Xóa bỏ thuế khoán: Hộ kinh doanh băn khoăn điều gì?

Từ năm 2026, hơn 3,6 triệu hộ kinh doanh trên toàn quốc sẽ chính thức chuyển từ hình thức nộp thuế khoán sang kê khai thuế. Ảnh minh họa: TTXVN

Từ năm 2026, hơn 3,6 triệu hộ kinh doanh trên toàn quốc sẽ chính thức chuyển từ hình thức nộp thuế khoán sang kê khai thuế. Đây là bước ngoặt lớn trong cải cách quản lý thuế, hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng giữa hộ và doanh nghiệp, song cũng đặt ra không ít thách thức trong giai đoạn chuyển đổi.

Quyết định này nhận được sự quan tâm lớn của giới kinh doanh và cộng đồng chuyên môn, song cũng đặt ra không ít băn khoăn, đặc biệt đối với các hộ kinh doanh truyền thống vốn quen với cơ chế thuế khoán nhiều năm qua.

Nhiều hộ kinh doanh bày tỏ sẵn sàng chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai theo doanh thu thực, nhưng vẫn còn lo ngại một số vấn đề như truy thu thuế, xử lý hàng tồn kho hay việc sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là những vướng mắc cần được hướng dẫn và tháo gỡ cụ thể.

Bên cạnh đó, trước đây nhiều hộ kinh doanh chỉ nộp thuế khoán cố định hàng năm nên chưa quen với việc kê khai, ghi sổ. Tuy nhiên, khi được cơ quan thuế hướng dẫn sử dụng phần mềm thử nghiệm, họ nhận thấy thao tác khá đơn giản và nếu có thêm các buổi tập huấn, hỗ trợ trực tiếp thì việc chuyển đổi sẽ dễ dàng hơn.

Một số hộ kinh doanh khác cũng bày tỏ ủng hộ chủ trương kê khai thuế, bởi việc này giúp tạo sự công bằng trong đóng thuế. Tuy nhiên, họ vẫn lo lắng rằng khi chuyển sang kê khai, doanh thu ghi nhận có thể cao hơn mức khoán cũ, dẫn tới số thuế phải nộp tăng lên. Vì vậy, họ mong muốn cơ quan thuế xem xét kỹ lưỡng, đặc biệt với những hộ mới chuyển đổi, chưa quen với chế độ kế toán và quản lý hóa đơn.

Để chính sách xóa bỏ thuế khoán đạt hiệu quả, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp hỗ trợ thiết thực. Bộ Tài chính và cơ quan thuế cần xây dựng phần mềm kê khai thân thiện, có hướng dẫn chi tiết và minh họa rõ ràng.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định, mục tiêu của Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán" không phải là tăng gánh nặng thuế, mà là tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, đồng thời giúp hộ kinh doanh từng bước tiếp cận phương thức quản trị hiện đại.

Trong số hơn 3,6 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, có hơn 2 triệu hộ sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ đặc thù trong quá trình chuyển đổi. Mục tiêu của đề án không chỉ là triển khai kỹ thuật mà còn bảo đảm mọi đối tượng, đặc biệt là hộ nhỏ, hộ ở vùng khó khăn, đều có điều kiện tiếp cận hệ thống và nguồn lực hỗ trợ cần thiết.

Ngành thuế đang xây dựng hệ thống tài liệu hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu cùng các kênh hỗ trợ trực tiếp đến từng nhóm đối tượng. Nhằm giúp người nộp thuế làm quen với phần mềm, ngành thuế đã triển khai cổng khai thí nghiệm (sandbox) để hộ kinh doanh thao tác và trải nghiệm. Dự kiến từ 1/1/2026, hệ thống sẽ chính thức vận hành, nhưng ngay trong tháng 11 này, hộ kinh doanh đã có thể thực hành và phản hồi trên môi trường thử nghiệm.

Xóa bỏ thuế khoán không chỉ là bước cải cách về thuế mà còn là cơ hội để hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản lý, tiếp cận các dịch vụ tài chính và bảo hiểm, cũng như mở rộng quy mô kinh doanh. Nếu được triển khai đồng bộ và minh bạch, chính sách này sẽ góp phần giảm bất bình đẳng trong thu thuế, tăng tính cạnh tranh cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.