Xe tự hành Hàn Quốc chậm chân trong cuộc đua toàn cầu ​

Trong khi xe tự lái của Mỹ và Trung Quốc ngày càng tiến gần tới thương mại hóa hoàn toàn, ngành công nghiệp tự lái Hàn Quốc đang bị kìm hãm bởi hệ thống quy định bị đánh giá là lỗi thời và không theo kịp công nghệ. Giới chuyên gia cảnh báo “thời gian vàng” để Hàn Quốc cạnh tranh trong lĩnh vực xe tự hành đang bị bở lỡ.

Theo Donga Ilbo ngày 16/5, liên doanh xe tự lái Motional của tập đoàn Hyundai Motor hiện đã vận hành taxi tự lái dựa trên mẫu Hyundai Ioniq 5 trên đường phố Las Vegas của Mỹ. Tuy nhiên tại Hàn Quốc, các doanh nghiệp tự lái vẫn chủ yếu bị giới hạn trong những khu thử nghiệm nhỏ do chính phủ chỉ định.

Startup xe tự lái Autonomous A2Z hiện vận hành xe đưa đón tự lái cấp độ 4 trên tuyến đường dài 4,8 km quanh khu Cheonggyecheon ở Seoul. Đây là loại xe không cần tài xế ngồi trên xe mà được giám sát từ xa. Tuy nhiên, phương tiện này không thể hoạt động bên ngoài khu vực thí điểm vì chưa có cơ sở pháp lý cho phép lưu thông rộng rãi trên đường công cộng.

Giới chuyên gia cho biết khoảng cách công nghệ giữa Hàn Quốc và các nước dẫn đầu cũng đang ngày càng nới rộng. Trong khi Tesla đã tích lũy khoảng 16 tỷ km dữ liệu lái tự động, tổng dữ liệu tích lũy của toàn bộ doanh nghiệp Hàn Quốc chỉ mới đạt khoảng 13,06 triệu km.

Giới công nghiệp cho rằng nguyên nhân lớn nhất không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ, mà còn do hệ thống pháp lý chưa theo kịp thực tế phát triển. Theo Luật Quản lý ô tô hiện hành của Hàn Quốc, hệ thống “tự lái một phần” ở mức “hands-free” — cho phép người lái rời tay khỏi vô lăng chỉ được phép sử dụng trên các tuyến đường có dải phân cách giữa và cấm người đi bộ, xe đạp. Trên thực tế, điều này đồng nghĩa xe tự lái chỉ được vận hành trên đường cao tốc hoặc đường chuyên dụng tốc độ cao.

Quy định được ban hành lần đầu năm 2019 và dù có sửa đổi một phần vào năm 2023 nhưng cấu trúc cơ bản hầu như không thay đổi trong suốt gần 7 năm qua. Điều gây tranh cãi nhất là xe tự lái tại Hàn Quốc hiện không được phép tự động đổi làn để vượt xe như hệ thống FSD (Full Self-Driving) của Tesla. Quy định hiện hành yêu cầu hệ thống tự lái “không được để lốp xe vượt ra ngoài ranh giới làn đường”, khiến việc tự đổi làn bị xem là vi phạm quy chuẩn an toàn.

Trong khi đó, xe Tesla nhập khẩu vào Hàn Quốc lại có thể sử dụng tính năng tự đổi làn nhờ quy định trong Hiệp định thương mại tự do Hàn - Mỹ (FTA). Theo đó, xe sản xuất tại Mỹ chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn an toàn FMVSS của Mỹ là được miễn chứng nhận tiêu chuẩn ô tô nội địa Hàn Quốc. Điều này khiến ngành công nghiệp Hàn Quốc rơi vào tình trạng bị bị trói bởi luật trong nước.

Không chỉ tự lái cấp độ 2 hoặc 3 bị hạn chế, ngay cả xe tự lái cấp độ 4 - mức có thể tự điều khiển hoàn toàn trong khu vực xác định, cũng chưa có cơ sở pháp lý để được chứng nhận hiệu suất và đăng ký lưu hành chính thức.

Hệ quả là các công ty Hàn Quốc gần như không thể thương mại hóa xe tự lái thực sự. Rào cản pháp lý kéo dài cũng khiến dòng vốn đầu tư toàn cầu ngày càng tập trung về Mỹ và Trung Quốc.

Năm 2025, số lượt sử dụng robotaxi của Waymo  - công ty con xe tự lái của Alphabet Inc đạt khoảng 15 triệu lượt, tăng hơn ba lần so với năm trước. Nhờ tốc độ tăng trưởng này, Waymo đã huy động khoảng 16 tỷ USD đầu tư chỉ riêng trong năm nay.

Trung Quốc cũng đang tăng tốc mạnh mẽ. Huawei hồi tháng 4 vừa qua đã công bố kế hoạch đầu tư tới 80 tỷ nhân dân tệ trong vòng 5 năm để mở rộng năng lực tính toán phục vụ huấn luyện xe tự lái. Startup xe điện XPeng cũng dự định đầu tư hơn 2 tỷ USD trong năm nay cho công nghệ tự lái và ô tô bay. XPeng thậm chí tuyên bố sẽ đạt trình độ tự lái cấp độ 4 trong năm nay và vượt công nghệ FSD của Tesla tại thị trường Trung Quốc.

Giáo sư Shim Hyun-chul thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc. (KAIST) nhận định muốn cạnh tranh trong lĩnh vực phát triển công nghệ tự lái kiểu “end-to-end” (E2E) tức AI học trực tiếp từ khối dữ liệu khổng lồ và điều khiển toàn bộ quá trình lái xe, Hàn Quốc cần lượng dữ liệu khổng lồ và nguồn đầu tư ở quy mô rất lớn.

Theo giáo sư Shim, nếu muốn đuổi kịp Mỹ và Trung Quốc, chính phủ Hàn Quốc cần nhanh chóng xác lập chiến lược quốc gia rõ ràng cho lĩnh vực tự hành, đồng thời tập trung đầu tư vào dữ liệu, hạ tầng và khung pháp lý trước khi thời gian vàng hoàn toàn bị bỏ lỡ.