Việt Nam có nền tảng cơ bản để tự chủ về năng lượng và nhiên liệu

Trong bối cảnh xung đột đang diễn ra ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu, trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Sydney, ông Jarrod Leak – Giám đốc điều hành của Liên minh Hiệu suất Năng lượng Australia (Australian Alliance for Energy Productivity - A2EP), một tổ chức phi lợi nhuận gồm các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và nghiên cứu, hỗ trợ các doanh nghiệp ở Australia theo đuổi một tương lai sạch hơn và thành công hơn bằng cách sản xuất nhiều hơn nhưng tiêu tốn ít năng lượng hơn - cho rằng khu vực Đông Nam Á và châu Á-Thái Bình Dương rõ ràng chịu ảnh hưởng lớn từ các vấn đề đang xảy ra ở Trung Đông.

Ông Jarrod Leak, Giám đốc điều hành của Liên minh Hiệu suất Năng lượng Australia (A2EP) - một tổ chức phi lợi nhuận - nhận định khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng về vấn đề năng lượng liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Ảnh: Lê Đạt - PV TTXVN

Theo quan sát của chuyên gia Jarrod Leak, các nước ở Đông Nam Á và châu Á-Thái Bình Dương nhập khẩu rất nhiều nhiên liệu từ Trung Đông, vì vậy, khi xung đột nổ ra, rủi ro là nhãn tiền và ngày càng gia tăng. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi sang sử dụng các loại nhiên liệu khác? Ông cho rằng việc giảm nhu cầu chắc chắn không phải là một lựa chọn tốt trong trường hợp này vì điều đó đồng nghĩa với mất việc làm và sinh kế của người dân.

Chính vì vậy, thách thức mà khu vực Đông Nam Á và châu Á – Thái Bình Dương phải đối mặt trong vấn đề an ninh năng lượng hiện xoay quanh việc đi tìm lời giải đáp cho những câu hỏi như: Đâu là những lựa chọn khả thi cho việc chuyển đổi nhiên liệu? Phải chăng đó là tăng cường sử dụng than đá hay phát triển thủy điện?

Các nước chỉ có thể tăng tốc độ sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió và pin ở một mức độ nhất định. Vậy các khu vực có thể chuyển đổi nhanh chóng như thế nào hoặc giảm bớt nhu cầu thông qua việc nâng cao hiệu quả vận tải, hiệu quả hoạt động của các cơ sở công nghiệp và những yếu tố khác?

Chia sẻ về những biện pháp Australia đã thực hiện để đảm bảo an ninh năng lượng/nhiên liệu trong bối cảnh những diễn biến toàn cầu gần đây, trước hết, chuyên gia Jarrod Leak nhận định quốc gia châu Đại Dương này đang ở vị thế tốt về nguồn cung năng lượng khi Australia xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và than đá. Điểm yếu của Australia nằm ở nguồn cung nhiên liệu lỏng, chủ yếu là tình trạng thiếu nhiên liệu diesel.

Australia đang áp dụng một cách tiếp cận thận trọng, mềm mỏng nhằm giảm thiểu tâm lý hoảng loạn và tìm kiếm các phương án thay thế khác nhau. Ví dụ, sắp tới sẽ có các biện pháp khuyến khích đi chung xe và tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng, dù điều này sẽ chỉ có tác động nhỏ đến nhu cầu nhiên liệu.

Theo chuyên gia Jarrod Leak, không ai biết chắc chắn những gì sẽ xảy ra trong vài tuần tới, nhưng một trong những khả năng được tính đến là thực hiện phân phối nhiên liệu theo định mức để thực sự giảm mức tiêu thụ. Mặc dù vậy, ở thời điểm hiện tại, chưa có nhiều hành động được triển khai. Ông cho rằng đó là một cách tiếp cận bình tĩnh, thận trọng của Australia, đi kèm với những hy vọng rằng cuộc khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu này sẽ được giải quyết trong vài tuần tới.

