần đưa kết quả khoa học vào thực tiễn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyển đổi số trong giáo dục đại học, nghiên cứu và quản trị. Đây cũng là chiến lược thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển. Do đó, Trung ương cần đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, phổ cập năng lực số, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo; hiện đại hóa hệ thống giáo dục đại học, phát triển một số cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu trở thành các trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngang tầm các nước tiên tiến. Đồng thời, Trung ương đổi mới quản trị giáo dục theo hướng phân cấp, phân quyền hợp lý, bảo đảm quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục.

Hiệu Trưởng Trường Đại học Trà Vinh tin tưởng, với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đổi mới, sáng tạo và đoàn kết toàn dân tộc, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ thành công tốt đẹp, mở ra giai đoạn phát triển mới cho đất nước, hiện thực hóa mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc”.