Vùng dừa sáp trăm tỷ và giấc mơ nông thôn mới Tam Ngãi

Xã Tam Ngãi (tỉnh Vĩnh Long) là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi tinh thần kiên cường, đoàn kết được hun đúc qua nhiều thế hệ. Đây cũng là quê hương của nữ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út (Út Tịch) - nguyên mẫu nhân vật trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng” của nhà văn - liệt sĩ Nguyễn Thi. Phát huy truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đang tích cực xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững; đồng thời mở hướng phát triển kinh tế - xã hội gắn với phát huy các giá trị văn hóa - lịch sử đặc trưng của địa phương.

Xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu

Xã Tam Ngãi được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Tam Ngãi, Thạnh Phú, Thông Hòa (huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh cũ). Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, địa phương xác định nông nghiệp giữ vai trò nền tảng nhằm bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân, du lịch - dịch vụ là động lực tăng trưởng mới, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế nông thôn.

Trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, địa phương chú trọng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với lợi thế, nhu cầu thị trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Xã từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, quy mô lớn, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đối với sản phẩm chủ lực, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và các loại cây quả đặc sản.

Hiện nay, xã Tam Ngãi có hơn 180 ha trồng dừa sáp, loại quả đặc sản của tỉnh Vĩnh Long. Đây là cây trồng mang lại sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ dân ở địa phương; trong đó, nhiều nông dân ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất, giúp tăng năng suất, hiệu quả tăng cao rõ rệt.

Gia đình ông Võ Văn Phúc, ngụ ấp Bưng Lớn A cải tạo 1,2 ha vườn tạp sang trồng dừa sáp nhiều năm nay, mang lại nguồn nhập khá ổn định. Ông Phúc cho biết, diện tích này, ông trồng trồng 1 ha giống dừa sáp thường và 0,2 ha giống dừa sáp cấy phôi. Giống dừa sáp cấy phôi cho năng suất vượt trội, cao hơn gấp 8-10 lần so với giống dừa sáp thường.

Theo ông Phúc, dừa sáp cấy phôi cho tỷ lệ quả sáp lên đến khoảng 80-90%/buồng trong khi giống dừa sáp thường chỉ cho tỷ lệ quả sáp 10%. Hiện nay, vườn dừa sáp của gia đình ông mỗi tháng thu nhập khoảng 30 triệu đồng.

Ông Trần Thanh Bình, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tam Ngãi cho biết, từ mô hình sản xuất hiệu quả của người dân, xã từng bước hình thành vùng nguyên liệu dừa sáp ổn định, tạo nền tảng để Bảo tàng Dừa sáp Trà Vinh phát huy vai trò “hạt nhân” trong giới thiệu, quảng bá đặc sản địa phương đến du khách trong và ngoài tỉnh. Thông qua bảo tàng, du khách không chỉ tìm hiểu lịch sử, giá trị của cây dừa sáp mà còn được kết nối tham quan vùng trồng, trải nghiệm thu hoạch, thưởng thức sản phẩm và mua quà tặng đặc trưng, qua đó, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và thu nhập cho người dân địa phương.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tam Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trước năm 2030; trong đó, thu nhập bình quân đầu người đạt 95 triệu đồng/người/năm, tăng gần 15 triệu đồng/người/năm so với hiện nay.

Mở hướng du lịch từ giá trị văn hóa - lịch sử

Trên nền tảng xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, xã Tam Ngãi xác định, phát triển du lịch gắn với giá trị văn hóa - lịch sử là một trong những hướng đi quan trọng nhằm đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trong không gian phát triển mới, Tam Ngãi cùng các xã Cầu Kè, An Phú Tân liên kết phát triển du lịch, khai thác hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer, các cơ sở tín ngưỡng dân gian, Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út, Bảo tàng Dừa sáp và các lễ hội truyền thống, tiêu biểu là lễ Vu Lan Thắng hội của đồng bào người Hoa - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Dương Hoàng Sum cho biết, các xã ven sông Hậu, trong đó, có Tam Ngãi có nhiều lợi thế để khai thác, hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng với hệ thống cồn nổi, vườn cây ăn quả đặc sản cùng nhiều di tích, cơ sở tín ngưỡng và không gian văn hóa mang đậm dấu ấn lịch sử cách mạng.

Xã Tam Ngãi hiện có hai điểm được Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long công nhận là điểm du lịch tiêu biểu. Đó là Khu tưởng niệm nữ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út (được công nhận năm 2024) là “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục truyền thống yêu nước, thu hút đông đảo đoàn viên, học sinh và du khách đến tham quan, tìm hiểu.

Bảo tàng Dừa sáp Trà Vinh được công nhận là điểm du lịch tiêu biểu vào tháng 11/2025. Đây là bảo tàng ngoài công lập đầu tiên trên địa bàn tỉnh và cũng là bảo tàng đầu tiên của cả nước trưng bày chuyên đề về lịch sử hình thành, phát triển của cây dừa sáp - sản phẩm có giá trị kinh tế cao của địa phương.

Trên nền tảng “địa chỉ đỏ” và sản phẩm du lịch tiêu biểu, Tam Ngãi định hướng phát triển du lịch gắn chặt với nông nghiệp và đời sống văn hóa cộng đồng. Các tour, tuyến trải nghiệm không chỉ dừng lại ở tham quan di tích, bảo tàng mà còn kết hợp khám phá vườn dừa sáp, làng nghề truyền thống, ẩm thực địa phương và sinh hoạt văn hóa của đồng bào Kinh - Khmer - Hoa, tạo nên chuỗi giá trị du lịch mang đậm bản sắc.

Ông Trần Thanh Bình cho biết, để du lịch phát triển bền vững, địa phương tập trung xây dựng môi trường du lịch thân thiện, văn minh; nâng cao nhận thức của người dân và xác định người dân là trung tâm, là chủ thể, “đại sứ du lịch”. Xã khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ dân tham gia đầu tư, kinh doanh dịch vụ du lịch; ưu tiên phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng gắn với vườn dừa sáp, làng nghề và ẩm thực đặc trưng.

Cùng với phát huy nội lực, Tam Ngãi tăng cường liên kết với các xã lân cận để hình thành các tuyến du lịch liên hoàn. Thông qua kết nối đường sông, đường bộ và hợp tác với doanh nghiệp lữ hành, các điểm đến văn hóa - lịch sử, sinh thái miệt vườn và lễ hội truyền thống từng bước được kết nối thành chuỗi, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Từ vùng đất giàu truyền thống cách mạng, quê hương “Người mẹ cầm súng” hôm nay đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ. Hành trình xây dựng nông thôn mới gắn với phát huy giá trị văn hóa - lịch sử không chỉ là sự tiếp nối tinh thần anh hùng năm xưa mà còn thể hiện khát vọng vươn lên, xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững cho người dân địa phương trong giai đoạn phát triển mới.