Việt Nam là "tấm gương" phản chiếu các lý tưởng và giá trị ASEAN

Đây là nhận định được ông Ahmad Ibrahim Almutaqqi, Giám đốc Chương trình nghiên cứu ASEAN thuộc Trung tâm Habibie (Indonesia) đưa ra khi trao đổi với phóng viên TTXVN thường trú tại Jakarta.

Theo ông Ibrahim, kể từ khi gia nhập ASEAN vào ngày 28/7/1995, Việt Nam ngày càng hòa nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới. Đến nay, Việt Nam đã mở rộng cánh cửa với thương mại tự do và hiện là một phần quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng phụ trách thương mại châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 23 (MRT 23) và các sự kiện liên quan, trong năm APEC 2017, sáng 22/5/2017, tại Hà Nội diễn ra Hội nghị Bộ trưởng giữa kỳ lần thứ 3 Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Ảnh: Nguyễn Khang – TTXVN

Ông Ibrahim khẳng định xu thế này rất giống với những gì mà dự án hội nhập khu vực ASEAN đang cố hướng tới và Việt Nam rõ ràng đang được hưởng lợi từ hội nhập. Theo ông, "chúng ta đang chứng kiến một Việt Nam tự tin hơn trên vũ đài thế giới và có những đóng góp quan trọng cho khu vực mỗi khi giữ chức Chủ tịch của ASEAN".

Nhà nghiên cứu Indonesia cũng cho rằng điều đáng khích lệ là Việt Nam ngày càng được xem là một trong những nhà lãnh đạo của ASEAN. Trong một thời gian dài, Indonesia từng luôn được coi là nhà lãnh đạo tự nhiên của ASEAN song thật tốt khi Việt Nam cũng đang đóng góp và Jakarta có thể tin tưởng Hà Nội để bảo vệ ASEAN.

Đánh giá về vai trò và vị trí của ASEAN sau 53 năm xây dựng và phát triển, học giả kỳ cựu này cho rằng thành tựu lớn nhất của ASEAN là giữ được hòa bình và ổn định trong khu vực. Theo ông Ibrahim, đây không phải là "kỳ tích tầm thường" do tính đa dạng của khu vực Đông Nam Á, với nhiều tranh chấp biên giới chưa được giải quyết, cũng như việc các cường quốc thường sử dụng khu vực này như một "đấu trường" cạnh tranh địa chiến lược.

Theo năm tháng, sự tồn tại của ASEAN đã cho phép các nước Đông Nam Á không chỉ xử lý các thách thức trên mà còn thịnh vượng và phát triển lớn mạnh, ngày càng được các nước trên thế giới công nhận vai trò trung tâm của ASEAN trong việc định hình các vấn đề khu vực.

Sáng 29/4/2017, tại Thủ đô Manila (Philippines), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tham dự Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 30. Ảnh: Thống Nhất - TTXVN

Tuy nhiên, ông Ibrahim cũng cho rằng thách thức trước mắt mà ASEAN đang phải đối mặt là đại dịch COVID-19 vốn gây thiệt hại hết sức nặng nề không chỉ với sức khỏe cộng đồng mà cả nền kinh tế khu vực. Nếu không được xử lý đúng cách, những tác động tiêu cực này có thể dẫn đến bất ổn chính trị và xã hội. Do đó, điều quan trọng là ASEAN cần dẫn dắt trong bất kỳ giai đoạn phục hồi hậu COVID-19 nào.

Ngoài ra, ASEAN vẫn phải đối mặt với thách thức cố hữu khi đứng giữa các cường quốc. Vấn đề phức tạp đó dường như xuất phát từ sự thay đổi cán cân sức mạnh trong khu vực, với việc Trung Quốc ngày càng trở nên quyết đoán trong khi Mỹ được cho là bớt quan tâm hơn tới khu vực.

Nhà nghiên cứu Ibrahim cho rằng sự bất định này sẽ chỉ làm gia tăng cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, qua đó tiếp tục tác động tới ASEAN những năm tới. Vì vậy, ASEAN cần phải sáng suốt để không bị lôi kéo vào bất kỳ cuộc cạnh tranh quyền lực nào giữa các nước lớn./.