Về tác động của những diễn biến gần đây đối với quá trình chuyển đổi và tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng hướng tới sự bền vững, chuyên gia Jarrod Leak tin rằng các quốc gia sẽ có những thay đổi lớn trong chiến lược dài hạn, lồng ghép quá trình điện khí hóa bằng cách sử dụng năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió, pin và năng lượng sinh học.

Các quốc gia sẽ nhận ra rằng đây không hẳn là rủi ro chỉ xảy ra một lần, mà có thể lặp đi lặp lại. Do đó, họ cần phải có khả năng phục hồi, có nguồn cung cấp năng lượng phi tập trung trong nước và phải đảm bảo an ninh nhiên liệu ở mức cao hơn nhiều.

Ông cho biết, tại Australia, các phòng trưng bày xe điện luôn trong tình trạng đông nghẹt khách hàng. Người tiêu dùng đang quyết định đẩy nhanh việc mua xe điện và ông tin xu hướng này sẽ tiếp diễn, dẫn đến việc sử dụng xe điện nhiều hơn và nhanh hơn.

Theo ông, các nhà sản xuất công nghiệp cũng sẽ tìm kiếm nhiều giải pháp nhiên liệu tại chỗ hơn, có thể là lắp đặt điện Mặt Trời áp mái hoặc đưa ra các giải pháp năng lượng sinh học. Đây sẽ là chất xúc tác tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách thức đảm bảo an ninh nhiên liệu.

Chuyên gia Jarrod Leak khẳng định rõ ràng tương lai thuộc về điện khí hóa và sử dụng các nguồn năng lượng sinh học, các nguồn tài nguyên sinh khối. Để đảm bảo tận dụng tối đa điều đó, khi tiến hành đầu tư, Việt Nam nên đặt ra các mục tiêu rõ ràng, các chính sách và chương trình hỗ trợ dài hạn với sự đảm bảo tuyệt đối cho ngành công nghiệp, từ đó đảm bảo thu được lợi ích cao nhất.

Sự đảm bảo về chính sách với các mục tiêu dài hạn đó sẽ giúp tạo ra sự thay đổi, và đó là điều mà Australia đã làm cách đây hơn 20 năm khi đặt mục tiêu năng lượng tái tạo và thiết lập một chương trình điện Mặt Trời áp mái đẳng cấp thế giới. Australia là một trong những quốc gia thành công nhất trên thế giới trong việc thực hiện điều đó. Hiện Australia sở hữu các nguồn năng lượng sinh học và đang tìm cách tối đa hóa việc sử dụng chúng.

Theo đánh giá của chuyên gia Jarrod Leak, Việt Nam có đầy đủ tiềm năng trong lĩnh vực này với nguồn năng lượng tái tạo từ Mặt Trời và gió, được hỗ trợ bởi pin lưu trữ và thủy điện. Việt Nam có một nhà cung cấp xe điện, có những ngành công nghiệp có thể được điện khí hóa hoàn toàn. Hơn thế nữa, quốc gia Đông Nam Á này còn có nguồn tài nguyên sinh khối và năng lượng sinh học.

Vì vậy, có thể nói, Việt Nam có nền tảng cơ bản để trở thành một quốc gia tự chủ mạnh mẽ về năng lượng và nhiên liệu. Tuy nhiên, ông khuyến nghị Việt Nam nên thiết lập các mục tiêu và chính sách dài hạn để đảm bảo tuyệt đối rằng những chính sách đó sẽ không bị thay đổi nhanh chóng. Việt Nam cần có sự ổn định cần thiết để giúp hướng tới sự tự chủ về nhiên liệu, an ninh nhiên liệu, giảm phát thải carbon và cung cấp năng lượng tiết kiệm. Điều này nên được đặt lên hàng đầu.

Theo chuyên gia Jarrod Leak, xe điện có chi phí vận hành thấp hơn rất nhiều. Khi một ngành công nghiệp hoặc cơ sở công nghiệp chuyển sang điện khí hóa, chi phí vận hành cũng có thể giảm mạnh. Vì vậy, tương lai sẽ tươi sáng nếu nhìn vào điều này và thiết lập các mục tiêu cũng như chính sách chắc chắn, ổn định.